Phan Đình Phùng – Người lãnh tụ tiêu biểu của phong trào Cần Vương

Phan Đình Phùng là một trong những nhân vật tiêu biểu nhất của phong trào yêu nước chống thực dân Pháp cuối thế kỷ XIX. Ông quê ở làng Đông Thái, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh, xuất thân trong một gia đình có truyền thống học hành và yêu nước. Theo Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, Phan Đình Phùng sinh năm 1847 và mất năm 1895. Ông từng đỗ Tiến sĩ và làm quan dưới triều vua Tự Đức.

Con đường quan trường của Phan Đình Phùng không kéo dài bình thường. Sau những biến động chính trị trong triều đình nhà Nguyễn, ông trở về quê. Khi thực dân Pháp ngày càng mở rộng quyền kiểm soát Việt Nam và phong trào Cần Vương bùng nổ, Phan Đình Phùng đã đứng về phía cuộc đấu tranh chống xâm lược.

Năm 1885, sau sự kiện kinh thành Huế và Chiếu Cần Vương, Phan Đình Phùng tập hợp lực lượng ở Hà Tĩnh, xây dựng căn cứ và tổ chức kháng chiến. Cuộc khởi nghĩa do ông lãnh đạo lấy vùng Hương Sơn, Hương Khê làm địa bàn hoạt động chủ yếu và kéo dài gần mười năm. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia đánh giá đây là một trong những cuộc khởi nghĩa tiêu biểu nhất của phong trào Cần Vương.

Trong quá trình lãnh đạo, Phan Đình Phùng đã xây dựng một hệ thống căn cứ, tổ chức lực lượng và tìm cách trang bị vũ khí cho nghĩa quân. Ông phối hợp với nhiều tướng lĩnh tài năng, nổi bật là Cao Thắng. Nghĩa quân không chỉ dựa vào địa hình rừng núi mà còn tổ chức nhiều trận đánh gây tổn thất cho quân Pháp.

Phan Đình Phùng mất ngày 28/12/1895 sau nhiều năm chiến đấu. Sau khi ông qua đời, cuộc khởi nghĩa Hương Khê tiếp tục trong một thời gian ngắn rồi đi đến kết thúc vào năm 1896.

Tên tuổi Phan Đình Phùng trở thành biểu tượng của lòng yêu nước, ý chí chống ngoại xâm và tinh thần giữ gìn danh tiết của sĩ phu Việt Nam cuối thế kỷ XIX.