PHAN ĐÌNH PHÙNG: THỦ LĨNH KHỞI NGHĨA HƯƠNG KHÊ, NGỌN CỜ CUỐI CÙNG CỦA PHONG TRÀO CẦN VƯƠNG
Vị tiến sĩ xứ Hà Tĩnh
Phan Đình Phùng sinh năm 1847 ở Hà Tĩnh, một vùng quê nổi tiếng hiếu học và giàu truyền thống yêu nước. Ông học giỏi, thi đỗ tiến sĩ, ra làm quan dưới triều Nguyễn. Ông nổi tiếng là người cương trực, ngay thẳng, dám nói điều mình cho là đúng.
Chính tính cách ấy đôi lúc khiến ông gặp nhiều khó khăn trong chốn quan trường.
Phong trào Cần Vương
Năm 1885, vua Hàm Nghi ra chiếu Cần Vương kêu gọi nhân dân đứng lên giúp vua cứu nước, chống thực dân Pháp. Hưởng ứng lời kêu gọi, nhiều sĩ phu, văn thân trên khắp cả nước dựng cờ khởi nghĩa. Phan Đình Phùng, khi ấy đang ở quê nhà, được nhiều người tìm đến, nhờ làm thủ lĩnh.
Ông nhận trọng trách và bắt đầu xây dựng lực lượng ở vùng núi Hương Khê (Hà Tĩnh).
Cuộc khởi nghĩa Hương Khê
Từ khoảng năm 1888, cuộc khởi nghĩa Hương Khê phát triển mạnh dưới sự lãnh đạo của ông, với sự phụ tá đắc lực của Cao Thắng. Nghĩa quân xây dựng căn cứ ở vùng rừng núi hiểm trở, tổ chức quân đội chặt chẽ, có hệ thống kho lương, nhà máy rèn khí giới.
Cao Thắng đã nghiên cứu và chế tạo được súng trường theo mẫu của Pháp, giúp tăng sức mạnh chiến đấu của nghĩa quân.
Những năm kháng chiến gian khổ
Trong nhiều năm, nghĩa quân đánh nhiều trận lớn nhỏ, gây cho quân Pháp nhiều thiệt hại. Thực dân Pháp mở nhiều cuộc càn quét, dùng cả những thủ đoạn mua chuộc, đe dọa gia đình ông, nhưng ông vẫn không khuất phục.
Khi có lời dụ hàng, ông đã khẳng khái từ chối, thể hiện khí tiết của một nhà nho yêu nước.
Những ngày cuối và ý nghĩa
Cuối năm 1895, ông bị bệnh nặng và mất tại căn cứ. Nghĩa quân sau đó dần tan rã. Cuộc khởi nghĩa Hương Khê kéo dài hơn mười năm, được coi là đỉnh cao của phong trào Cần Vương.
Sau này, nhân dân Hà Tĩnh lập đền thờ ông, và tên ông được đặt cho nhiều đường phố, trường học trên cả nước.
Ý nghĩa và bài học cho thế hệ trẻ
• Khí tiết, không khuất phục trước kẻ thù và những lời dụ dỗ.
• Biết tổ chức lực lượng, chế tạo vũ khí tự lực.
• Kiên trì chiến đấu trong gian khổ nhiều năm.
• Bài học: lòng yêu nước cần đi cùng tổ chức, kỷ luật và sự bền bỉ.
