Phan Đình Phùng: Thủ lĩnh phong trào Cần Vương và lòng trung quân

Phan Đình Phùng: Thủ lĩnh phong trào Cần Vương và lòng trung quân

Phan Đình Phùng vốn là một vị quan ngự sử cương trực của triều đình nhà Nguyễn. Khi thực dân Pháp xâm lược và triều đình nhu nhược ký hiệp ước đầu hàng, ông đã hưởng ứng chiếu Cần Vương của vua Hàm Nghi, từ quan về quê hương Hà Tĩnh xây dựng căn cứ Vũ Quang. Ông đã tập hợp các tầng lớp nhân dân, từ nông dân đến trí thức, xây dựng một đội quân có kỷ luật và trang bị vũ khí hiện đại (tự đúc súng trường theo mẫu của Pháp).

Suốt 10 năm gian khổ trong rừng sâu, Phan Đình Phùng đã chỉ huy nghĩa quân đánh nhiều trận vang dội, khiến quân Pháp phải khiếp sợ trước chiến thuật du kích tài tình của ông. Để buộc ông đầu hàng, giặc Pháp đã dùng thủ đoạn hèn hạ: bắt người thân và đào mả tổ tiên ông để uy hiếp. Đứng trước sức ép nghìn cân ấy, ông đã khảng khái trả lời: "Tôi đã quyết lòng đánh giặc, chỉ biết có đất nước, không biết có gia đình nào nữa".

Tinh thần của Phan Đình Phùng đã truyền lửa cho hàng vạn người dân Hà Tĩnh và các vùng lân cận. Dù sau này ông lâm bệnh nặng và mất trong căn cứ, cuộc khởi nghĩa Hương Khê tan rã, nhưng ông đã để lại một bài học lớn về lòng trung thành với tổ quốc. Ông là lãnh tụ lỗi lạc nhất của phong trào Cần Vương, minh chứng cho ý chí sắt đá của những nhà nho chân chính: thà chết trong rừng sâu để giữ trọn vẹn danh dự còn hơn sống trong nhung lụa dưới ách đô hộ của ngoại bang.