Phan Đình Phùng và cuộc kháng chiến Hương Khê
Phan Đình Phùng từng làm quan đến chức Ngự sử trong triều đình nhà Nguyễn, nổi tiếng là người thẳng thắn, liêm chính. Khi thực dân Pháp ép triều đình Huế ký hiệp ước đầu hàng và vua Hàm Nghi xuất Cần Vương, ông đã gạt bỏ mọi sự nghiệp cá nhân để trở về quê hương Hà Tĩnh đứng lên chiêu mộ nghĩa quân chống Pháp.
Dưới sự lãnh đạo của ông, cuộc khởi nghĩa Hương Khê trở thành đỉnh cao của phong phong trào Cần Vương. Phan Đình Phùng đã xây dựng một hệ thống đồn bốt, chiến khu kiên cố trải dài qua bốn tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Bình, Nghệ An, Thanh Hóa. Ông phân chia lực lượng thành 15 quân thứ, giữ kỷ luật quân sự nghiêm minh và được nhân dân hết lòng đùm bọc. Mặc cho quân Pháp dùng mọi thủ đoạn dã man như đào mả tổ tiên, bắt bớ thân nhân để dụ dỗ hàng phục, Phan Đình Phùng vẫn đĩnh đạc trả lời: "Nếu ai đào mả nhà tôi lên thì cứ việc, còn tôi quyết không vì chuyện riêng mà bỏ việc nước". Suốt từ năm 1885 đến 1895, ông cùng các tướng sĩ như Cao Thắng liên tục giáng cho quân Pháp những đòn đau đớn. Ông trút hơi thở cuối cùng vì bệnh nặng ngay tại chiến khu vào cuối năm 1895, giữ trọn tấm lòng trung trinh với dân tộc.
