Phan Đình Phùng và ngọn cờ bất khuất giữa đại ngàn Hương Khê
Phan Đình Phùng và ngọn cờ bất khuất giữa đại ngàn Hương Khê
Dưới đây là câu chuyện tiêu biểu và đầy hào hùng về Phan Đình Phùng (1847–1895) – vị lãnh tụ kiệt xuất của phong trào Cần Vương, người đã trực tiếp chỉ huy cuộc khởi nghĩa Hương Khê vang dội và kéo dài bậc nhất trong lịch sử chống Pháp cuối thế kỷ XIX:
Phan Đình Phùng và ngọn cờ bất khuất giữa đại ngàn Hương Khê
Khi chiếu Cần Vương của vua Hàm Nghi vừa hạ xuống, hàng loạt cuộc khởi nghĩa lớn nhỏ nổ ra khắp ba miền. Nổi bật hơn cả, trở thành đỉnh cao của phong trào chống Pháp lúc bấy giờ chính là Khởi nghĩa Hương Khê (1885–1896), dưới sự lãnh đạo tài tình và khí phách kiên trung của chủ soái Phan Đình Phùng.
Từ vị quan ngự sử cương trực đến chủ soái nghĩa quân
Thân thế và khí tiết: Phan Đình Phùng sinh năm 1847 tại làng Đông Thái, huyện La Sơn (nay là huyện Đức Thọ), tỉnh Hà Tĩnh. Ông vốn là người thông minh, học rộng tài cao, đỗ tiến sĩ năm 1877 và làm quan Ngự sử dưới triều Nguyễn. Ông nổi tiếng là vị quan thanh liêm, thẳng thắn, dám đối đầu với cả những quyền thần hủ bại để bảo vệ phép nước, từng bị trói tạ tội hoặc giáng chức vì tính cương trực của mình.
Dựng cờ khởi nghĩa: Khi thực dân Pháp xâm lược và triều đình đầu hàng, Phan Đình Phùng hưởng ứng hịch Cần Vương, trở về quê nhà Hà Tĩnh chiêu mộ nghĩa sĩ, xây dựng căn cứ kháng chiến.
Xây dựng "thánh địa" Hương Khê và chiến thuật du kích xuất chúng
Dưới sự phò tá của các tướng tài mưu lược như Cao Đạt và đặc biệt là Cao Thắng (người sáng chế ra súng trường theo mẫu của Pháp), Phan Đình Phùng đã biến vùng núi rừng hiểm trở Hương Khê (Hà Tĩnh) thành một đại bản doanh vững như thành đồng.
Hệ thống căn cứ liên hoàn: Nghĩa quân xây dựng hàng loạt đồn lũy, kho lương, rèn đúc vũ khí tối tân thời bấy giờ, kết nối chặt chẽ với các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình.
Lối đánh táo bạo: Khởi nghĩa Hương Khê không chỉ đánh du kích mà còn tổ chức nhiều trận tập kích quy mô lớn, khiến quân Pháp và tay sai nhiều phen hồn kinh phách vía, không dám tự ý càn quét vào vùng rừng núi.
Cương quyết từ chối dụ hàng và khí tiết đến hơi thở cuối cùng
Thấy không thể dùng quân sự để tiêu diệt được nghĩa quân Hương Khê, thực dân Pháp đã dùng mọi thủ đoạn hèn hạ.
Chúng bắt giữ anh trai của Phan Đình Phùng, rồi sai chính người anh đó viết thư dụ em ra hàng, hứa sẽ ban cho chức tước và đất đai phú quý.
Đọc bức thư của anh, Phan Đình Phùng vẫn giữ vững chí khí sắt đá của một người anh hùng cứu nước. Ông viết thư phúc đáp, vừa thể hiện tình cảm gia đình vừa khẳng định quyết tâm không đội trời chung với giặc: "Anh em ta mỗi người giữ một trách nhiệm: anh lo việc nhà, em lo việc nước...".
Sự ra đi bi tráng
Tháng 12 năm 1895, trong một trận càn quét quy mô lớn và khốc liệt của quân Pháp vào căn cứ, do tuổi cao sức yếu và lâm bệnh nặng, Phan Đình Phùng đã qua đời tại núi rừng Hà Tĩnh, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho nghĩa quân và nhân dân.
Dù sau khi ông mất, lực lượng nghĩa quân dần suy yếu và tan rã vào năm 1896, cuộc khởi nghĩa Hương Khê do ông lãnh đạo vẫn mãi là tượng đài vĩnh cửu về ý chí tự chủ, tinh thần chiến đấu bền bỉ và khí phách hiên ngang của người sĩ phu yêu nước Việt Nam.
