PHAN ĐÌNH PHÙNG: VỊ CHỦ SƯỚNG KIÊN TRUNG VÀ NGỌN CỜ ĐẦU CỦA PHONG TRÀO CẦN VƯƠNG

Bậc Đại Thần Chính Trực "Vị Quốc Vong Thân"Phan Đình Phùng sinh ra tại làng Đông Thái, huyện La Sơn (nay là xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh) – vùng đất địa linh nhân kiệt với truyền thống khoa bảng lừng lẫy. Năm 1877, ông đi thi và đỗ Đình nguyên Tiến sĩ dưới triều vua Tự Đức.Vào triều làm quan, ông nổi tiếng là người liêm chính, thẳng thắn, được thăng đến chức Ngự sử đô tổng đài (đứng đầu cơ quan giám sát các quan lại). Bản lĩnh của ông thể hiện rõ nhất khi ông dám đứng lên phản đối quyền thần Tôn Thất Thuyết trong việc phế vua này lập vua khác vô lý, chấp nhận bị cách chức về quê chứ không chịu hùa theo số đông bẻ cong công lý.Tuy nhiên, khi thực dân Pháp nổ súng tấn công kinh thành Huế, vua Hàm Nghi xuất bôn ra sơn phòng Hà Tĩnh xuống chiếu Cần Vương kêu gọi toàn dân kháng chiến, Phan Đình Phùng đã lập tức gác lại mọi hiềm khích cũ, đứng ra chiêu mộ nghĩa quân hưởng ứng lời kêu gọi của nhà vua.Thủ Lĩnh Tối Cao Của Khởi Nghĩa Hương Khê Lừng LẫyTừ năm 1885 đến năm 1895, Phan Đình Phùng trở thành linh hồn, vị chủ sướng tối cao của cuộc khởi nghĩa Hương Khê. Đây được lịch sử đánh giá là cuộc khởi nghĩa có quy mô lớn nhất, tổ chức chặt chẽ nhất và kéo dài nhất trong toàn bộ phong trào Cần Vương.Dưới sự lãnh đạo thiên tài của ông và phó tướng Cao Thắng, nghĩa quân đã xây dựng một hệ thống tổ chức quân sự vô cùng khoa học:

• Địa bàn chiến lược rộng lớn: Địa bàn hoạt động trải rộng khắp 4 tỉnh miền Trung gồm Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Bình.

Bản Lĩnh Sắt Đá Trước Sự Dụ Dỗ Thâm Độc Của Kẻ ThùĐể dập tắt phong trào, thực dân Pháp và tay sai đầu sỏ hoàng Cao Khải đã dùng mọi thủ đoạn thâm độc nhất. Chúng cho quật mộ tổ tiên của Phan Đình Phùng tại quê nhà, bắt giữ gia đình, anh em ruột thịt của ông để uy hiếp tinh thần. Hoàng Cao Khải còn viết thư dụ dỗ ông ra hàng với lời hứa hẹn về vinh hoa phú quý tột đỉnh.Trước những ngòn đòn tâm lý tàn nhẫn đó, Phan Đình Phùng đã thể hiện một bản lĩnh sắt đá, một khí tiết bất diệt của đấng nam nhi đại nghĩa. Ông khảng khái trả lời kẻ thù câu nói bất hủ, lưu danh thiên cổ:

"Nếu có ai hỏi đến gia đình, anh em tôi thì tôi xin trả lời: Tôi đã có một gia đình lớn, một gia đình chung là cả giang sơn nước Việt; tôi đã có hàng triệu người anh em, người đồng chí là toàn thể đồng bào yêu nước đang chịu cảnh lầm than dưới gông cùm quân thù!"

Sự Ra Đi Anh Dũng Và Tượng Đài Vững Chắc Khắc Sâu Vào Lịch SửSau nhiều năm tháng gian khổ bám trụ nơi rừng thiêng nước độc, lại chịu tổn thất lớn sau sự hy sinh của phó tướng Cao Thắng, sức khỏe của cụ Phan Đình Phùng suy kiệt nghiêm trọng. Ngày 28/12/1895, ông trút hơi thở cuối cùng tại căn cứ núi Vũ Quang sau một cơn trọng bệnh, hưởng thọ 48 tuổi. Cuộc khởi nghĩa Hương Khê cũng dần khép lại sau sự ra đi của ông.Cụ Phan Đình Phùng ngã xuống khi đại cuộc chưa thành, nhưng ông đã để lại cho hậu thế một di sản tinh thần vô giá về lòng yêu nước sắt son và khí tiết hiên ngang của kẻ sĩ Việt Nam. Ông không chỉ là một vị tướng, ông còn là một nhà thơ tài hoa với những bài thơ vịnh, câu đối tràn đầy hào khí ái quốc.

• Sự tri ân của hậu thế: Ngày nay, đền thờ cố Đình nguyên Phan Đình Phùng được xây dựng khang trang tại quê hương Đức Thọ, Hà Tĩnh, trở thành địa chỉ đỏ thiêng liêng giáo dục lòng yêu nước.