PHAN HÀM – NGƯỜI CÁN BỘ QUÂN SỰ TRONG NHỮNG NGÀY ĐẦU XÂY DỰNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG

Khi nói về lịch sử Quân đội Nhân dân Việt Nam, người ta thường nhớ đến những trận đánh lớn.

Nhưng trước khi có những chiến dịch quy mô lớn, đã có một quá trình âm thầm và lâu dài:

xây dựng lực lượng.

Đó là công việc bắt đầu từ những ngày đầu của cách mạng.

Những người lính đầu tiên không có nhiều vũ khí.

Trang bị rất hạn chế.

Điều kiện huấn luyện thiếu thốn.

Nhiều đơn vị chỉ có một số ít cán bộ có kinh nghiệm quân sự.

Trong hoàn cảnh ấy, việc tổ chức và xây dựng lực lượng là một nhiệm vụ đặc biệt quan trọng.

Phan Hàm là một trong những cán bộ quân sự trưởng thành trong quá trình đó.

Ông sinh năm 1918.

Những năm tuổi trẻ của ông diễn ra trong thời kỳ phong trào cách mạng Việt Nam đang phát triển mạnh.

Hoạt động cách mạng lúc bấy giờ phải được tiến hành trong điều kiện bí mật.

Người cán bộ phải biết tổ chức lực lượng.

Giữ liên lạc.

Vận động quần chúng.

Và bảo vệ cơ sở.

Khi Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, tình hình đất nước bước sang một giai đoạn mới.

Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thành lập.

Nhưng chính quyền cách mạng còn rất non trẻ.

Đất nước phải đối mặt với nhiều khó khăn.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng là xây dựng lực lượng vũ trang để bảo vệ thành quả cách mạng.

Những đội vũ trang cách mạng từ thời kỳ trước được củng cố.

Các đơn vị mới được thành lập.

Cán bộ được phân công.

Công tác huấn luyện bắt đầu được chú trọng hơn.

Phan Hàm tham gia vào quá trình xây dựng ấy.

Một lực lượng vũ trang muốn hoạt động hiệu quả cần nhiều yếu tố.

Không chỉ có lòng dũng cảm.

Cần có tổ chức.

Cần có kỷ luật.

Cần có người chỉ huy.

Cần có phương pháp huấn luyện.

Cần có khả năng phối hợp giữa các đơn vị.

Đó là những điều mà lực lượng cách mạng phải từng bước xây dựng.

Cuối năm 1946, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bùng nổ.

Quân đội Việt Nam bước vào cuộc chiến tranh lâu dài.

Đối phương có ưu thế lớn về vũ khí và phương tiện.

Trong những ngày đầu, lực lượng ta phải dựa nhiều vào địa hình, tinh thần chiến đấu và sự giúp đỡ của nhân dân.

Nhưng chỉ tinh thần thôi chưa đủ.

Quân đội phải trưởng thành.

Cán bộ phải được đào tạo.

Chiến sĩ phải được huấn luyện.

Các đơn vị phải được tổ chức ngày càng chặt chẽ.

Phan Hàm tiếp tục công tác trong môi trường ấy.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng của cán bộ quân sự là huấn luyện.

Một chiến sĩ mới có thể rất dũng cảm.

Nhưng nếu không biết cách sử dụng vũ khí, không biết giữ đội hình, không hiểu mệnh lệnh thì khó có thể hoàn thành nhiệm vụ.

Vì vậy, huấn luyện là nền tảng của sức mạnh quân đội.

Trong điều kiện chiến tranh, việc huấn luyện không phải lúc nào cũng có thao trường đầy đủ.

Có khi chỉ là một khoảng đất trong rừng.

Một căn lán đơn sơ.

Một khẩu súng được sử dụng chung cho nhiều người.

Nhưng từ những điều kiện thiếu thốn đó, cán bộ vẫn phải tìm cách đào tạo chiến sĩ.

Học cách hành quân.

Học cách giữ bí mật.

Học cách sử dụng địa hình.

Học cách phối hợp.

Học cách cứu thương.

Học cách bảo vệ đồng đội.

Tất cả đều trở thành những kỹ năng cần thiết.

Qua từng năm, lực lượng vũ trang ngày càng trưởng thành.

Các chiến dịch ngày càng lớn.

Từ Việt Bắc năm 1947.

Đến Biên giới năm 1950.

Hòa Bình.

Tây Bắc.

Và Điện Biên Phủ năm 1954.

Mỗi chiến dịch là một bước trưởng thành.

Quân đội học được cách tổ chức lực lượng lớn.

Học cách phối hợp giữa bộ binh, pháo binh và các lực lượng khác.

Học cách bảo đảm hậu cần.

Học cách tổ chức thông tin.

Những kinh nghiệm ấy không xuất hiện trong một ngày.

Chúng được tích lũy từ thực tiễn chiến trường.

Những cán bộ quân sự như Phan Hàm góp phần vào quá trình ấy.

Sau Chiến thắng Điện Biên Phủ, đất nước bước sang một giai đoạn mới.

Miền Bắc được giải phóng.

Nhưng đất nước chưa thống nhất.

Quân đội tiếp tục phải xây dựng.

Nhiệm vụ lúc này vừa là bảo vệ miền Bắc, vừa chuẩn bị cho những yêu cầu của tình hình mới.

Công tác huấn luyện được chú trọng.

Các trường quân sự được xây dựng.

Đội ngũ cán bộ ngày càng được đào tạo bài bản.

Quân đội chuyển dần sang hướng chính quy hơn.

Phan Hàm tiếp tục công tác trong quá trình đó.

Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ ngày càng phát triển, lực lượng vũ trang phải đối mặt với những yêu cầu mới.

Chiến trường rộng lớn.

Địa hình đa dạng.

Phương thức chiến tranh thay đổi.

Quân đội phải có khả năng tác chiến trong nhiều điều kiện khác nhau.

Những bài học từ kháng chiến chống Pháp được vận dụng.

Nhưng đồng thời phải tiếp tục học hỏi.

Đó là quá trình trưởng thành liên tục.

Trong giai đoạn này, công tác xây dựng lực lượng càng quan trọng.

Một đội quân lớn cần hàng vạn cán bộ.

Cần người chỉ huy.

Cần cán bộ tham mưu.

Cần cán bộ chính trị.

Cần cán bộ hậu cần.

Cần cán bộ kỹ thuật.

Cần những người có khả năng đào tạo lớp chiến sĩ mới.

Vì vậy, xây dựng lực lượng không phải chỉ là tăng số lượng.

Đó là xây dựng chất lượng.

Kỷ luật.

Trình độ.

Tổ chức.

Tinh thần chiến đấu.

Và khả năng phối hợp.

Phan Hàm thuộc thế hệ cán bộ đã góp phần vào quá trình đó.

Những đóng góp như vậy đôi khi không được thể hiện bằng một trận đánh nổi tiếng.

Nhưng lại có ý nghĩa lâu dài.

Bởi một quân đội mạnh không thể chỉ dựa vào những người lính giỏi.

Nó cần một hệ thống tổ chức vững chắc.

Đến năm 1975, cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân giành thắng lợi.

Ngày 30/4/1975, miền Nam được giải phóng.

Đất nước thống nhất.

Nhìn lại chặng đường từ năm 1945 đến năm 1975, Quân đội Nhân dân Việt Nam đã có sự thay đổi rất lớn.

Từ những đội vũ trang còn nhỏ bé.

Đến một lực lượng có tổ chức.

Từ những vũ khí đơn sơ.

Đến khả năng sử dụng nhiều loại trang bị.

Từ những đơn vị hoạt động phân tán.

Đến những lực lượng có thể tiến hành chiến dịch quy mô lớn.

Quá trình ấy là kết quả của sự đóng góp của nhiều thế hệ.

Trong đó có những cán bộ làm công tác xây dựng lực lượng như Phan Hàm.

Sau chiến tranh, những kinh nghiệm của thế hệ cán bộ đi trước tiếp tục được truyền lại.

Các bài học về tổ chức.

Huấn luyện.

Kỷ luật.

Chỉ huy.

Xây dựng cán bộ.

Tất cả trở thành một phần của truyền thống quân đội.

Phan Hàm qua đời năm 1995.

Cuộc đời ông gắn với một giai đoạn đặc biệt của lịch sử Việt Nam.

Đó là thời kỳ mà việc xây dựng một lực lượng vũ trang chính quy phải bắt đầu từ những điều kiện vô cùng thiếu thốn.

Nhưng chính từ những nền móng ấy, một quân đội từng bước trưởng thành.