PHAN KIM KỲ – TỪ GIẢNG ĐƯỜNG RA CHIẾN TRƯỜNG, BẮN RƠI 6 MÁY BAY ĐỊCH

Phan Kim Kỳ sinh ngày 20/2/1947 tại huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước và cách mạng. Gia đình ông có nhiều người tham gia kháng chiến. Anh trai ông từng góp mặt trong lực lượng mở đường Trường Sơn và sau này tham gia xây dựng Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh. Em trai ông là chiến sĩ đặc công, anh dũng hy sinh tại chiến trường miền Đông Nam Bộ năm 1970.

Sự hy sinh của người em đã trở thành bước ngoặt lớn trong cuộc đời Phan Kim Kỳ. Khi ấy, ông đang là sinh viên Đại học Thủy Lợi Hà Nội. Trước tin dữ từ chiến trường, chàng sinh viên trẻ quyết định gác lại việc học để tình nguyện nhập ngũ, tiếp bước người em trên con đường bảo vệ Tổ quốc.

Từ năm 1970 đến năm 1976, Phan Kim Kỳ phục vụ trong lực lượng Phòng không – Không quân Việt Nam, thuộc Đại đội 3, Tiểu đoàn 172, Trung đoàn 64, Sư đoàn Phòng không 361.

Cùng đơn vị, ông vượt dãy Trường Sơn tiến vào chiến trường miền Nam, tham gia nhiều chiến dịch lớn, trong đó có Chiến dịch Nguyễn Huệ và Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử.

Trong những năm tháng chiến đấu ác liệt, Phan Kim Kỳ nhanh chóng khẳng định bản lĩnh và năng lực của mình với vai trò xạ thủ tên lửa phòng không A72.

Đây là loại tên lửa vác vai có khả năng tiêu diệt các mục tiêu bay tầm thấp, nhưng để sử dụng hiệu quả đòi hỏi người chiến sĩ phải có khả năng quan sát tốt, phán đoán chính xác và giữ được sự bình tĩnh trong những thời khắc quyết định.

Bằng kinh nghiệm thực chiến cùng tinh thần chiến đấu quả cảm, Phan Kim Kỳ đã trực tiếp bắn rơi 6 máy bay đối phương, gồm một chiếc A-37, một chiếc C-130, hai chiếc AD-6 và hai trực thăng AH-1G.

Thành tích này đưa ông trở thành một trong những xạ thủ A72 xuất sắc của lực lượng Phòng không Việt Nam trên chiến trường miền Nam.

Tên tuổi của ông gắn liền với nhiều địa danh khốc liệt như Bình Long, Tây Ninh, Long An, Mỹ Tho, Biên Hòa và Bà Rịa – những nơi ông cùng đồng đội tham gia chiến đấu, góp phần bảo vệ lực lượng ta trước các cuộc không kích và đổ bộ đường không của đối phương.

Một trong những trận đánh nổi bật nhất của Phan Kim Kỳ diễn ra tại khu vực đường băng Tân Khai năm 1972.

Trong trận chiến này, đơn vị của ông chịu nhiều tổn thất, lực lượng chiến đấu bị suy giảm nghiêm trọng. Tuy nhiên, trước tình hình đó, Phan Kim Kỳ không hề nao núng.

Ông mang theo súng AK cùng cơ cấu phóng tên lửa A72, bí mật bò sát hàng rào sân bay, kiên trì chờ đợi thời cơ thuận lợi. Khi máy bay đối phương vừa cất cánh, ông lập tức khai hỏa, đánh trúng mục tiêu.

Tinh thần dũng cảm và hành động quyết đoán ấy đã khiến ông được toàn Sư đoàn tuyên dương là tấm gương chiến đấu anh dũng tiêu biểu năm 1972.

Trong thời gian phục vụ quân đội, Phan Kim Kỳ được trao tặng nhiều phần thưởng cao quý như Huân chương Kháng chiến hạng Nhất, hai Huân chương Chiến công Giải phóng, danh hiệu Dũng sĩ diệt máy bay Mỹ cùng nhiều bằng khen, giấy khen khác.

Sau ngày đất nước thống nhất, ông trở về giảng đường, tiếp tục hoàn thành chương trình học còn dang dở tại Đại học Thủy Lợi.

Tốt nghiệp đại học, ông công tác trong ngành thủy lợi của tỉnh Nghệ An, tiếp tục cống hiến cho quê hương bằng những công việc xây dựng và phát triển kinh tế trong thời bình.

Dù từng lập nhiều chiến công xuất sắc trên chiến trường, Phan Kim Kỳ là người sống giản dị và rất ít khi nhắc đến quá khứ của mình. Với ông, điều quý giá nhất sau chiến tranh chính là hòa bình.

Những năm cuối đời, sức khỏe của ông bị ảnh hưởng nặng nề bởi di chứng chiến tranh và chất độc hóa học. Năm 1998, ông qua đời khi mới 51 tuổi, để lại niềm tiếc thương sâu sắc đối với gia đình, đồng đội và những người từng biết đến ông.

Ghi nhận những đóng góp và chiến công đặc biệt xuất sắc của người chiến sĩ phòng không năm xưa, năm 2018, Đảng và Nhà nước đã truy tặng Phan Kim Kỳ danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Cuộc đời của ông là hình ảnh tiêu biểu cho một thế hệ thanh niên Việt Nam sẵn sàng gác lại những ước mơ riêng để lên đường chiến đấu vì độc lập, tự do của dân tộc. Từ giảng đường đại học đến chiến trường khốc liệt, từ người lính phòng không đến người cán bộ ngành thủy lợi trong thời bình, Phan Kim Kỳ đã dành trọn tuổi trẻ và cuộc đời mình cho đất nước.

Chu Nhân (tổng hợp)