Người hoạt động cách mạng trước năm 1945

PHAN NGỌC HIỂN - KHÍ TIẾT TRƯỚC LÀN ĐẠN - KỲ 5

Kỳ 5 tái hiện giai đoạn đầy bi tráng sau thắng lợi của cuộc Khởi nghĩa Hòn Khoai, khi bác Phan Ngọc Hiển cùng các đồng chí phải đối mặt với cuộc càn quét khốc liệt của thực dân Pháp. Giữa vòng vây của kẻ thù tại vùng rừng sác Cà Mau, bác đã thể hiện bản lĩnh của một nhà lãnh đạo kiên trung, sẵn sàng hy sinh để bảo vệ tổ chức. Kỳ này tập trung khắc họa sâu sắc khí tiết của người trí thức cách mạng trong những ngày tháng bị giam cầm, tra tấn và giây phút oai nghiêm trước pháp trường Rạch Cát vào n

Vĩnh Long13/02/2026Đoàn khoa Kiến trúc (Đoàn trường Đại học Xây dựng Miền Tây)2 lượt xem0 lượt chia sẻ

Thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Hòn Khoai ngày 13/12/1940 đã tạo nên một cơn địa chấn tâm lý đối với chính quyền thực dân Pháp tại Nam Kỳ. Điên cuồng trước việc một vị trí chiến lược bị đánh chiếm, chúng đã huy động một lực lượng khổng lồ gồm tàu chiến, máy bay và quân đội chính quy để bao vây, càn quét vùng biển rạch Cà Mau nhằm tiêu diệt bằng được những người lãnh đạo. Bác Phan Ngọc Hiển cùng các đồng chí, sau khi rút từ đảo về đất liền để bảo toàn lực lượng, đã phải dấn thân vào một cuộc chiến sinh tồn khắc nghiệt giữa những cánh rừng đước mênh mông, nơi bùn lầy và muỗi mòng vây bủa.

Trong điều kiện thiếu thốn lương thực, đạn dược và sự truy đuổi gắt gao của mật thám, bác Phan Ngọc Hiển vẫn giữ vững tinh thần lạc quan, là điểm tựa tinh thần cho toàn đội. Bác hiểu rằng, khi đã dấn thân vào con đường cách mạng, cái chết luôn cận kề, nhưng điều quan trọng là cái chết ấy phải mang lại ý nghĩa cho sự nghiệp chung. Cuối cùng, do sự phản bội của kẻ xấu và sự chênh lệch quá lớn về lực lượng, bác cùng 9 đồng chí khác đã sa vào tay giặc tại bãi Khai Long. Kẻ thù vui mừng khôn xiết khi bắt được "linh hồn" của cuộc khởi nghĩa Hòn Khoai, chúng lập tức đưa bác về giam cầm và tra tấn dã man tại Cà Mau rồi chuyển lên Sài Gòn.

Suốt những ngày tháng trong ngục tù, thực dân Pháp đã dùng đủ mọi thủ đoạn: từ dụ dỗ bằng vinh hoa phú quý dành cho một người trí thức đến những đòn tra tấn tàn khốc nhất hòng khuất phục ý chí của bác. Thế nhưng, kẻ thù đã hoàn toàn thất bại. Bác Phan Ngọc Hiển vẫn giữ một thái độ điềm tĩnh, dùng sự thông tuệ của mình để tranh luận và bác bỏ những lập luận xảo trá của các quan tòa thực dân. Trong phiên tòa dàn dựng, bác đã hiên ngang tuyên bố: "Cuộc khởi nghĩa Hòn Khoai là hành động chính nghĩa của một dân tộc khát khao độc lập. Chúng tôi không có tội khi bảo vệ Tổ quốc mình". Những lời lẽ ấy như những nhát dao đâm thẳng vào sự kiêu ngạo của kẻ xâm lược.

Ngày 12/7/1941, thực dân Pháp quyết định đưa bác Phan Ngọc Hiển cùng các đồng chí ra hành quyết tại pháp trường Rạch Cát (Cà Mau). Buổi sáng hôm ấy, cả vùng đất mũi như chìm trong không khí u uất nhưng tràn đầy hào khí. Hàng ngàn người dân đã tập trung về để tiễn đưa những người con anh hùng của quê hương. Đứng trước đội hành hình, bác Phan Ngọc Hiển từ chối bịt mắt. Bác muốn dùng đôi mắt sáng rực của mình để nhìn thấy đồng bào, nhìn thấy mảnh đất quê hương lần cuối. Bác đứng thẳng người, phong thái hiên ngang như đang đứng trên bục giảng năm nào, truyền dạy bài học cuối cùng về lòng yêu nước bằng chính sự sống của mình.

Giây phút cuối cùng, khi họng súng của quân thù đã sẵn sàng, tiếng hô của bác vang lên dõng dạc, át cả tiếng gió biển: "Việt Nam độc lập muôn năm!". Đó không chỉ là lời chào tạm biệt, mà là một lời tiên tri cho ngày toàn thắng của dân tộc. Bác ngã xuống ở tuổi 31 — lứa tuổi thanh xuân đẹp nhất, nhưng linh hồn bác đã hóa thân vào từng tấc đất, từng ngọn sóng của Cà Mau cực Nam Tổ quốc. Sự hy sinh của bác Phan Ngọc Hiển đã trở thành một biểu tượng bất tử về khí tiết người trí thức dấn thân, thắp sáng thêm niềm tin và sức mạnh để nhân dân Nam Bộ tiếp tục cuộc kháng chiến trường kỳ, cho đến ngày lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên khắp dải đất hình chữ S.

Đối với sinh viên MTU, khí tiết của bác Phan Ngọc Hiển trước làn đạn quân thù là bài học lớn nhất về lòng trung thực và bản lĩnh bảo vệ lẽ phải. Trong cuộc sống và học tập, sẽ có những lúc chúng ta đối mặt với khó khăn, thử thách hoặc những sự lựa chọn giữa lợi ích cá nhân và đạo đức nghề nghiệp. Hãy nhớ về hình ảnh người trí thức Phan Ngọc Hiển đứng trước pháp trường để tự rèn luyện cho mình một tinh thần thép, không bao giờ cúi đầu trước cái sai, cái xấu. Bản lĩnh không phải là không biết sợ, mà là biết vượt qua nỗi sợ hãi để hành động vì những giá trị cao đẹp hơn. Hãy sống sao cho xứng đáng với sự hy sinh của những bậc tiền nhân đã dùng máu xương để xây dựng nền độc lập cho chúng ta ngày hôm nay.

Bạn cũng đang lưu giữ
một câu chuyện lịch sử?

Hãy chia sẻ để ký ức không bao giờ bị lãng quên

Gửi câu chuyện của bạn