PHAN NGỌC HIỂN – NGƯỜI ANH HÙNG ĐẤT MŨI

- Họ và tên: Nguyễn Đoàn Trọng Tín

- Chi đoàn: ĐHANH24A

- Số điện thoại: 0836239717

- Họ và tên: Phan Ngọc Hiển

- Năm sinh, năm mất: 1910 - 1941

- Phân loại nhân chứng: Người hoạt động cách mạng trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Đồng thời là nhà giáo, người anh hùng Đất Mũi.

- Ảnh chân dung nhân chứng:

Phan Ngọc Hiển (1910 – 1941)

- Quê quán: phường Thới Bình, thành phố Cần Thơ.

PHAN NGỌC HIỂN – NGƯỜI ANH HÙNG ĐẤT MŨI

Có một nơi trên dải đất hình chữ S, nơi con người khi đứng đó có thể cảm nhận rõ ràng nhất thế nào là ranh giới giữa đất và trời, giữa hiện tại và quá khứ. Trước mặt là biển, sau lưng cũng là biển; gió thổi bốn bề mang theo vị mặn của muối, mùi phù sa của rừng đước và cả hơi thở trầm lắng của thời gian. Đấy là Đất Mũi – nơi đất vươn ra biển như bàn tay Tổ quốc, giữ lấy trời xanh, giữ ngọn sóng xa khơi:

Mũi Cà Mau: mầm đất tươi non

Mấy trăm đời lấn luôn ra biển;

Phù sa vạn dặm tới đây tuôn,

Đứng lại; và chân người bước đến.

Tổ quốc tôi như một con tàu,

Mũi thuyền ta đó - mũi Cà Mau.

(Mũi Cà Mau, Xuân Diệu)

Thiên nhiên Đất Mũi hoang sơ, hùng vĩ, nhưng giá trị lớn nhất của vùng đất này không chỉ nằm ở địa hình hay cảnh sắc, mà còn ở chiều sâu lịch sử thấm đẫm máu và nước mắt của những con người đã ngã xuống vì độc lập dân tộc. Trong những năm tháng tăm tối của ách thống trị thực dân, giữa vùng đất cực Nam xa xôi ấy, đã có một người lặng lẽ đứng lên, âm thầm thắp sáng ngọn lửa cách mạng: anh hùng liệt sĩ Phan Ngọc Hiển.

Phan Ngọc Hiển sinh năm 1910 tại phường Thới Bình, thành phố Cần Thơ. Mồ côi cha mẹ năm 10 tuổi, ông sống với người anh là Phan Văn Thới và chị là Phan Kim Sa. Mặc cho gia cảnh khó khăn, người cậu ruột của ông, ông Trương Quang Đẩu, vẫn cố gắng chăm lo để Phan Ngọc Hiển tiếp tục học hành. Ông Đẩu nhận xét về cậu cháu trai của mình: “Thằng này sau này ắt làm nên”.

Vốn xuất thân với sự cần mẫn, tinh thần ham học và có tư chất thông minh, Phan Ngọc Hiển sớm bộc lộ năng lực vượt trội trong học tập. Khi mới 21 tuổi, ông đã thi đỗ tốt nghiệp trung học sư phạm – một thành tích đáng ghi nhận vào thời bấy giờ. Trước tài năng không thể phủ nhận ấy, nhà trường buộc phải cấp bằng thầy giáo cho ông. Tuy nhiên, do bị thực dân Pháp liệt vào “sổ đen”, Phan Ngọc Hiển đã bị điều động, đày đi dạy học tại Rạch Gốc – vùng đất xa xôi nơi tận cùng tỉnh Cà Mau. Chính trong quãng thời gian này, ông dần giác ngộ và theo đuổi lý tưởng giải phóng dân tộc bằng con đường đấu tranh cách mạng do Đảng Cộng sản Đông Dương khởi xướng.

Tháng 6 năm 1940, Phan Ngọc Hiển được Tỉnh ủy Bạc Liêu giao nhiệm vụ ra đảo Hòn Khoai để chuẩn bị khởi nghĩa. Khi ra đảo, Phan Ngọc Hiển đã trực tiếp xin sếp đảo người Pháp Olivier cho mở lớp dạy học, mà học trò không ai khác, chính là những nhân viên gác đèn biển. Qua các lớp học ấy, ông từng bước tuyên truyền, giác ngộ tinh thần yêu nước, xây dựng lực lượng nhằm sẵn sàng tham gia khởi nghĩa giải phóng dân tộc.

Sau nhiều tháng chuẩn bị chu đáo, đúng 23 giờ 15 phút ngày 13 tháng 12 năm 1940, cuộc khởi nghĩa Hòn Khoai do Phan Ngọc Hiển trực tiếp lãnh đạo đã nổ ra. Với tinh thần chiến đấu kiên cường và mưu trí, lực lượng khởi nghĩa đã tiêu diệt tên sếp đảo, làm chủ hoàn toàn tình hình trên đảo. Tuy nhiên, trước sự phản công quyết liệt của thực dân Pháp, Phan Ngọc Hiển cùng các đồng chí vẫn kiên cường chiến đấu đến cùng. Ngày 22 tháng 12 năm 1940, ông bị địch bắt tại bãi Khai Long, khép lại cuộc đời ngắn ngủi nhưng rực sáng của một người chiến sĩ cách mạng, để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc.

Bị bắt, bị giam cầm, bị kết án tử hình, Phan Ngọc Hiển vẫn giữ trọn khí tiết của một người chiến sĩ cách mạng. Trước họng súng của kẻ thù, ông không run sợ, không khuất phục. Bởi ông hiểu rằng, cái chết của mình không phải là sự kết thúc, mà là sự khởi đầu cho một niềm tin lớn hơn: niềm tin vào ngày độc lập của dân tộc.

Máu của Phan Ngọc Hiển đã hòa vào đất, vào biển, vào từng cơn gió của Đất Mũi Cà Mau. Từ đó, vùng đất này không chỉ mang ý nghĩa địa lý, mà trở thành một không gian linh thiêng của lịch sử, nơi ghi dấu sự hi sinh cao cả của những con người dám lấy mạng sống mình đổi lấy tự do cho dân tộc.

Đền thờ 10 Anh hùng Liệt sĩ Khởi nghĩa Hòn Khoai – Cà Mau

Hôm nay, Đất Mũi đã đổi thay. Rừng đước vẫn xanh, biển vẫn bốn mùa vẫy sóng. Trên những con đường, những mái trường (và một huyện tên Phan Ngọc Hiển, thuộc tỉnh Cà Mau trước khi sáp nhập), tên Phan Ngọc Hiển được nhắc đến bằng tất cả sự kính trọng và tự hào. Đó không chỉ là tên của một anh hùng liệt sĩ, mà còn là lời nhắc nhở âm thầm nhưng sâu sắc đối với thế hệ hôm nay: hòa bình, độc lập được đánh đổi bằng máu xương của biết bao thế hệ đi trước.

Học sinh Trường THPT chuyên Phan Ngọc Hiển, Cà Mau vệ sinh tượng thờ Phan Ngọc Hiển trong khuôn viên trường.

Ảnh: GD&TĐ

Anh hùng liệt sĩ Phan Ngọc Hiển đã đi xa, nhưng tinh thần của ông vẫn còn sống mãi trong từng con sóng Đất Mũi, từng hàng đước vươn mình trước gió, và trong trái tim của mỗi người Việt Nam khi hướng về Tổ quốc. Ta càng thấm thía một chân lý bất biến: độc lập hôm nay được xây dựng từ những hi sinh không tiếc thân mình, và lịch sử dân tộc luôn bắt đầu từ những con người dám sống, dám hi sinh vì đất nước.