PHAN NGỌC HIỂN – NGƯỜI THẦY GIÁO THẮP LỬA KHỞI NGHĨA HÒN KHOAI VÀ BẢN HÙNG CA ĐẤT MŨI
Phan Ngọc Hiển là một trong những chiến sĩ cộng sản tiêu biểu của Nam Bộ thời kỳ tiền khởi nghĩa, người đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử cách mạng bằng vai trò lãnh đạo cuộc Khởi nghĩa Hòn Khoai năm 1940. Cuộc đời tuy ngắn ngủi nhưng đầy khí phách của ông đã trở thành biểu tượng cho tinh thần yêu nước, ý chí đấu tranh bất khuất của nhân dân vùng cực Nam Tổ quốc.
Ông sinh năm 1910 tại Cần Thơ trong một gia đình có truyền thống hiếu học. Ngay từ khi còn là học sinh, Phan Ngọc Hiển đã sớm tiếp xúc với tư tưởng yêu nước và chứng kiến cảnh áp bức, bóc lột của chế độ thực dân đối với nhân dân lao động. Sau khi tốt nghiệp Trường Sư phạm, ông trở thành giáo viên và được phân công về dạy học tại vùng Rạch Gốc, tỉnh Cà Mau.
Những năm tháng đứng trên bục giảng không chỉ giúp người thầy trẻ truyền đạt tri thức cho học trò mà còn là dịp để ông gần gũi với đời sống nhân dân lao động. Chứng kiến cuộc sống cơ cực của người dân vùng đất cuối trời Nam Bộ, Phan Ngọc Hiển càng nung nấu quyết tâm đấu tranh giải phóng dân tộc. Bằng uy tín và lòng nhiệt huyết của mình, ông từng bước giác ngộ quần chúng, tuyên truyền tinh thần yêu nước và tham gia các hoạt động cách mạng.
Năm 1940, trong bối cảnh phong trào cách mạng Nam Bộ phát triển mạnh mẽ, Phan Ngọc Hiển được giao nhiệm vụ chuẩn bị lực lượng cho cuộc khởi nghĩa tại khu vực Hòn Khoai. Với sự mưu trí và khả năng vận động quần chúng, ông đã xây dựng được cơ sở cách mạng ngay trong đội ngũ nhân viên làm việc trên đảo, tạo tiền đề cho cuộc nổi dậy.
Đêm 13 tháng 12 năm 1940, dưới sự chỉ huy của Phan Ngọc Hiển, lực lượng khởi nghĩa bất ngờ tiến công đảo Hòn Khoai. Chỉ trong thời gian ngắn, nghĩa quân đã làm chủ hoàn toàn hòn đảo, tiêu diệt tên chúa đảo thực dân, thu giữ vũ khí và kéo lá cờ đỏ của cách mạng tung bay trên vùng biển cực Nam Tổ quốc. Đây là một trong những cuộc khởi nghĩa tiêu biểu hưởng ứng phong trào Nam Kỳ khởi nghĩa, thể hiện ý chí quật cường của nhân dân Nam Bộ trước ách thống trị của thực dân Pháp.
Tuy nhiên, do tương quan lực lượng quá chênh lệch và phong trào cách mạng gặp nhiều khó khăn, cuộc khởi nghĩa không giữ được thắng lợi lâu dài. Phan Ngọc Hiển cùng nhiều đồng chí tiếp tục bám trụ hoạt động trong rừng đước, nhưng sau đó bị địch bắt giữ. Trước những đòn tra tấn và sự dụ dỗ của kẻ thù, ông vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản.
Ngày 12 tháng 7 năm 1941, Phan Ngọc Hiển bị thực dân Pháp xử bắn khi mới 31 tuổi. Trước giờ phút hy sinh, ông vẫn khẳng định niềm tin son sắt vào tương lai của dân tộc và sự nghiệp giải phóng đất nước. Tinh thần bất khuất ấy đã trở thành nguồn động viên to lớn cho các thế hệ chiến sĩ cách mạng tiếp tục đứng lên đấu tranh giành độc lập.
Để ghi nhớ công lao của người anh hùng đất Mũi, tên ông được đặt cho nhiều trường học, đường phố và công trình trên cả nước. Đặc biệt, huyện Ngọc Hiển của tỉnh Cà Mau ngày nay mang tên ông như một sự tri ân sâu sắc đối với người chiến sĩ đã hiến trọn tuổi xuân cho Tổ quốc. Hơn tám thập niên đã trôi qua kể từ ngày ông ngã xuống, nhưng hình ảnh người thầy giáo cách mạng Phan Ngọc Hiển vẫn sống mãi trong lòng nhân dân như một biểu tượng sáng ngời của lòng yêu nước và khát vọng độc lập dân tộc.
Tuấn Kiệt (tổng hợp)
