Phan Ngọc Hiển và tiếng súng khởi nghĩa Hòn Khoai

Sinh ra tại vùng đất miền Tây Nam Bộ, Phan Ngọc Hiển vốn là một nhà giáo giàu tâm huyết, một nhà báo sắc sảo với ngòi bút luôn hướng về nhân dân lao động nghèo khổ. Giữa lúc đất nước lầm than, ông đã sớm giác ngộ cách mạng và tham gia vào hàng ngũ của Đảng Cộng sản Đông Dương. Với uy tín và lòng nhiệt thành của mình, ông được tổ chức tin tưởng giao nhiệm vụ ra đảo Hòn Khoai để xây dựng cơ sở cách mạng, vận chuyển vũ khí và chuẩn bị cho một cuộc nổi dậy vũ trang.

 Đêm ngày 13 tháng 12 năm 1940, dưới sự chỉ huy trực tiếp của Phan Ngọc Hiển, lực lượng nghĩa quân đã đồng loạt nổ súng tấn công đồn Hòn Khoai. Bằng sự mưu trí, quả cảm và tinh thần đoàn kết, nghĩa quân nhanh chóng làm chủ hoàn toàn hòn đảo, tiêu diệt tên đồn trưởng tàn ác, thu toàn bộ vũ khí và quân trang của địch.

Sáng ngày 14 tháng 12, lá cờ đỏ sao vàng kiêu hãnh tung bay trên đảo Hòn Khoai, đánh dấu thắng lợi vang dội mang tính chiến lược của phong trào cách mạng địa phương. Tuy nhiên, do cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ ở đất liền trước đó bị lộ, thực dân Pháp đã tập trung binh lực quy mô lớn để bao vây, càn quét hòng điên cuồng trả thù nghĩa quân Hòn Khoai. Để bảo toàn lực lượng và nhân dân, Phan Ngọc Hiển cùng các đồng chí phải rút lui vào rừng sâu tại rạch rập bãi Ngao. Trong điều kiện thiếu thốn lương thực, nước ngọt và bị địch bao vây ráo riết, ông và 9 đồng chí của mình đã sa vào tay giặc.

 Kẻ thù đã dùng mọi cực hình tra tấn dã man, từ dụ dỗ đến đe dọa, hòng khuất phục ý chí của người đứng đầu. Trước những đòn roi tàn khốc, Phan Ngọc Hiển vẫn giữ vững khí tiết giải phóng dân tộc, không hé môi nửa lời làm tổn hại đến tổ chức. Biết không thể lay chuyển được người chiến sĩ cộng sản, ngày 12 tháng 7 năm 1941, thực dân Pháp đã đưa ông và các đồng chí ra bãi bắn tại thị xã Cà Mau. Trước giờ phút hành hình, Phan Ngọc Hiển đã hiên ngang giật tấm băng đen bịt mắt, nhìn thẳng vào họng súng quân thù và dõng dạc tuyên bố: "Những người cộng sản coi cái chết rất bình thường. Chúng tôi chết để cho nước nhà độc lập, cho nhân dân tự do. Chúng tôi chịu chết để đất nước được giải phóng!". Tiếng súng vang lên, nhưng tinh thần bất tử của thầy giáo Phan Ngọc Hiển và các chiến sĩ Hòn Khoai đã hòa vào hồn thiêng sông núi.

(Nguyễn Hồ Khánh Vy - Sưu tầm Lịch sử Đảng bộ tỉnh Cà Mau, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia)