PHAN THỊ NGỌC TƯƠI – NỮ BIỆT ĐỘNG ANH HÙNG TRƯỞNG THÀNH TỪ TUỔI THIẾU NIÊN

lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc, có những con người bước vào chiến tranh khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng những gì họ trải qua và những đóng góp họ để lại lại mang tầm vóc của cả một cuộc đời. Phan Thị Ngọc Tươi là một người như thế. Sinh năm 1956 trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng ở Bến Tre, tuổi thơ của bà gắn với những năm tháng quê hương chìm trong bom đạn, với những lần chia xa, những mất mát và sự hy sinh của những người thân yêu. Mới 13 tuổi, khi nhiều bạn bè cùng trang lứa còn đang sống trong vòng tay gia đình, cô bé Ngọc Tươi đã quyết định bước vào con đường cách mạng. Từ một thiếu nữ nhỏ tuổi, bà trở thành chiến sĩ trinh sát an ninh vũ trang hoạt động trong vùng địch kiểm soát, trực tiếp tham gia những trận đánh giữa lòng thị xã Bến Tre. Bị bắt, bị tra tấn dã man, trải qua những năm tháng tù đày khắc nghiệt nhưng không khuất phục, Phan Thị Ngọc Tươi đã trở thành biểu tượng của lòng dũng cảm, trí thông minh, sự kiên trung và tinh thần đặt đồng đội, nhiệm vụ lên trên sự an toàn của bản thân.

Quê hương Bến Tre trong những năm chiến tranh là một vùng đất giàu truyền thống cách mạng. Những con người nơi đây đã sớm hình thành một tinh thần đấu tranh mạnh mẽ, trong đó có những người phụ nữ nổi tiếng với phong trào “Đội quân tóc dài”. Gia đình Phan Thị Ngọc Tươi cũng là một gia đình như vậy. Cha bà là liệt sĩ Phan Trung Thành, mẹ bà là một cán bộ nòng cốt của phong trào phụ nữ cách mạng ở Châu Thành, Bến Tre; anh trai của bà cũng hy sinh trong chiến đấu. Chính trong môi trường ấy, tình yêu quê hương và ý thức về trách nhiệm đối với đất nước đã sớm hình thành trong tâm hồn cô bé Ngọc Tươi.

Những năm tháng tuổi thơ của bà không có nhiều bình yên. Gia đình phải sống trong cảnh chia ly, cha mẹ hoạt động cách mạng, hai chị em được gửi lại cho bà ngoại trong vùng tạm chiếm. Những lần được vào thăm cha mẹ ở căn cứ trở thành những kỷ niệm đặc biệt. Cô bé Ngọc Tươi khi ấy chưa thể hiểu hết sự khốc liệt của chiến tranh, nhưng đã cảm nhận được nỗi lo âu của người thân, sự thiếu thốn của cuộc sống và đặc biệt là những hiểm nguy mà cha mẹ mình đang phải đối mặt.

Rồi biến cố lớn xảy đến.

Năm 1968, cha bà hy sinh trong một trận chống càn. Đối với một cô bé mới 12 tuổi, sự mất mát ấy là một cú sốc quá lớn. Nhưng cũng từ nỗi đau ấy, trong lòng Ngọc Tươi hình thành một quyết tâm mạnh mẽ. Năm 1969, khi mới 13 tuổi, bà quyết định rời bà ngoại để tham gia cách mạng. Đó không phải là một quyết định bồng bột của tuổi nhỏ, mà là lựa chọn được hun đúc từ hoàn cảnh gia đình, từ tình yêu quê hương và từ khát vọng được trực tiếp chiến đấu.

Cô bé Ngọc Tươi bước vào một thế giới hoàn toàn khác.

Không còn cuộc sống của một đứa trẻ.

Không còn những ngày tháng chỉ biết học tập, vui chơi.

Thay vào đó là những nhiệm vụ bí mật, những cuộc hành quân, những lần cải trang, những chuyến đi vào vùng địch kiểm soát và những trận đánh có thể phải đánh đổi bằng chính mạng sống.

Ngọc Tươi được tổ chức giao nhiệm vụ trong lực lượng trinh sát an ninh vũ trang nội thành, một lực lượng hoạt động bí mật, trực tiếp đánh địch trong lòng đô thị. Với vóc dáng của một thiếu nữ nhỏ tuổi, bà có lợi thế về khả năng cải trang và ít bị đối phương chú ý. Nhưng chính sự nhỏ tuổi ấy cũng đòi hỏi một bản lĩnh đặc biệt, bởi mỗi nhiệm vụ đều có thể dẫn đến nguy hiểm.

Chỉ sau một thời gian ngắn tham gia cách mạng, Ngọc Tươi đã xin được trực tiếp chiến đấu.

Đầu tháng 3 năm 1969, chỉ khoảng một tháng sau khi vào đơn vị, bà tham gia trận đánh đầu tiên tại thị trấn Mỏ Cày. Trong một tình huống được tổ chức nghiên cứu kỹ, bà sử dụng lựu đạn đánh vào nhóm địch đang tụ tập, tiêu diệt năm tên, trong đó có một sĩ quan cấp cao. Chiến công đầu tiên ấy cho thấy sự gan dạ và khả năng hoàn thành nhiệm vụ của nữ chiến sĩ mới chỉ 13 tuổi.

Nhưng đối với Phan Thị Ngọc Tươi, đó không phải là một cuộc phiêu lưu.

Bà hiểu rằng chiến đấu trong lòng địch đòi hỏi sự tỉnh táo, bí mật và khả năng quan sát rất cao. Người chiến sĩ biệt động phải biết mình đang ở đâu, đối phương là ai, phải tìm hiểu mục tiêu, phải tính toán đường vào và đường rút. Một sơ suất nhỏ có thể khiến cả tổ chiến đấu bị lộ.

Những năm từ 1969 đến 1972 là quãng thời gian Phan Thị Ngọc Tươi tham gia nhiều trận đánh, nhiều lần được tuyên dương danh hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ, Dũng sĩ diệt ngụy. Bà không chỉ trực tiếp chiến đấu mà còn thực hiện nhiều nhiệm vụ trinh sát, nắm tình hình và chuẩn bị cho những trận đánh vào các mục tiêu quan trọng.

Một trong những nhiệm vụ tiêu biểu nhất đến vào năm 1969, khi tổ chức giao cho bà tiêu diệt một tên sĩ quan thám báo khét tiếng tàn ác, thường xuyên gây tội ác với nhân dân và tra tấn những người bị bắt. Đây là một nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm. Người chỉ huy hiểu rõ nguy cơ mà cô chiến sĩ trẻ phải đối mặt nên căn dặn bà phải tính toán kỹ lưỡng và tìm cách trở về an toàn sau khi hoàn thành nhiệm vụ.

Phan Thị Ngọc Tươi nhận nhiệm vụ.

Đằng sau vẻ ngoài của một thiếu nữ, bà bước vào nhiệm vụ với sự bình tĩnh của một người lính đã trải qua chiến đấu.

Bà tìm hiểu mục tiêu, quan sát quy luật hoạt động, nghiên cứu cách tiếp cận và lựa chọn phương án thích hợp. Một ngày tháng 5 năm 1969, nhiệm vụ được thực hiện. Bằng cách sử dụng mìn hẹn giờ, bà đã tiêu diệt được mục tiêu ngay giữa Sài Gòn, góp phần trừng trị một tên ác ôn gây nhiều nợ máu với nhân dân.

Những chiến công ấy khiến tên tuổi Phan Thị Ngọc Tươi được biết đến trong đơn vị. Nhưng điều đáng chú ý là bà không tìm kiếm sự nổi tiếng. Trong chiến tranh, người chiến sĩ biệt động càng ít được biết đến càng tốt. Bí mật chính là sự sống còn của tổ chức.

Cuối năm 1971, khi đơn vị có ý định đưa bà ra Hà Nội báo công và nhận danh hiệu Anh hùng, Phan Thị Ngọc Tươi đã từ chối. Chiến trường lúc ấy vẫn đang căng thẳng, đồng đội vẫn chiến đấu, và bà cho rằng mình chưa thể rời khỏi đơn vị. Sự lựa chọn ấy thể hiện một phẩm chất rất đặc biệt: đối với bà, nhiệm vụ và đồng đội quan trọng hơn vinh quang dành cho cá nhân.

Đó cũng chính là cách bà nhìn nhận về danh hiệu Anh hùng sau này. Bà từng chia sẻ rằng những người ra trận không phải để trở thành anh hùng. Họ chiến đấu vì lòng yêu nước, vì quê hương, vì đồng đội và vì một ngày đất nước được hòa bình.

Nhưng chiến tranh càng về sau càng khốc liệt.

Năm 1972, Phan Thị Ngọc Tươi được giao một nhiệm vụ đặc biệt quan trọng: tham gia đánh Trung tâm thẩm vấn Kiến Hòa tại nội ô thị xã Bến Tre. Đây là nơi địch dùng để thẩm vấn, giam giữ và tra tấn những người bị bắt. Đối với lực lượng cách mạng, đây là một mục tiêu có ý nghĩa đặc biệt.

Trận đánh phải được chuẩn bị hết sức kỹ lưỡng.

Mục tiêu được nghiên cứu.

Địa hình được khảo sát.

Các phương án được xây dựng.

Lực lượng được phân công thành ba mũi.

Phan Thị Ngọc Tươi chỉ huy một tổ chiến đấu gồm tám người.

Trong những ngày chuẩn bị, các chiến sĩ phải tập luyện nhiều lần để ghi nhớ từng vị trí, từng hướng tiếp cận và từng phương án xử lý khi tình huống bất ngờ xảy ra. Bởi họ hiểu rằng khi bước vào trung tâm của địch, cơ hội sống sót có thể rất mong manh.

Đêm 12 tháng 6 năm 1972, trận đánh bắt đầu.

Các mũi chiến đấu bí mật tiếp cận mục tiêu. Nhưng trong quá trình hành động, lực lượng bị địch phát hiện. Đối phương nhanh chóng huy động lực lượng bao vây.

Tình thế trở nên đặc biệt nguy hiểm.

Nếu tất cả cùng rút, rất có thể cả tổ sẽ bị tiêu diệt.

Phan Thị Ngọc Tươi đứng trước một quyết định sinh tử.

Là người chỉ huy, bà hiểu rằng phải có người ở lại cản địch để những người còn lại tìm đường thoát.

Và bà quyết định ở lại.

Đó là một quyết định không dễ dàng.

Phía trước là vòng vây của đối phương.

Phía sau là đồng đội.

Một người chỉ huy có thể lựa chọn chạy cùng đồng đội, nhưng Phan Thị Ngọc Tươi chọn ở lại.

Bà chiến đấu để kéo dài thời gian.

Nhờ đó, những người còn lại có cơ hội rút khỏi vòng vây.

Cuối cùng, bà bị địch bắt.

Trong tay bà lúc ấy vẫn còn quả lựu đạn cuối cùng. Bà đã tìm cách sử dụng nó để chống trả nhưng quả lựu đạn không phát nổ.

Một thiếu nữ 16 tuổi rơi vào tay đối phương.

Nhưng trận đánh ấy không kết thúc cuộc chiến của Phan Thị Ngọc Tươi.

Nó mở ra một cuộc chiến khác – cuộc chiến trong nhà tù.

Bị bắt, bà bị đưa về Trung tâm thẩm vấn Kiến Hòa và chịu những cuộc tra tấn dã man. Địch tìm mọi cách buộc bà khai báo về tổ chức, đồng đội và cơ sở cách mạng. Chúng sử dụng cả đòn roi lẫn những thủ đoạn khủng bố tinh thần.

Nhưng Phan Thị Ngọc Tươi không khuất phục.

Có lần, địch bẻ gãy tay bà trước mặt những người đồng đội bị bắt nhằm uy hiếp tinh thần. Trong đau đớn, bà vẫn giữ vững khí tiết. Những lời bà nói sau đó đã trở thành một trong những hình ảnh xúc động nhất về ý chí của người chiến sĩ cách mạng trong lao tù.

Bà đã thốt lên hai câu:

“Xương ta gãy để nối liền Nam Bắc
Máu ta rơi cho bộ đội trưởng thành”.

Sau đó, bà dùng máu của chính mình viết những câu thơ ấy lên tường xà lim.

Máu của người chiến sĩ trẻ trở thành mực.

Nỗi đau trở thành lời thề.

Nhà tù trở thành nơi ghi dấu một tinh thần không khuất phục.

Hai câu thơ ấy sau này được nhiều người biết đến như một biểu tượng về khí tiết của Phan Thị Ngọc Tươi. Nó không chỉ thể hiện sự chịu đựng trước đòn tra tấn mà còn thể hiện niềm tin của một người chiến sĩ trẻ vào tương lai của đất nước.