PHAN THỊ QUYÊN – NGƯỜI PHỤ NỮ Ở LẠI GIỮA THỜI HOA LỬA

PHAN THỊ QUYÊN – NGƯỜI PHỤ NỮ Ở LẠI GIỮA THỜI HOA LỬA

Có những câu chuyện của chiến tranh không bắt đầu từ những trận đánh lớn, mà bắt đầu bằng một cuộc gặp gỡ rất bình dị. Câu chuyện của Phan Thị Quyên và Nguyễn Văn Trỗi là một câu chuyện như thế.

Khi còn rất trẻ, Phan Thị Quyên vào Sài Gòn làm việc tại Hãng bông Bạch Tuyết. Tại đây, bà quen Nguyễn Văn Trỗi, một người thợ điện đồng thời hoạt động cách mạng. Hai người tìm hiểu, yêu thương nhau và quyết định xây dựng gia đình.

Ngày 21 tháng 4 năm 1964, Phan Thị Quyên và Nguyễn Văn Trỗi tổ chức lễ cưới. Đó là một đám cưới giản dị của hai người trẻ trong những năm tháng chiến tranh. Nhưng hạnh phúc bình dị ấy chỉ kéo dài trong một thời gian rất ngắn.

Chỉ 19 ngày sau ngày cưới, Nguyễn Văn Trỗi bị bắt. Từ đây, cuộc sống của người vợ trẻ bước sang một trang khác. Người chồng mà bà vừa kết hôn không còn trở về căn nhà nhỏ; những ngày tháng bên nhau được thay bằng những lần thăm nuôi và những tin tức từ nhà tù.

Trong thời gian Nguyễn Văn Trỗi bị giam giữ, Phan Thị Quyên vẫn tìm cách thăm chồng. Những kỷ vật của hai người sau này được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, trong đó có chiếc khăn tay do bà thêu tặng chồng và những bức thư Nguyễn Văn Trỗi viết từ nhà lao gửi cho vợ cùng người thân.

Những kỷ vật ấy rất nhỏ bé, nhưng chứa đựng một câu chuyện lớn. Đó là câu chuyện về tình cảm gia đình giữa những năm tháng chiến tranh, khi những người trẻ vừa mang trong mình tình yêu riêng tư, vừa phải đối mặt với những biến động khắc nghiệt của thời đại.

Ngày 15 tháng 10 năm 1964, Nguyễn Văn Trỗi hy sinh.

Với Phan Thị Quyên, đó là sự mất mát của một người chồng trẻ. Nhưng cuộc đời bà không dừng lại ở nỗi đau ấy. Tháng 2 năm 1965, bà tham gia Đội Biệt động 65 ở Long An, sau đó được điều chuyển về Trung ương Cục miền Nam. Tháng 3 năm 1965, bà tham dự Đại hội Phụ nữ toàn miền Nam và câu chuyện về Nguyễn Văn Trỗi được nhà báo Trần Đình Vân ghi lại trong tác phẩm “Sống như anh”.

Sau nhiều năm hoạt động, Phan Thị Quyên ra Bắc năm 1969. Đến năm 1973, bà lập gia đình mới. Sau năm 1980, bà công tác tại Công ty Du lịch Thành phố Hồ Chí Minh cho đến khi nghỉ hưu.

Nhiều năm sau ngày Nguyễn Văn Trỗi hy sinh, những kỷ vật của hai người vẫn được gìn giữ. Năm 2005, Phan Thị Quyên có dịp đến Bảo tàng Cách mạng Việt Nam và nhìn lại chiếc khăn tay mình từng thêu tặng chồng, cây đàn măngđôlin của Nguyễn Văn Trỗi cùng những lá thư anh viết trong thời gian bị giam giữ.

Những hiện vật ấy nhắc chúng ta rằng lịch sử không chỉ được ghi lại bằng những sự kiện lớn. Lịch sử còn được lưu giữ trong những lá thư, những món quà nhỏ và ký ức của những người đã từng sống qua chiến tranh.

Phan Thị Quyên qua đời ngày 4 tháng 7 năm 2019, hưởng thọ 75 tuổi.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày Nguyễn Văn Trỗi hy sinh. Chiến tranh đã lùi xa, nhưng câu chuyện về Phan Thị Quyên vẫn còn được nhắc lại như một lát cắt đời thường của thế hệ đã sống trong những năm tháng đầy biến động.

Đó không chỉ là câu chuyện về một người vợ có chồng hy sinh.

Đó còn là câu chuyện về một người phụ nữ trẻ đã bước qua mất mát, tiếp tục sống, tiếp tục công tác và mang theo những ký ức của một thời tuổi trẻ.

Có những người đi vào lịch sử bằng những khoảnh khắc đặc biệt.

Cũng có những người được nhớ đến bởi cách họ sống sau những mất mát lớn.

Phan Thị Quyên là một trong những người như vậy.

Thời gian có thể làm phai màu những bức ảnh, nhưng những kỷ vật và câu chuyện của một thế hệ đã sống qua chiến tranh vẫn có thể giúp người hôm nay hiểu hơn về giá trị của hòa bình.