PHAN THỊ QUYÊN - NGƯỜI VỢ CỦA ANH HÙNG LIỆT SĨ NGUYỄN VĂN TRỖI

Năm 16 tuổi, cô gái trẻ Phan Thị Quyên rời quê để vào làm việc tại Hãng bông Bạch Tuyết trên đường Võ Tánh, Sài Gòn. Tại đây, qua lời giới thiệu của một người đồng nghiệp, bà quen biết anh Nguyễn Văn Trỗi, khi ấy là thợ điện của Nhà máy điện Chợ Quán. Sau một thời gian tìm hiểu, hai người tổ chức đám cưới vào ngày 21/4/1964, một đám cưới giản dị, không nhẫn cưới, không tiệc tùng linh đình, chỉ có tình yêu chân thành của hai người trẻ. Suốt thời gian chung sống, bà hoàn toàn không hề biết chồng mình là một chiến sĩ biệt động đang hoạt động bí mật.

Chưa đầy hai mươi ngày sau lễ cưới, anh Trỗi bị bắt khi đang thực hiện nhiệm vụ đặt mìn tại cầu Công Lý. Bà Quyên khi ấy mới biết sự thật về chồng mình, thậm chí còn bị giam chung khám với nhiều nữ chiến sĩ cách mạng khác. Suốt những tháng ngày anh Trỗi bị giam cầm, tra tấn tại khám Chí Hòa, bà vẫn đều đặn đến thăm nuôi, không một lời khuyên chồng khai báo tổ chức dù biết rằng điều đó có thể là cơ hội duy nhất để cứu mạng anh. Sáng ngày 15/10/1964, khi đến thăm nuôi như thường lệ, bà bị giám thị từ chối cho gặp mà không hề được thông báo rằng chồng mình đã bị đưa ra pháp trường xử bắn ngay trong buổi sáng hôm đó.

Sau khi anh Trỗi hy sinh, các chiến sĩ biệt động tìm đến đón bà ra vùng giải phóng. Không một chút do dự hay tiếc nuối cuộc sống nơi đô thành, bà tự nguyện trở về với cách mạng. Tháng 2/1965, bà chính thức tham gia đội biệt động 65 đóng tại Long An, sau đó được điều chuyển về Trung ương Cục miền Nam. Một tháng sau, tại Đại hội Phụ nữ toàn miền Nam, bà gặp nhà báo Trần Đình Vân, người đã ghi lại câu chuyện của bà và anh Trỗi để viết nên cuốn bút ký "Sống như Anh”, tác phẩm từng là "cuốn sách gối đầu giường" của biết bao thế hệ thanh niên Việt Nam thời kháng chiến chống Mỹ.

Nhiều lần được vào gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh, bà luôn nhớ như in những kỷ niệm ấm áp ấy. Sau ngày đất nước thống nhất, bà tiếp tục công tác, nghỉ hưu và sống thanh thản bên gia đình, được trao tặng Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng. Bà từ trần ngày 4/7/2019 tại nhà riêng ở Thành phố Hồ Chí Minh, hưởng thọ 75 tuổi, khép lại một cuộc đời gắn liền với câu chuyện tình yêu và lý tưởng đã trở thành biểu tượng của một thế hệ thanh niên Sài Gòn thời chống Mỹ.