PHAN THỊ RÀNG – NGƯỜI GIAO LIÊN KIÊN TRUNG Ở BA HÒN

PHAN THỊ RÀNG – NGƯỜI GIAO LIÊN KIÊN TRUNG Ở BA HÒN

Những năm đầu thập niên 1960, căn cứ Ba Hòn ở Hòn Đất, Kiên Giang là một địa bàn quan trọng của cách mạng miền Tây Nam Bộ. Giữa núi rừng hiểm trở, các lực lượng cách mạng vừa phải bảo vệ căn cứ, vừa duy trì mạng lưới liên lạc, nắm tình hình và vận động nhân dân. Đối phương nhiều lần huy động lực lượng lớn tiến công căn cứ, đồng thời ráo riết truy tìm giao liên, trinh sát và cán bộ cơ sở. Trong vòng vây ấy, những người hoạt động cách mạng phải luôn đối mặt với hiểm nguy, nhưng công việc liên lạc vẫn phải được duy trì.

Trong số những người âm thầm đảm nhận nhiệm vụ ấy có Phan Thị Ràng.

Sinh ra trong một gia đình có truyền thống cách mạng, Phan Thị Ràng sớm chứng kiến những hoạt động của phong trào kháng chiến. Năm 1950, khi mới 13 tuổi, chị tham gia Đội Thiếu niên cứu quốc và bắt đầu công việc giao liên. Tuổi còn nhỏ nhưng công việc mà chị đảm nhiệm không hề đơn giản: đưa thư, chuyển tin, liên lạc giữa các cơ sở và hỗ trợ cán bộ hoạt động trong điều kiện luôn có sự truy lùng của đối phương.

Sau năm 1954, Phan Thị Ràng tiếp tục tham gia hoạt động cách mạng. Chị làm công tác trinh sát tại Xà Tón, sau đó chuyển về hoạt động ở các khu vực Bình Sơn, Trí Đạo và Hòn Đất. Từ một cô giao liên nhỏ tuổi, chị ngày càng trưởng thành qua thực tiễn. Chị tham gia công tác thanh vận, làm nhiệm vụ liên lạc giữa các đơn vị, vận động nhân dân tham gia đấu tranh chính trị và góp phần bảo vệ, hỗ trợ hoạt động của căn cứ Ba Hòn.

Công việc ấy đòi hỏi sự nhanh nhạy, gan dạ và khả năng giữ bí mật. Mỗi chuyến đi qua những con đường làng, những cánh đồng hay khu vực bị kiểm soát đều tiềm ẩn nguy cơ bị phát hiện. Nhưng với chị Ràng, nhiệm vụ vẫn phải hoàn thành. Những thông tin cần chuyển phải đến được nơi cần đến; những mối liên lạc cần duy trì phải được giữ vững.

Đầu năm 1962, tình hình tại Ba Hòn trở nên đặc biệt căng thẳng. Đối phương huy động lực lượng lớn đánh vào căn cứ và tăng cường truy lùng những người làm công tác giao liên, trinh sát, cán bộ cơ sở. Trong hoàn cảnh ấy, Phan Thị Ràng vẫn tiếp tục thực hiện nhiệm vụ.

Đêm 8, rạng sáng ngày 9 tháng 1 năm 1962, trong lúc làm nhiệm vụ tiếp cận đồng đội tại khu vực Hòn Đất, chị bị phục kích và bắt giữ.

Những giờ phút sau đó trở thành thử thách khắc nghiệt nhất đối với người nữ giao liên trẻ tuổi. Đối phương tìm nhiều cách dụ dỗ, mua chuộc và tra tấn nhằm buộc chị khai báo về tổ chức và đồng đội. Nhưng trước những sức ép ấy, Phan Thị Ràng vẫn giữ vững sự im lặng. Chị không cung cấp những thông tin có thể gây nguy hiểm cho tổ chức và những người đang hoạt động cùng mình.

Cuộc đời của người nữ chiến sĩ ấy dừng lại khi chị mới 25 tuổi.

Phan Thị Ràng hy sinh, nhưng câu chuyện về chị không dừng lại ở đó. Sự kiên trung của chị trở thành một trong những câu chuyện tiêu biểu về những người phụ nữ Nam Bộ đã âm thầm cống hiến tuổi trẻ cho cách mạng. Từ một cô bé 13 tuổi làm giao liên, chị đã trưởng thành thành một người cán bộ cơ sở, trinh sát và giao liên, hoạt động giữa những vùng đất luôn bị đối phương kiểm soát.

Sau này, hình tượng Phan Thị Ràng trở thành nguyên mẫu quan trọng để nhà văn Anh Đức xây dựng nhân vật chị Sứ trong tiểu thuyết Hòn Đất. Tuy nhiên, chị Sứ là một hình tượng văn học được xây dựng qua quá trình sáng tạo nghệ thuật, vì vậy không phải mọi chi tiết trong tác phẩm đều là những sự kiện lịch sử về Phan Thị Ràng.

Giữa lịch sử và văn học có thể có những điểm gặp nhau, nhưng giá trị của người nữ chiến sĩ Phan Thị Ràng trước hết nằm ở chính cuộc đời thật của chị: một cuộc đời ngắn ngủi nhưng gắn với những năm tháng chiến đấu đầy gian khổ, với công việc thầm lặng của người giao liên và với sự lựa chọn giữ trọn khí tiết trong những giờ phút cuối cùng.

Tên tuổi Phan Thị Ràng vì thế không chỉ được nhớ đến qua hình tượng chị Sứ của Hòn Đất, mà còn được ghi nhớ như một người con của miền Tây Nam Bộ đã dành tuổi trẻ và cuộc đời mình cho cách mạng.