Phan Thị Ràng - Nguyên Mẫu "Chị Sứ" Kiên Trung
Chị Phan Thị Ràng sinh năm 1937 tại xã Lương Phi, huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang. Sớm giác ngộ lý tưởng, chị tham gia cách mạng và hoạt động mạnh mẽ tại vùng căn cứ Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang. Với bí danh Tư Phùng, chị phụ trách công tác thanh vận, giao liên và xây dựng cơ sở mật, trở thành một mắt xích quan trọng trong hệ thống liên lạc và tiếp tế cho lực lượng kháng chiến tại địa phương.
Đầu năm 1962, quân địch tập trung lực lượng đông đảo mở cuộc càn quét lớn vào căn cứ Hòn Đất. Trong một chuyến đi công tác nhằm đánh lạc hướng địch để bảo vệ các đồng chí trong hang sâu, chị không may sa lưới. Biết chị là cán bộ nòng cốt, kẻ thù đã dùng mọi thủ đoạn dụ dỗ, mua chuộc nhưng đều vấp phải thái độ khinh bỉ. Bất lực, chúng chuyển sang tra tấn chị bằng những cực hình tàn độc nhất. Địch bắt chị phơi nắng, dùng dao xẻo thịt, đánh đập dã man hòng lung lạc ý chí của chị và uy hiếp tinh thần người dân Hòn Đất.
Dù thân thể tàn tạ, máu nhuộm đỏ chiếc áo bà ba, Phan Thị Ràng vẫn kiên trung không một lời khuất phục. Chị dõng dạc hô vang những lời động viên đồng bào, tiếp thêm sức mạnh cho các chiến sĩ đang bám trụ. Đêm 9 tháng 1 năm 1962, giặc nhẫn tâm sát hại chị khi chị mới 25 tuổi. Khí phách lẫm liệt của chị đã làm lay động lòng người, trở thành nguyên mẫu để nhà văn Anh Đức khắc họa thành công hình tượng "chị Sứ" trong tiểu thuyết "Hòn Đất" – một kiệt tác văn học về sức sống mãnh liệt của miền Nam Thành đồng.
