Phan Thị Ràng: Nguyên mẫu huyền thoại "Chị Sứ" (1937 - 1962)

Phan Thị Ràng quê ở huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang, là một trong những nữ du kích kiên cường nhất của vùng đất Tây Nam Bộ trong kháng chiến chống Mỹ. Bà chính là nguyên mẫu để nhà văn Anh Đức sáng tạo nên nhân vật "Chị Sứ" sống mãi trong nền văn học cách mạng qua tiểu thuyết "Hòn Đất". Cuộc đời ngắn ngủi nhưng oanh liệt của bà là minh chứng rõ nét nhất cho khí tiết của người phụ nữ Nam Bộ.

Năm 1962, quân ngụy mở cuộc càn quét quy mô lớn vào hang Hòn (thuộc xã Hòn Đất, tỉnh Kiên Giang) nhằm tiêu diệt lực lượng cách mạng đang bám trụ tại đây. Địch phong tỏa mọi ngả đường, cắt đứt nguồn nước và lương thực hòng bức hàng quân ta. Trong hoàn cảnh khắc nghiệt đó, Phan Thị Ràng được giao nhiệm vụ giao liên bí mật, ban đêm dũng cảm vượt vòng vây, trườn qua các bãi mìn để tiếp tế từng can nước ngọt, từng nắm cơm cho đồng đội trong hang.

Đêm 8 tháng 1 năm 1962, trên đường làm nhiệm vụ, bà không may bị địch bắt. Quân thù đã dùng những cực hình tàn nhẫn nhất thời trung cổ: tra tấn bằng điện, đánh đập dã man, thậm chí dùng thủ đoạn xẻo từng miếng thịt trên cơ thể để ép bà gọi hàng đồng đội trong hang. Tuy nhiên, đáp lại sự hèn hạ đó là thái độ hiên ngang, những lời chửi bới đanh thép và tiếng hô vang khích lệ đồng đội tiếp tục chiến đấu. Bất lực trước ý chí của người con gái 25 tuổi, chúng đã hành quyết bà vào rạng sáng ngày 9 tháng 1. Sự hy sinh lẫm liệt của Phan Thị Ràng đã thổi bùng lên ngọn lửa căm thù, giúp các chiến sĩ trong hang Hòn giữ vững trận địa và đánh bật cuộc càn quét của địch.