PHAN THỊ TỐT – TẤM GƯƠNG CÁCH MẠNG "GANG THÉP" VÀ KIÊN TRUNG

Bà Phan Thị Tốt (bí danh Ba Tốt, Ba Thanh) là một tấm gương tiêu biểu của người phụ nữ cách mạng kiên trung, trọn đời cống hiến cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Bà sinh năm 1921 tại làng Mỹ Lộc, quận Tam Bình, tỉnh Vĩnh Long, trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng. Tiếp nối truyền thống gia đình với cha là Bí thư Huyện ủy và các anh chị em đều tham gia kháng chiến, bà dấn thân vào phong trào Đông Dương Đại hội từ năm 15 tuổi. Đến năm 1938, bà chính thức được kết nạp Đảng, đảm nhận nhiệm vụ giao liên cho Xứ ủy Nam Kỳ, khôn khéo chuyển giao tài liệu bí mật qua vô số trạm kiểm soát gắt gao của kẻ thù.

Năm 1940, trên cương vị Quận ủy viên Tam Bình, bà cùng gia đình trực tiếp tham gia Khởi nghĩa Nam Kỳ. Khi cuộc khởi nghĩa bị đàn áp, cha, anh và chồng bà bị đày ra Côn Đảo, còn bà bị kết án 5 năm tù, chịu đựng những trận tra tấn dã man tại Khám Lớn Sài Gòn. Nơi ngục tù tăm tối, bà được đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai yêu thương chăm sóc vết thương, dạy chữ và truyền thêm ngọn lửa chí khí kiên cường của người chiến sĩ cộng sản.

Mãn hạn tù đúng thời điểm Cách mạng Tháng Tám 1945 thành công, bà trở về móc nối tổ chức, hăng hái tham gia vận động "Tuần lễ vàng" và củng cố phong trào kháng chiến tại Rạch Giá. Để đảm bảo nhiệm vụ cách mạng được liên tục, bà chấp nhận cắn răng gửi con cho người thân, đồng bào nuôi dưỡng, có người con phải gửi đi từ khi mới hai tháng tuổi. Bà còn học thêm nghề nữ hộ sinh, tận tụy giúp đỡ những phụ nữ khốn khó vượt cạn, từ đó xây dựng được những cơ sở cách mạng tin cậy trong lòng dân.

Trong những năm tháng chống Mỹ ác liệt, trên các cương vị Tỉnh ủy viên Sóc Trăng, Bí thư Huyện ủy Phụng Hiệp rồi Phó Bí thư Tỉnh ủy Cần Thơ, bà luôn bám sát địa bàn và sống trong lòng nhân dân. Hằng ngày, bà giả làm người buôn trái cây chèo xuồng trên sông nước, khôn khéo qua mặt các đồn bốt để chở hàng tấn vũ khí vào sào huyệt địch. Lòng dũng cảm và sự mưu trí của người nữ cán bộ nhỏ bé đã góp phần tổ chức nhiều trận đánh hiệu quả, gây tổn thất lớn cho bộ máy chính quyền ngụy.

Giữa lúc phong trào cách mạng chịu nhiều khó khăn trong thập niên 1960, bà Ba Tốt phải gánh chịu những mất mát đau thương liên tiếp. Năm 1966, người bạn đời Nguyễn Hùng Sơn hy sinh trong nhà tù Mỹ - ngụy. Chưa đầy ba năm sau, khi đang đảm nhiệm chức vụ Bí thư Liên quận 1 – 3 Sài Gòn, bà lại đau đớn nhận tin con trai thứ hai – chiến sĩ biệt động Nguyễn Việt Hồng – anh dũng ngã xuống khi mới tròn 18 tuổi. Nén đau thương thành sức mạnh, bà tiếp tục bám trụ xóm lao động để cấy "hạt nhân" cách mạng ngay giữa lòng đô thị.

Cuối năm 1969, bà sa vào tay giặc và bị đày qua nhiều nhà tù khét tiếng, từ Nha Cảnh sát Đô thành, Tân Hiệp cho đến "địa ngục trần gian" Côn Đảo. Suốt hơn 6 năm bị giam cầm và chịu vô số đòn tra tấn tàn khốc, bà tuyệt đối giữ vững khí tiết, không khai báo làm lộ cơ sở và khôn khéo bảo vệ đồng đội. Bà trở thành hạt nhân lãnh đạo tập thể nữ tù đấu tranh chống chào cờ vừa kiên định vừa mềm dẻo, giữ trọn niềm tin sắt đá cho chị em cho đến ngày chiến thắng toàn diện.

Sau ngày đất nước thống nhất 30/4/1975, bà Phan Thị Tốt tiếp tục đảm nhận nhiều trọng trách lớn như Trưởng Ban Kiểm tra Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, Ủy viên Ủy ban Kiểm tra Trung ương và Trưởng Ban Liên lạc nữ cựu tù chính trị và tù binh Thành phố Hồ Chí Minh. Dù ở bất kỳ cương vị nào, bà vẫn giữ nguyên nếp sống giản dị, tâm huyết với công tác kiểm tra Đảng và chăm lo chu đáo cho đời sống của những đồng đội, nữ cựu tù từng chịu nhiều hy sinh trong chiến tranh.

Với hơn 70 năm cống hiến trọn vẹn cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, bà đã được Đảng và Nhà nước trao tặng Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Độc lập hạng Nhất, Huy hiệu 70 năm tuổi Đảng và được truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng năm 2014. Cuộc đời bà Phan Thị Tốt là minh chứng ngời sáng cho tinh hoa đạo đức cách mạng. Bà là hình mẫu người phụ nữ Nam Bộ “gang thép” về ý chí và nghị lực. Hình ảnh của bà để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử cách mạng Việt Nam.