PHAN TRỌNG TUỆ – NGƯỜI CHỈ HUY NHỮNG ĐOÀN QUÂN TRÊN TRƯỜNG SƠN

Giữa những năm 1960.

Chiến tranh bước vào một giai đoạn mới và ngày càng khốc liệt.

Chiến trường miền Nam cần thêm người, thêm vũ khí, thêm lương thực và phương tiện. Nhưng muốn đưa được những nguồn lực ấy từ miền Bắc vào chiến trường, trước hết phải vượt qua một thử thách khổng lồ:

Trường Sơn.

Những dãy núi nối tiếp nhau.

Những cánh rừng rộng lớn.

Những con suối dữ.

Những cung đường quanh co và hiểm trở.

Và trên tất cả là bom đạn của đối phương luôn tìm cách cắt đứt tuyến chi viện.

Trong hoàn cảnh ấy, Phan Trọng Tuệ được giao nhiệm vụ chỉ huy Đoàn 559.

Đó là một nhiệm vụ nặng nề.

Bởi Trường Sơn lúc này không còn chỉ là những con đường mòn dành cho những nhóm giao liên nhỏ.

Chiến trường đã đòi hỏi một tuyến chi viện với quy mô lớn hơn rất nhiều.

Phải đưa được hàng nghìn người vào Nam.

Phải vận chuyển được ngày càng nhiều vũ khí, đạn dược, lương thực.

Phải mở đường.

Phải sửa đường.

Phải bảo vệ đường.

Và quan trọng nhất, phải giữ cho những đoàn quân có thể đi qua Trường Sơn trong điều kiện bom đạn khốc liệt.

Phan Trọng Tuệ cùng cán bộ, chiến sĩ Đoàn 559 bắt đầu tổ chức lại lực lượng.

Từ những đơn vị nhỏ, lực lượng từng bước được củng cố.

Công binh mở đường.

Bộ đội vận tải đưa hàng.

Lực lượng phòng không bảo vệ các tuyến đường.

Thông tin bảo đảm liên lạc.

Các binh trạm được tổ chức để tiếp nhận, vận chuyển và bảo đảm cho những đoàn quân trên đường hành quân.

Trường Sơn dần trở thành một chiến trường tổng hợp, nơi giao thông vận tải, công binh, phòng không, thông tin và hậu cần cùng phối hợp để giữ cho tuyến chi viện không bị đứt gãy.

Một trong những thay đổi quan trọng trong giai đoạn này là việc đẩy mạnh vận tải cơ giới.

Nếu trước đây hàng hóa chủ yếu được gùi trên vai, mang trên lưng, thì giờ đây những chiếc xe bắt đầu tiến sâu hơn vào Trường Sơn.

Nhưng để xe chạy được, phải có đường.

Đường vừa mở có thể bị bom phá.

Cầu vừa dựng có thể bị đánh sập.

Một trọng điểm bị đánh phá có thể khiến cả đoàn xe phải dừng lại.

Vì vậy, người lính Trường Sơn không chỉ chiến đấu bằng súng.

Họ chiến đấu bằng những con đường.

Sau mỗi trận bom, những người lính công binh lại lao ra.

Hố bom được lấp.

Cầu được sửa.

Đường được san.

Những đoàn xe lại tiếp tục lên đường.

Có những đêm, giữa rừng sâu, tiếng động cơ xe hòa cùng tiếng máy bay và tiếng bom.

Những người lái xe phải chạy trong bóng tối.

Không đèn.

Không tiếng còi.

Chỉ có ánh sáng rất nhỏ từ những tín hiệu được quy ước và kinh nghiệm của người lính dẫn đường.

Phía trước có thể là một trọng điểm đang bị đánh phá.

Nhưng phía sau là hàng hóa cần đến chiến trường.

Vì vậy, đoàn xe vẫn phải đi.

Phan Trọng Tuệ hiểu rằng mỗi chuyến xe vượt qua Trường Sơn không đơn giản chỉ là một chuyến vận tải.

Đó là một phần sức mạnh của hậu phương đang được đưa đến tiền tuyến.

Bởi vậy, nhiệm vụ của người chỉ huy là phải làm sao để tuyến đường sống được trong bom đạn.

Không để một điểm bị đánh phá làm tê liệt cả tuyến.

Không để một cây cầu bị phá khiến hàng hóa phải nằm lại.

Không để những người lính trên đường hành quân bị cô lập.

Từ đó, mạng lưới đường Trường Sơn ngày càng được tổ chức theo nhiều hướng, nhiều tuyến. Khi một tuyến bị đánh phá, các lực lượng tìm cách mở tuyến khác.

Đó chính là sức sống đặc biệt của Trường Sơn.

Đường có thể bị bom phá, nhưng tuyến chi viện không thể bị cắt đứt.

Trong những năm tháng ấy, những người lính Trường Sơn phải đối mặt với vô vàn hiểm nguy.

Có người hy sinh khi mở đường.

Có người nằm lại bên những chiếc xe bị bom đánh trúng.

Có người không kịp trở về sau một chuyến hành quân.

Những người sống sót lại tiếp tục công việc của người đã ngã xuống.

Một người ngã xuống.

Người khác bước lên.

Một đoạn đường bị phá.

Một đoạn đường khác được mở.

Một cây cầu bị đánh sập.

Một cây cầu khác lại được dựng lên.

Trường Sơn vì thế trở thành một cuộc chiến bền bỉ giữa sự hủy diệt và ý chí con người.

Bom đạn càng dữ dội, những con đường càng được mở rộng.

Những đoàn quân vẫn tiến về phía Nam.

Những đoàn xe vẫn nối nhau trong đêm.

Và tuyến chi viện chiến lược ngày càng trở thành một mạch máu quan trọng của cuộc kháng chiến.

Năm 1967, sau thời gian làm Tư lệnh Đoàn 559, Phan Trọng Tuệ chuyển sang đảm nhiệm những nhiệm vụ quan trọng khác. Sau ông, Đồng Sĩ Nguyên tiếp tục giữ cương vị Tư lệnh và đưa Bộ đội Trường Sơn bước vào một giai đoạn phát triển mạnh mẽ hơn.

Nhưng những năm tháng Phan Trọng Tuệ chỉ huy Đoàn 559 đã để lại một dấu ấn quan trọng trong quá trình xây dựng tuyến đường huyền thoại ấy.

Bởi Trường Sơn không được tạo nên trong một ngày.

Nó được hình thành qua nhiều năm.

Qua nhiều thế hệ.

Qua những người đặt bước chân đầu tiên.

Qua những người mở đường.

Qua những người tổ chức những đoàn xe.

Và qua những người chỉ huy đã dành cả trí lực để giữ cho tuyến đường không bao giờ ngừng chảy.

Nếu Võ Bẩm là một trong những người đặt những bước chân đầu tiên mở tuyến, thì Phan Trọng Tuệ là người góp phần tổ chức tuyến đường bước sang một giai đoạn mới – giai đoạn mà những đoàn xe và những đoàn quân ngày càng nối dài trên dãy Trường Sơn.

Để rồi sau đó, dưới sự chỉ huy của Đồng Sĩ Nguyên và sự hy sinh của hàng vạn cán bộ, chiến sĩ, tuyến đường ấy phát triển thành một hệ thống chi viện chiến lược rộng lớn, góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến.

Ngày hôm nay, khi nhìn những cung đường hiện đại chạy dọc đất nước, thật khó hình dung rằng đã từng có những con đường được mở bằng cuốc, xẻng, đôi vai và lòng quả cảm giữa mưa bom bão đạn.

Nhưng lịch sử vẫn còn đó.

Trường Sơn vẫn còn đó.

Và trong ký ức của những người từng đi qua chiến tranh, vẫn còn hình ảnh những đoàn quân lặng lẽ vượt núi trong đêm.

Phan Trọng Tuệ – người chỉ huy Đoàn 559 trong những năm tháng tuyến Trường Sơn chuyển mình mạnh mẽ, góp phần tổ chức những đoàn quân, đoàn xe vượt đại ngàn, giữ cho mạch chi viện từ hậu phương đến tiền tuyến không bao giờ ngừng chảy.