PHAN TRUNG KIÊN - TỪ ĐẤT THÉP CỦ CHI ĐẾN NHỮNG NGÀY THÁNG TƯ

TỪ ĐẤT THÉP CỦ CHI ĐẾN NHỮNG NGÀY THÁNG TƯ

Phan Trung Kiên sinh năm 1946 tại Tân Phú Trung, Củ Chi, trong một gia đình có truyền thống cách mạng. Cha ông là liệt sĩ trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Tuổi thơ của ông gắn với Củ Chi, vùng đất sau này được biết đến với cái tên “Đất thép thành đồng”. Chiến tranh không phải điều được kể lại từ những trang sách đối với cậu bé ấy. Nó nằm trong cuộc sống của gia đình, của làng xóm và những người xung quanh.

Năm 12 tuổi, ông tham gia làm giao liên. Công việc của một người giao liên trong chiến tranh không đơn giản là đưa một mảnh giấy từ nơi này sang nơi khác. Người làm nhiệm vụ phải biết đường, biết giữ bí mật và đủ bình tĩnh khi đối mặt với những tình huống nguy hiểm.  Tôi cứ nghĩ mãi về con số 12 ấy. Ở tuổi đó, một đứa trẻ hôm nay có thể đang lo một bài kiểm tra, một trận bóng hay một buổi đi chơi với bạn bè. Còn cậu bé Phan Trung Kiên của Củ Chi năm xưa đã bắt đầu bước vào một cuộc sống mà chiến tranh hiện diện ngay trước mắt. Khoảng cách giữa hai tuổi 12 ấy khiến tôi muốn tìm hiểu nhiều hơn về người sau này trở thành Thượng tướng Phan Trung Kiên. Ba năm sau, khi mới 15 tuổi, Phan Trung Kiên trở thành chiến sĩ biệt động hoạt động tại Sài Gòn – Gia Định. Từ một cậu bé giao liên, ông dần trưởng thành trong môi trường chiến đấu khắc nghiệt, gắn bó với Củ Chi và những trận đánh trên vùng đất được xem là tuyến đầu của chiến tranh.

Những năm tháng ấy đã để lại trong ông một quãng đời rất khác với tuổi trẻ của chúng ta hôm nay. Ông từng tham gia chiến đấu ở khu vực Củ Chi, trong đó có “Vành đai diệt Mỹ”. Sau nhiều năm hoạt động, người chiến sĩ trẻ ngày nào tiếp tục trưởng thành trong quân đội, đảm nhận nhiều nhiệm vụ và trở thành một vị tướng. Nhưng nếu chỉ nhìn vào cấp bậc hay những chức vụ sau này, có lẽ chúng ta sẽ bỏ qua điều thú vị nhất trong câu chuyện của ông: một người đã bắt đầu con đường của mình khi còn rất nhỏ. Tháng 4 năm 1975 là một dấu mốc đặc biệt trong cuộc đời Phan Trung Kiên. Sau gần ba mươi năm đất nước chìm trong chiến tranh, những người lính năm ấy tiến về Sài Gòn trong chiến dịch cuối cùng. Với chúng ta, ngày 30 tháng 4 năm 1975 là một mốc son trong lịch sử dân tộc. Với những người đã trực tiếp tham gia, đó còn là ngày khép lại một quãng đời mà họ đã dành phần lớn tuổi trẻ để chiến đấu. Phan Trung Kiên cũng có mặt trong những ngày tháng lịch sử ấy.

Sau năm 1975, ông tiếp tục phục vụ trong quân đội. Con đường binh nghiệp đưa ông đến nhiều vị trí quan trọng và ông được phong quân hàm Thượng tướng. Chiến tranh đã kết thúc nhưng cuộc đời quân ngũ của ông chưa dừng lại. Những câu chuyện về ông sau này còn nhắc đến sự quan tâm dành cho đồng đội, người dân và những hoàn cảnh khó khăn. Có lẽ đó là một cách khác để một người từng đi qua chiến tranh tiếp tục sống với trách nhiệm của mình.

Nhìn lại cuộc đời Phan Trung Kiên, điều làm tôi suy nghĩ không phải là những con số về chức vụ hay quân hàm. Tôi nhớ đến cậu bé 12 tuổi nhiều hơn. Nếu không có chiến tranh, có lẽ cuộc đời cậu bé ấy đã rẽ sang một hướng khác. Nhưng lịch sử đã đặt ông vào một hoàn cảnh mà tuổi thơ phải nhường chỗ cho nhiệm vụ. Từ một cậu bé Củ Chi, ông trở thành người lính, rồi trở thành một vị tướng. Con đường ấy cũng cho thấy Củ Chi không chỉ là một địa danh trong sách giáo khoa. Đó là nơi từng có những con người rất trẻ sống, chiến đấu và lớn lên giữa những năm tháng dữ dội.

Ngày nay, chúng ta không thể biết chính xác một người trẻ thời chiến đã nghĩ gì khi bước vào một nhiệm vụ nguy hiểm. Có lẽ họ cũng sợ, cũng nhớ nhà, cũng mong một ngày được trở lại cuộc sống bình thường. Vì vậy, tôi không muốn nhìn Phan Trung Kiên như một nhân vật quá xa với mình. Tôi muốn nhìn ông trước hết là một người từng có tuổi trẻ, nhưng tuổi trẻ ấy diễn ra trong một hoàn cảnh mà chúng ta không còn phải trải qua. Điều thế hệ hôm nay có thể làm không phải là cố gắng sống giống những người lính năm xưa. Mỗi thời đại có một cách đóng góp khác nhau. Chúng ta có trường học để đến, có cơ hội lựa chọn nghề nghiệp, có những dự định cho tương lai. Những điều tưởng như rất bình thường ấy lại là thành quả mà nhiều người đã phải đánh đổi bằng cả tuổi trẻ của mình. Vì thế, học tập nghiêm túc, sống có trách nhiệm, biết trân trọng quê hương và không thờ ơ với những gì đang diễn ra xung quanh có lẽ là cách gần gũi nhất để tiếp nối câu chuyện của thế hệ trước.

Tôi khép lại câu chuyện về Phan Trung Kiên bằng hình ảnh cậu bé 12 tuổi năm nào. Từ một công việc giao liên nhỏ bé ở Củ Chi, cậu bé ấy đã đi qua chiến tranh, đi qua tháng 4 năm 1975 và tiếp tục sống, làm việc trong những năm tháng hòa bình. Có những câu chuyện lịch sử không cần phải kể bằng những lời thật lớn. Chỉ cần nhớ rằng đã từng có một cậu bé như thế, chúng ta đã có thêm một lý do để hiểu giá trị của hai chữ “hòa bình”.