Phan Tư – Người anh hùng phá bom, phá thác trên đường ra trận Điện Biên Phủ

Phan Tư – Người anh hùng phá bom, phá thác trên đường ra trận Điện Biên Phủ

Tháng 6 năm 1951, Phan Tư nhập ngũ, thuộc Trung đội 51, Đại đội 124, Tiểu đoàn 555, Cục Công binh. Từ khi gia nhập quân đội đến tháng 5 năm 1954, ông liên tục tham gia nhiều chiến dịch lớn ở Bắc Bộ.

Dù được giao nhiệm vụ ở bất cứ cương vị nào, Phan Tư luôn thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, không ngại khó khăn, gian khổ và hiểm nguy. Chính sự bền bỉ, dũng cảm ấy đã giúp ông hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ được giao.

Phá thác trên sông Nậm Na

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, đơn vị của Phan Tư được giao nhiệm vụ phá thác trên sông Nậm Na, mở thêm tuyến vận chuyển từ khu vực biên giới Việt - Trung về thị xã Lai Châu.

Đây là nhiệm vụ đặc biệt gian khổ. Trên khoảng 70km đường sông có tới 163 thác lớn, nhỏ. Trước đó, hơn 250 bè mảng chở hàng đã được đưa xuống sông nhưng phần lớn bị vỡ, khiến khoảng 200 bè bị chìm. Việc mở thông dòng sông vì thế có ý nghĩa quan trọng đối với công tác vận chuyển lương thực và bảo đảm hậu cần cho chiến trường.

Đơn vị quyết định tập trung phá thác Chiềng Nưa để rút kinh nghiệm. Phan Tư xung phong nghiên cứu và thực hiện nhiệm vụ đầu tiên. Sau nhiều lần lặn xuống khảo sát, ông tìm được vị trí thích hợp để đặt thuốc nổ.

Ông ôm khối thuốc nổ nặng khoảng 6kg, đã chuẩn bị ngòi, nhoài người xuống dòng nước xiết, đặt khối thuốc vào khe đá rồi nhanh chóng bơi vào bờ. Ngay sau đó, khối thuốc nổ phát nổ, dãy đá chắn ngang thác Chiềng Nưa bị phá tung, dòng nước được khai thông.

Từ kết quả đó, Phan Tư tiếp tục trực tiếp phá thêm bốn thác để rút kinh nghiệm cho đơn vị. Tuy nhiên, cách làm này tiềm ẩn nhiều nguy hiểm. Ông đã nghiên cứu và tìm ra sáng kiến gói thuốc nổ trong lá dong, buộc thật chặt để hạn chế nước thấm vào thuốc nổ. Cách làm mới giúp việc phá thác hiệu quả và an toàn hơn, sau đó được đồng đội áp dụng.

Trung đội của Phan Tư được chia thành các tổ, mỗi tiểu đội phụ trách khoảng 25km với khoảng 30 thác. Trong điều kiện thời tiết rét buốt, thường xuyên phải ngâm mình dưới nước, thiếu thốn lương thực và phải ngủ trong hang đá, cán bộ, chiến sĩ vẫn kiên trì thực hiện nhiệm vụ.

Có những thác dữ, Phan Tư phải tới lần thứ mười hai mới buộc được thuốc nổ. Có lần, 250kg thuốc nổ được đặt trên một chiếc bè đã neo chắc nhưng do mưa to, gió lớn, bè bị đứt dây và trôi mất. Phan Tư cùng đồng đội phải tìm kiếm trong đêm tối để đưa bè trở lại.

Sau gần hai tháng vượt qua nhiều gian khổ, đơn vị đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ phá thác, góp phần khai thông tuyến vận chuyển trên sông Nậm Na.

Người lính công binh giữa bom đạn Điện Biên Phủ

Ngày 30 tháng 3 năm 1954, đợt tiến công thứ hai của Chiến dịch Điện Biên Phủ bắt đầu. Quân ta lần lượt chiếm nhiều cứ điểm trên các đồi D, E, C, A và tiếp tục siết chặt vòng vây quân Pháp.

Bước sang tháng 4, mưa lớn khiến nhiều tuyến đường tiếp tế bị sạt lở, lầy lội. Máy bay Pháp tăng cường đánh phá các đèo, dốc và trọng điểm giao thông. Trung đội của Phan Tư vừa phải chống lầy, bảo đảm giao thông, vừa thực hiện nhiệm vụ phá bom nổ chậm.

Mỗi ngày, tại các trọng điểm, quân Pháp có thể ném từ 160 đến 200 quả bom các loại. Trong một đợt địch đánh phá kéo dài 10 ngày, Phan Tư đảm nhiệm việc quan sát vị trí bom rơi để giúp đồng đội xác định và phá gỡ bom.

Có lần, một quả bom nổ chậm nằm ngay giữa mặt đường khiến đoàn dân công bị ùn lại vì không ai dám đi qua. Trong tình huống nguy hiểm ấy, Phan Tư đã đốt đuốc đứng cạnh quả bom, làm dấu hiệu dẫn đường để dân công vượt qua khu vực nguy hiểm an toàn và nhanh chóng.

Tinh thần dũng cảm của những chiến sĩ công binh như Phan Tư góp phần giữ vững tuyến đường vận tải trong điều kiện bom đạn ác liệt. Trong thông báo khen thưởng của Bộ chỉ huy Chiến dịch có ghi nhận:

“Đội công binh mở đường thắng lợi suốt mùa hè không nghỉ, giữ vững giao thông, không có con đường ấy, không có Chiến dịch này”.

Tấm gương dũng cảm, sáng tạo

Qua các chiến dịch, Phan Tư luôn thể hiện sự chủ động, sáng tạo trong thực hiện nhiệm vụ. Từ việc tìm cách phá những thác nước dữ trên sông Nậm Na đến việc quan sát, đánh dấu vị trí bom và bảo đảm giao thông dưới hỏa lực của đối phương, ông luôn tìm ra cách làm phù hợp với điều kiện thực tế.

Những sáng kiến ấy không chỉ giúp hoàn thành nhiệm vụ trước mắt mà còn góp phần bảo đảm tuyến vận chuyển, đưa lương thực, vũ khí và các nguồn lực cần thiết tới chiến trường Điện Biên Phủ.

Hình ảnh người chiến sĩ công binh nhiều lần đối mặt với hiểm nguy để mở đường, phá bom, phá thác là biểu tượng cho tinh thần dũng cảm, kiên trì, sáng tạo và sẵn sàng hy sinh vì nhiệm vụ của những người lính trên tuyến hậu cần chiến dịch.

Được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân

Sau Chiến dịch Điện Biên Phủ, những thành tích của Phan Tư được ghi nhận bằng nhiều phần thưởng.

Ngày 31 tháng 8 năm 1955, ông được Chủ tịch nước tặng Huân chương Quân công hạng Ba và phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Phan Tư trở thành một trong những gương mặt tiêu biểu của lực lượng công binh trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, góp phần làm nên những tuyến đường bảo đảm cho bộ đội tiến vào chiến trường và giữ vững mạch giao thông trong những thời điểm quyết liệt nhất của chiến dịch.

Thành tích, khen thưởng

• Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.