Phan Tư – Người công binh dũng cảm phá thác mở đường cho chiến thắng

Trong những ngày ác liệt của Chiến dịch Điện Biên Phủ, bên cạnh những trận đánh vang dội nơi chiến hào, còn có những chiến công thầm lặng nhưng vô cùng quan trọng ở hậu phương chiến dịch. Một trong những người góp phần làm nên tuyến vận chuyển huyết mạch ấy là Phan Tư – người công binh anh dũng phá thác, phá bom để bảo đảm đường tiếp tế cho mặt trận. Phan Tư sinh năm 1931 tại xã Thọ Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An. Tháng 6 năm 1951, ông nhập ngũ vào Trung đội 51, Đại đội 124, Tiểu đoàn 555 thuộc Cục Công binh. Từ ngày khoác lên mình màu áo lính, dù nhận bất cứ nhiệm vụ nào, ông cũng luôn thể hiện tinh thần dũng cảm và trách nhiệm cao. Khi chiến dịch Điện Biên Phủ chuẩn bị bước vào giai đoạn quyết định, đơn vị của Phan Tư được giao nhiệm vụ đặc biệt: phá các ghềnh thác trên sông Nậm Na để mở tuyến vận chuyển hàng hóa từ biên giới Việt – Trung về Lai Châu, tiếp tế cho chiến trường Điện Biên. Đây là nhiệm vụ vô cùng khó khăn bởi đoạn sông dài hơn 70km có tới 163 thác lớn nhỏ. Trước đó, hơn 250 bè mảng chở gạo của bộ đội hậu cần đã bị vỡ tại các thác, khiến gần 200 bè gạo bị chìm xuống sông. Trời mùa đông vùng núi rét buốt, hai bờ sông hoang vu không có dân cư. Nhưng mỗi lần thấy những bè mảng chở gạo lao xuống thác rồi vỡ tan, gạo chìm xuống nước, Phan Tư lại càng quyết tâm phải phá thác để mở đường vận chuyển lương thực nuôi quân. Đơn vị quyết định phá thử thác Chiềng Nưa – một trong những thác lớn nhất để rút kinh nghiệm. Sau nhiều lần lặn xuống dòng nước xiết để tìm vị trí đặt thuốc nổ, Phan Tư đã quyết định ôm khối bộc phá 6kg có ngòi cháy sẵn, lao xuống dòng nước lạnh buốt, ép khối thuốc nổ vào kẽ đá rồi nhanh chóng bơi vào bờ. Chỉ vài giây sau, tiếng nổ vang lên, thác đá Chiềng Nưa bị phá tung, mở thông luồng nước. Sau thành công đó, Phan Tư tiếp tục trực tiếp phá thêm nhiều thác khác. Nhận thấy cách làm ban đầu quá nguy hiểm, ông đã nghĩ ra một phương pháp sáng tạo: gói thuốc nổ trong lá dong như gói bánh chưng, buộc thật chặt để nước không ngấm vào. Cách làm này vừa đơn giản vừa hiệu quả, được toàn đơn vị áp dụng. Trong suốt gần hai tháng, trung đội của Phan Tư phải làm việc trong điều kiện vô cùng gian khổ: trời rét buốt, suốt ngày ngâm mình dưới nước, lương thực thiếu thốn, nhiều đêm phải ngủ trong hang đá. Có những thác dữ dội, Phan Tư phải lặn tới mười hai lần mới buộc được thuốc nổ vào đúng vị trí. Nhưng bằng ý chí và sự sáng tạo, đơn vị đã phá được hàng loạt thác, mở thông tuyến vận chuyển trên sông Nậm Na. Không chỉ phá thác, khi chiến dịch bước vào giai đoạn quyết liệt, Phan Tư còn tham gia phá bom nổ chậm và giữ đường vận chuyển. Máy bay địch ngày đêm ném bom xuống các tuyến đường tiếp tế, mỗi ngày có tới 160–200 quả bom. Để xác định vị trí bom rơi, Phan Tư đã nằm ngay trên mặt đường khi máy bay địch quay lại ném bom, quan sát chính xác rồi đánh dấu cho đồng đội xử lý. Có lần một quả bom nổ chậm nằm ngay giữa đường, dân công ùn tắc không thể đi qua. Không ai biết khi nào bom sẽ nổ. Phan Tư đã đốt đuốc đứng cạnh quả bom làm cột mốc, hướng dẫn đoàn dân công đi qua an toàn. Nhờ những người công binh dũng cảm như Phan Tư, tuyến đường vận chuyển lương thực và vũ khí cho chiến trường luôn được giữ thông suốt. Bộ chỉ huy chiến dịch đã từng nhận định: "Đội công binh mở đường thắng lợi suốt mùa hè không nghỉ, giữ vững giao thông. Không có con đường ấy thì không có chiến dịch này." Với những chiến công xuất sắc, ngày 31 tháng 8 năm 1955, Phan Tư được Nhà nước trao tặng Huân chương Quân công hạng Ba và phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Câu chuyện về Phan Tư là minh chứng cho tinh thần quả cảm và sự sáng tạo của người lính công binh – những con người thầm lặng nhưng đã góp phần mở đường cho chiến thắng vang dội của quân và dân ta tại Điện Biên Phủ.