Phan Tư – Người phá bom mở đường cho Điện Biên Phủ

Khi nhắc đến Chiến thắng Điện Biên Phủ, nhiều người thường nhớ đến những tướng lĩnh, những trận đánh trên các cứ điểm hoặc những chiến sĩ trực tiếp tiến công. Nhưng để một chiến dịch kéo dài hàng tháng có thể duy trì, còn cần một lực lượng rất lớn làm nhiệm vụ phía sau.

Một trong số đó là lực lượng công binh mở đường.

Phan Tư là một người lính thuộc lớp người như vậy.

Ông làm nhiệm vụ trên những tuyến đường phục vụ chiến dịch, nơi việc vận chuyển quân, lương thực và vật tư có ý nghĩa rất quan trọng đối với tiền tuyến.

Những con đường dẫn về Điện Biên Phủ khi ấy không phải là những tuyến giao thông thuận lợi như ngày nay. Địa hình miền núi hiểm trở, nhiều đoạn đường phải mở mới hoặc sửa chữa liên tục.

Trong khi đó, đối phương tìm mọi cách phá hủy tuyến giao thông.

Máy bay liên tục đánh phá các trọng điểm.

Theo tư liệu của Báo Quân đội nhân dân, tại những trọng điểm quan trọng, mỗi ngày đối phương có thể ném từ 160 đến 200 quả bom các loại. Những cuộc đánh phá như vậy khiến đường vận chuyển luôn có nguy cơ bị chia cắt.

Đối với một tuyến đường chiến dịch, việc bị phá hỏng không chỉ gây khó khăn cho một vài người.

Nếu đường bị tắc, dân công không thể đi qua.

Lương thực không thể đến tiền tuyến.

Đạn và vật tư không thể được đưa tới các đơn vị.

Thương binh cũng khó được chuyển về phía sau.

Vì vậy, sửa đường và phá bom trở thành những nhiệm vụ có ý nghĩa trực tiếp đối với kết quả của chiến dịch.

Phan Tư đã làm công việc ấy trong những điều kiện rất nguy hiểm.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng của ông là quan sát vị trí bom rơi.

Khi máy bay vừa đánh phá xong, ông phải xác định khu vực nào đã bị đánh trúng, vị trí nào có bom chưa nổ và đánh dấu để lực lượng công binh xử lý.

Đây là công việc đòi hỏi sự bình tĩnh.

Bởi một quả bom chưa phát nổ có thể nằm ngay giữa đường.

Nhìn bên ngoài, mặt đường có thể không khác nhiều so với bình thường.

Nhưng bên dưới có thể vẫn còn một quả bom đang chờ được kích hoạt.

Phan Tư cùng đồng đội phải tiếp cận những khu vực như vậy để tìm cách bảo đảm an toàn cho tuyến đường.

Có một lần, một quả bom nổ chậm nằm ngay giữa mặt đường.

Đoàn dân công đang di chuyển bị ùn lại.

Không ai biết chính xác lúc nào quả bom sẽ phát nổ nên mọi người không dám đi qua.

Trong hoàn cảnh ấy, Phan Tư đã đưa ra một quyết định rất dũng cảm.

Ông đốt đuốc và đứng cạnh quả bom để làm dấu hiệu cho đoàn dân công vượt qua.

Đây là một hành động cho thấy ông hiểu rõ trách nhiệm của mình.

Ông không thể làm quả bom biến mất ngay lập tức.

Nhưng ông có thể giúp đoàn người xác định vị trí nguy hiểm và tìm cách vượt qua an toàn.

Đứng gần một quả bom chưa nổ là một việc cực kỳ nguy hiểm.

Nhưng nếu không có người cảnh báo, cả đoàn dân công cũng có thể gặp rủi ro.

Phan Tư đã lựa chọn nhận phần nguy hiểm về mình để những người khác có thể tiếp tục nhiệm vụ.

Đó là một phẩm chất thường thấy ở những người làm nhiệm vụ mở đường trong chiến tranh.

Họ không chỉ làm đường.

Họ còn phải bảo vệ con đường.

Mỗi khi máy bay đánh phá, họ phải nhanh chóng khắc phục.

Mỗi khi có vật cản, họ phải tìm cách xử lý.

Và mỗi khi xuất hiện bom nổ chậm, họ phải tìm cách đưa tuyến đường trở lại trạng thái có thể sử dụng.

Nhờ đó, các lực lượng phía sau có thể tiếp tục di chuyển.

Công việc của Phan Tư cũng gắn với nhiều đoạn đường khó khăn của chiến trường Điện Biên Phủ.

Ngoài phá bom và sửa đường, ông còn tham gia những nhiệm vụ bảo đảm giao thông ở khu vực sông Nậm Na.

Địa hình vùng Tây Bắc nhiều núi cao, sông suối và vực sâu.

Một tuyến đường muốn sử dụng lâu dài phải liên tục được gia cố và mở rộng.

Công binh phải làm việc trong điều kiện thiếu máy móc hiện đại.

Phần lớn công việc dựa vào sức người.

Đào đất.

San đường.

Chặt cây.

Làm cầu.

Dọn vật cản.

Và sửa chữa sau mỗi lần máy bay đánh phá.

Những công việc này rất vất vả.

Một chiến dịch kéo dài hàng tháng đồng nghĩa với việc người lính công binh phải làm việc liên tục trong thời gian dài.

Phan Tư cũng phải chịu đựng những điều kiện như vậy.

Nhưng điều đáng nhớ là ông luôn cố gắng hoàn thành nhiệm vụ.

Theo thông báo khen thưởng của Bộ Chỉ huy Chiến dịch, đội công binh mở đường đã góp phần giữ vững giao thông trong suốt thời gian chiến dịch. Tư liệu còn nhấn mạnh rằng tuyến đường ấy có vai trò rất quan trọng đối với việc bảo đảm cho chiến dịch được duy trì.

Điều này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về một khía cạnh ít được nhìn thấy của Điện Biên Phủ.

Chiến thắng không chỉ đến từ những người ở chiến hào.

Nó còn phụ thuộc vào những con đường phía sau.

Một đoàn quân có thể tiến lên nhờ tuyến đường được mở.

Một khẩu pháo có thể đến đúng vị trí nhờ người vận chuyển và lực lượng công binh.

Lương thực có thể đến tiền tuyến nhờ những con đường được giữ thông suốt.

Vì vậy, những người làm công binh thực chất đang góp phần vào từng trận đánh dù họ không phải lúc nào cũng xuất hiện ngay trên trận địa.

Phan Tư là một trong những người như vậy.

Điều đáng chú ý là công việc của ông đòi hỏi cả kỹ năng và lòng dũng cảm.

Phá bom không chỉ là một công việc nặng nhọc.

Đó là công việc cần sự bình tĩnh, chính xác và khả năng chịu áp lực.

Một quyết định sai có thể gây hậu quả nghiêm trọng.

Phan Tư đã nhiều lần hoàn thành nhiệm vụ trong điều kiện nguy hiểm.

Nhưng ngoài lòng dũng cảm, ông còn thể hiện tinh thần trách nhiệm với đồng đội.

Câu chuyện đứng cạnh quả bom để làm lộ tiêu cho dân công là một ví dụ rất rõ.

Ông biết đoàn dân công đang chờ.

Biết nếu tuyến đường không được sử dụng, nhiệm vụ vận chuyển sẽ bị gián đoạn.

Và ông sẵn sàng nhận phần nguy hiểm hơn để giúp mọi người tiếp tục.

Đây là lý do tên tuổi Phan Tư được ghi nhận sau chiến dịch.

Ngày 31 tháng 8 năm 1955, ông được Chủ tịch nước tặng Huân chương Quân công hạng Ba và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Danh hiệu ấy được trao sau Chiến thắng Điện Biên Phủ một năm.

Nhưng nó không chỉ ghi nhận một hành động.

Nó ghi nhận cả quá trình Phan Tư cùng đơn vị bảo đảm tuyến giao thông cho chiến dịch.

Một điều đáng suy nghĩ là những người làm nhiệm vụ như ông thường không có cơ hội xuất hiện nhiều trong những bức ảnh chiến thắng.

Khi chiến dịch kết thúc, người ta thường nhớ đến lá cờ chiến thắng trên nóc hầm chỉ huy.

Nhưng trước khi lá cờ ấy được kéo lên, đã có hàng nghìn người làm những công việc thầm lặng.

Họ mở đường.

Phá bom.

Vận chuyển.

Nấu ăn.

Chăm sóc thương binh.

Giữ kho.

Bảo vệ tuyến giao thông.

Phan Tư thuộc về lớp người ấy.

Câu chuyện của ông cũng giúp chúng ta hiểu hơn về vai trò của hậu cần trong chiến tranh.

Một chiến dịch không thể chỉ dựa vào tinh thần chiến đấu.

Nó cần cả một hệ thống phía sau.

Nếu một nơi bị thiếu lương thực, các đơn vị không thể duy trì.

Nếu đường bị phá, việc tiếp tế bị ảnh hưởng.

Nếu thương binh không được đưa về, khả năng chiến đấu của đơn vị giảm xuống.

Vì vậy, mỗi người làm công việc hậu cần đều có vai trò riêng.

Phan Tư đã góp phần giữ cho hệ thống đó hoạt động.

Một điểm đáng chú ý khác là những nhiệm vụ như phá bom rất dễ bị quên bởi chúng thường không tạo ra một chiến thắng ngay lập tức.

Sau khi một quả bom được xử lý, con đường lại trở thành con đường bình thường.

Dân công tiếp tục đi.

Xe tiếp tục vận chuyển.

Không có một khoảnh khắc hào nhoáng.

Nhưng nếu không có người xử lý quả bom, cả tuyến đường có thể phải dừng lại.

Đó chính là giá trị của những đóng góp âm thầm.

Ngày nay, khi nhìn lại Điện Biên Phủ, chúng ta có thể thấy rõ hơn rằng chiến thắng được tạo nên từ rất nhiều lực lượng.

Bên cạnh bộ binh và pháo binh là công binh.

Bên cạnh những người lính là dân công.

Bên cạnh tiền tuyến là hậu phương.

Phan Tư là một trong những mắt xích của hệ thống ấy.

Đối với thế hệ trẻ hiện nay, câu chuyện của ông có thể đem lại một bài học về tinh thần trách nhiệm.

Không phải lúc nào đóng góp cũng cần được nhìn thấy.

Một người có thể chỉ làm công việc của mình mỗi ngày, nhưng nếu làm tốt, công việc đó có thể giúp cả tập thể tiến về phía trước.

Phan Tư đã làm một công việc như vậy.

Ông mở đường.

Giữ đường.

Phá bom.

Bảo vệ những người đang vận chuyển.

Những việc tưởng như riêng lẻ ấy cùng góp phần tạo nên điều kiện để chiến dịch tiếp tục.

Câu chuyện của ông cũng giúp chúng ta hiểu vì sao hòa bình quý giá.

Ngày nay, những con đường giao thông được xây dựng bằng máy móc hiện đại.

Người dân có thể đi lại mà không phải lo đường bị đánh phá.

Một công trình giao thông không còn đồng nghĩa với nguy cơ bom đạn.

Đó là sự thay đổi rất lớn so với thời Phan Tư.

Một người trẻ ngày nay có thể đi trên một con đường mà không cần nghĩ đến chuyện ai đã từng phải đứng bên quả bom để bảo vệ tuyến đường ấy.

Nhưng lịch sử nhắc chúng ta nhớ rằng những điều bình thường ấy từng được tạo nên trong hoàn cảnh rất khó khăn.

Phan Tư là một trong những người anh hùng ít được nhắc đến khi kể về Điện Biên Phủ, nhưng đóng góp của ông lại gắn với một yếu tố quyết định của chiến dịch: con đường. Từ phá bom, quan sát bom rơi đến giữ cho tuyến giao thông không bị gián đoạn, ông đã làm những công việc âm thầm nhưng vô cùng nguy hiểm. Ngày 31/8/1955, ông được tặng Huân chương Quân công hạng Ba và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Câu chuyện của Phan Tư cho thấy phía sau mỗi chiến thắng lớn luôn có những con người lặng lẽ giữ cho cả hệ thống vận hành.