PHAN VĂN ĐÁNG - TRỤ CỘT CHỊU LỰC TẠI TRUNG ƯƠNG CỤC - KỲ 5

1. Quy hoạch "Thủ đô kháng chiến" giữa rừng già Năm 1961, Trung ương Cục miền Nam được thành lập. Bác Phan Văn Đáng là một trong những người đầu tiên tham gia thiết kế căn cứ tại Mã Đà, rồi sau đó là Bắc Tây Ninh. Với bác, việc xây dựng căn cứ không chỉ là dựng vài mái nhà lá, mà là xây dựng một "hệ thống hạ tầng chiến lược".

[Image: Reconstructed huts of the Central Office for South Vietnam in Tay Ninh]

Ông chỉ đạo việc quy hoạch các khu chức năng: khu làm việc, khu hậu cần, bệnh viện dã chiến phân tán đều dưới tán rừng già để tránh sự phát hiện của máy bay trinh thám. Cách ông thiết kế hệ thống hầm hào, giao thông hào nối liền các khu vực rất bài bản, giống như cách chúng ta thiết kế hạ tầng kỹ thuật cho một đô thị ngầm. Bác dạy sinh viên xây dựng bài học về sự ẩn mình và bền vững: Đôi khi những công trình khiêm tốn, hài hòa với thiên nhiên nhất lại là những công trình có "hệ số an toàn" cao nhất trước sự tàn phá của hỏa lực hiện đại.

2. Tổng công trình sư của Logistics kháng chiến Một trong những nhiệm vụ khó khăn nhất của bác Hai Văn tại Trung ương Cục là chỉ đạo công tác hậu cần. Làm sao để vận chuyển hàng vạn tấn hàng hóa từ miền Bắc vào, từ biên giới sang mà không bị đánh chặn? Ông đã tham gia thiết kế nên mạng lưới "đường dây vận tải chiến lược".

Ông phối hợp nhịp nhàng giữa vận tải bộ (xe thồ, gùi thồ) và vận tải thủy (đoàn tàu không số). Với tư duy của một nhà quy hoạch, ông tính toán các "kho đệm", các trạm dừng chân sao cho hàng hóa luôn được lưu thông liên tục. Trong kỹ thuật MTU, chúng ta gọi đây là tối ưu hóa chuỗi cung ứng. Bác dạy chúng ta rằng: Một công trình vĩ đại như giải phóng miền Nam không thể thành công nếu thiếu đi một hệ thống hậu cần thông minh và bền bỉ. Sự thông suốt của những mạch máu giao thông rừng núi chính là kết quả của một bộ óc quy hoạch tầm cỡ.

3. Trụ cột chịu tải trong những giờ phút ngặt nghèo Cuộc kháng chiến chống Mỹ là một cuộc "thử tải" khốc liệt gấp nhiều lần thời Pháp. Những đợt rải thảm bom B52, chất độc hóa học đã tàn phá căn cứ nặng nề. Bác Phan Văn Đáng luôn là người giữ được sự điềm tĩnh kỳ lạ. Sự bình thản của bác chính là "trụ cột chịu lực" tinh thần cho toàn bộ cơ quan Trung ương Cục.

Ông thường xuyên kiểm tra hiện trường, thăm hỏi các đơn vị công binh, thanh niên xung phong đang bám đường, bám rừng. Cách ông quản trị khủng hoảng, nhanh chóng khôi phục các cấu kiện bị hỏng của hệ thống liên lạc là bài học vô giá cho sinh viên xây dựng về duy trì sự ổn định của kết cấu. Bác chứng minh rằng: Khi "bộ não" chỉ huy đứng vững, thì toàn bộ "thân thể" kháng chiến sẽ không bao giờ bị tê liệt hay gãy đổ.

4. Bản vẽ cuối cùng cho ngày đại thắng Những năm 1973-1975, bác Phan Văn Đáng tham gia vào các cuộc họp quan trọng của Bộ Chính trị và Trung ương Cục để quyết định đòn tấn công chiến lược cuối cùng. Với kinh nghiệm của một người đã "thi công" cách mạng suốt 40 năm, ý kiến của bác luôn mang tính thực tế và chuẩn xác cao.

Ông góp phần xây dựng kế hoạch hiệp đồng binh chủng, kết nối các cánh quân tiến về Sài Gòn. Ngày 30/4/1975, khi xe tăng tiến vào dinh Độc Lập, bác Hai Văn đã nhìn thấy "công trình" cả đời mình được hoàn thành mỹ mãn. Đó là một thành quả kiến trúc của lòng yêu nước, nơi mà hàng triệu viên gạch hy sinh đã đúc nên đài độc lập vĩnh cửu. Sự nghiệp của bác chính là một hồ sơ hoàn công rạng rỡ, để lại cho hậu thế một đất nước vẹn tròn và thống nhất.