Phan Văn Điền - Huyền thoại về một trái tim thép
Trong dòng chảy hào hùng của lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước, vùng đất "Thánh địa" Tây Ninh không chỉ được biết đến như một "Thủ đô kháng chiến" với căn cứ Trung ương Cục miền Nam huyền thoại, mà còn là nơi sản sinh và nuôi dưỡng những người con ưu tú với ý chí sắt đá. Trong số những huyền thoại ấy, cái tên Phan Văn Điền, hay còn được gọi với bí danh thân thương và kính trọng là Mười Thương, hiện lên như một biểu tượng bất tử của lòng trung kiên, sự mưu trí và tinh thần quả cảm vô song. Cuộc đời ông là một bản anh hùng ca trải dài từ những năm tháng hoạt động bí mật trong lòng địch cho đến những ngày đối mặt với cái chết trong "địa ngục trần gian", để rồi trở về giữa lòng nhân dân như một minh chứng sống động nhất cho sức mạnh của lý tưởng cách mạng.
Sinh ra tại Nghệ An nhưng sớm gắn bó và xem Tây Ninh như quê hương thứ hai, Phan Văn Điền gia nhập lực lượng an ninh và nhanh chóng bộc lộ những phẩm chất thiên bẩm của một chiến sĩ tình báo. Chiến công oanh liệt nhất, cũng là bước ngoặt lớn nhất trong cuộc đời hoạt động của ông, chính là vụ ám sát hụt Ngô Đình Diệm vào ngày 22 tháng 2 năm 1957 tại Hội chợ Kinh tế Cao nguyên Ban Mê Thuột. Giữa vòng vây dày đặc của cảnh sát, mật vụ và quân đội chính quyền Sài Gòn, người chiến sĩ trẻ Mười Thương đã dũng cảm nổ súng vào tên tổng thống bù nhìn. Dù mục tiêu chỉ bị thương và ông bị bắt ngay sau đó, nhưng tiếng súng ấy đã gây chấn động toàn cầu, đập tan luận điệu về một miền Nam "an bình" dưới sự kiểm soát của Mỹ - Diệm và khẳng định ý chí quật cường của những người cộng sản miền Nam. Sau khi rơi vào tay giặc, ông đã phải trải qua những chuỗi ngày kinh hoàng nhất mà một con người có thể tưởng tượng. Kẻ thù đã dùng mọi thủ đoạn tra tấn dã man nhất, từ đóng đinh vào mười đầu ngón tay, dùng điện giật cho đến việc giam cầm trong những "chuồng cọp" khét tiếng tại Côn Đảo. Thế nhưng, tất cả những đòn roi và cực hình ấy đều thất bại trước một tinh thần bằng thép. Ông không chỉ bảo vệ tuyệt đối bí mật của tổ chức mà còn biến nhà tù thành trường học cách mạng, dùng chính sự can trường của mình để cảm hóa bạn tù và làm khiếp sợ những kẻ cai ngục tàn bạo nhất.
Sau khi được trao trả vào năm 1964, dù cơ thể mang đầy thương tật với tỉ lệ thương tật rất cao, ông vẫn kiên quyết xin trở lại chiến trường Tây Ninh để tiếp tục chiến đấu. Tại Ban An ninh Trung ương Cục miền Nam, ông đã đóng góp công sức to lớn trong việc xây dựng mạng lưới bảo vệ căn cứ, chống lại các hoạt động gián điệp và biệt kích của địch, góp phần giữ vững sự an toàn cho cơ quan đầu não của cách mạng cho đến ngày đại thắng mùa Xuân năm 1975. Với quân hàm Đại tá và danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân, ông chính là niềm tự hào kiêu hãnh của lực lượng Công an Nhân dân và nhân dân tỉnh Tây Ninh.
Nghĩ về Anh hùng Mười Thương, cảm xúc đầu tiên trào dâng trong lòng mỗi chúng ta là một sự tôn kính và khâm phục sâu sắc trước một "trái tim thép". Trong một xã hội hiện đại, thật khó để hình dung hết những nỗi đau thể xác mà ông đã phải gánh chịu, nhưng chính điều đó lại càng làm nổi bật lên sức mạnh của niềm tin. Ông không chiến đấu vì danh vọng cá nhân, mà chiến đấu vì độc lập của dân tộc và tự do của nhân dân. Hình ảnh ông Mười Thương thản nhiên đối diện với cái chết, không một lời khai báo dù thịt nát xương tan, chính là bài học lớn nhất về lòng trung thành. Sự hy sinh của ông dạy cho thế hệ trẻ hôm nay rằng: giá trị của một con người không nằm ở những gì họ thụ hưởng, mà nằm ở những gì họ sẵn sàng dâng hiến cho Tổ quốc. Bên cạnh đó, cuộc đời ông còn là biểu tượng của sự khiêm nhường. Sau chiến tranh, giữa đời thường, ông sống giản dị, lặng lẽ như bao người dân Tây Ninh khác, không bao giờ tự mãn về những chiến công "rung trời chuyển đất" của mình. Sự giản dị ấy chính là cốt cách cao đẹp của người chiến sĩ cách mạng, vĩ đại trong chiến đấu nhưng bình dị trong đời thường.
Mười Thương không chỉ là một cái tên, đó là một tượng đài về tinh thần bất khuất của người dân Nam Bộ nói chung và Tây Ninh nói riêng. Mỗi khi nhắc đến ông, chúng ta lại thêm trân trọng giá trị của hòa bình, độc lập hôm nay – cái giá đã được trả bằng chính máu thịt và ý chí không gì lay chuyển nổi của những người anh hùng như ông. Ông đã ra đi, nhưng ngọn lửa từ tinh thần của "người không biết sợ" sẽ mãi mãi cháy sáng trong lòng các thế hệ mai sau, nhắc nhở chúng ta về trách nhiệm giữ gìn và xây dựng đất nước xứng đáng với sự hy sinh của các bậc tiền nhân. Tây Ninh hôm nay xanh ngắt những cánh rừng, rộn rạng những công trình mới, và trong mạch ngầm của vùng đất thép ấy, vẫn luôn có bóng dáng và khí chất của người anh hùng Phan Văn Điền – một huyền thoại sống mãi với thời gian.
