Phan Văn Điền (Mười Thương) – Cuộc mưu trí ám sát Ngô Đình Diệm tại Buôn Ma Thuột

Phan Văn Điền (bí danh Mười Thương, 1930–2023) quê ở Quảng Nam, là một cán bộ tình báo – an ninh hoạt động bí mật trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Ông sớm tham gia cách mạng, từng hoạt động ở nhiều địa bàn và được giao những nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm. Một trong những chiến công nổi tiếng nhất trong cuộc đời ông là tham gia kế hoạch ám sát Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Ngô Đình Diệm tại hội chợ Buôn Ma Thuột năm 1957.

Năm 1957, Ngô Đình Diệm đến Buôn Ma Thuột dự khai mạc Hội chợ Kinh tế Cao nguyên. Tổ chức cách mạng nhận định đây là cơ hội để thực hiện một nhiệm vụ đặc biệt. Phan Văn Điền được giao tìm cách tiếp cận khu vực có Ngô Đình Diệm. Với vỏ bọc và cách chuẩn bị kỹ lưỡng, ông tìm cách lọt vào hội chợ, mang theo vũ khí được ngụy trang kín đáo.

Khi Ngô Đình Diệm xuất hiện, Phan Văn Điền tiến vào vị trí đã tính toán và bắn về phía đoàn xe của Ngô Đình Diệm. Tuy nhiên, phát đạn không đạt được mục tiêu. Trong khoảnh khắc tình thế trở nên nguy hiểm, ông nhanh chóng tìm cách thoát khỏi vòng vây. Sau đó, ông bị lực lượng an ninh bắt giữ và đưa đi thẩm vấn.

Điều đáng chú ý là Phan Văn Điền đã phải đối mặt với nhiều năm tù đày và tra khảo. Địch tìm mọi cách khai thác thông tin về tổ chức và những người đứng sau vụ việc, nhưng ông giữ vững nguyên tắc, không để lộ những bí mật quan trọng. Những năm tháng bị giam cầm trở thành một thử thách lớn đối với người chiến sĩ trẻ.

Sau khi được trao trả theo Hiệp định Paris năm 1973, ông tiếp tục công tác trong lực lượng an ninh và sau năm 1975 đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng. Với những đóng góp trong hoạt động tình báo, an ninh, Phan Văn Điền được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Câu chuyện Phan Văn Điền không chỉ nằm ở một cuộc mưu sát bất thành, mà còn thể hiện sự gan dạ, khả năng cải trang, tổ chức và ứng biến của một người chiến sĩ hoạt động bí mật. Từ một nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm đến những năm tháng chịu tù đày, ông luôn đặt nhiệm vụ và sự an toàn của tổ chức lên trên bản thân mình.