PHAN VĂN KHẢI – NGƯỜI CON CỦ CHI TỪ TUỔI THIẾU NIÊN CÁCH MẠNG ĐẾN CƯƠNG VỊ THỦ TƯỚNG

Năm 1947, giữa những năm tháng cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đang lan rộng ở Nam Bộ, một cậu bé mới 14 tuổi đã tham gia Đội Thiếu nhi cứu quốc tại quê nhà Củ Chi. Công việc ban đầu của em là những nhiệm vụ phù hợp với lứa tuổi, góp sức cho phong trào cách mạng ở địa phương. Không ai có thể biết rằng cậu thiếu niên ấy sau này sẽ trở thành người đứng đầu Chính phủ Việt Nam trong gần chín năm, góp phần điều hành đất nước qua một giai đoạn quan trọng của công cuộc Đổi mới. Cậu bé ấy là Phan Văn Khải, thường được gọi thân mật là Sáu Khải – người con của vùng đất thép Củ Chi, trưởng thành từ phong trào cách mạng và dành hơn bảy thập niên cuộc đời cho công việc chung của đất nước.

Phan Văn Khải sinh ngày 25 tháng 12 năm 1933 tại xã Tân Thông Hội, huyện Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh. Tuổi thơ của ông gắn với vùng quê Nam Bộ, nơi người dân sống bằng nghề nông nhưng cũng phải đối mặt với những biến động của thời cuộc. Khi cuộc kháng chiến chống Pháp bùng nổ ở Nam Bộ, ông tham gia hoạt động thiếu nhi cứu quốc, rồi làm công tác thiếu nhi và văn thư trong tổ chức thanh niên tại địa phương. Những công việc tưởng chừng nhỏ bé ấy đã giúp người thiếu niên sớm tiếp xúc với hoạt động tổ chức, tinh thần kỷ luật và trách nhiệm đối với cộng đồng. Từ năm 1950 đến năm 1954, ông làm công tác văn thư cho Tỉnh đoàn thanh niên tỉnh Gia Định và các cơ quan kháng chiến. Tháng 10 năm 1954, ông tập kết ra miền Bắc, mở ra một chặng đường mới trong cuộc đời.

Ra miền Bắc khi tuổi đời còn trẻ, Phan Văn Khải tiếp tục học tập và công tác trong hoàn cảnh đất nước tạm thời chia cắt. Ông tham gia các đợt công tác giảm tô, cải cách ruộng đất, học bổ túc văn hóa rồi theo học kinh tế tại Liên Xô. Từ năm 1959 đến năm 1965, ông học tại Trường Đại học Kinh tế quốc dân ở Moskva, tích lũy kiến thức về quản lý và hoạch định kinh tế. Ngày 15 tháng 7 năm 1959, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam. Sau khi tốt nghiệp, ông công tác tại Ủy ban Kế hoạch Nhà nước, từng đảm nhiệm vị trí trưởng phòng. Được đào tạo bài bản về kinh tế trong bối cảnh đất nước đang xây dựng ở miền Bắc và tiếp tục đấu tranh ở miền Nam, ông dần hình thành nền tảng chuyên môn để tham gia công việc hoạch định kế hoạch phát triển quốc gia.

Năm 1972, Phan Văn Khải được giao nghiên cứu kinh tế miền Nam. Năm 1973, ông vào chiến trường B2, trực tiếp tìm hiểu tình hình kinh tế và đời sống tại vùng giải phóng. Chuyến công tác ấy đưa ông trở lại miền Nam sau nhiều năm tập kết, giúp ông có cơ hội nhìn nhận thực tế của vùng đất đang chịu hậu quả nặng nề của chiến tranh. Năm 1974, ông trở ra Hà Nội, tiếp tục công tác tại Ủy ban Thống nhất, phụ trách kế hoạch chi viện cho miền Nam. Sau ngày đất nước thống nhất năm 1975, ông trở về công tác tại Thành phố Hồ Chí Minh, đảm nhiệm các vị trí trong lĩnh vực kế hoạch và quản lý kinh tế, rồi lần lượt giữ chức Phó Chủ tịch, Phó Chủ tịch thường trực và Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố. Trong giai đoạn hậu chiến, thành phố phải đối mặt với nhiều khó khăn về sản xuất, việc làm, lưu thông hàng hóa và đời sống nhân dân. Công việc quản lý đòi hỏi ông vừa vận dụng kiến thức chuyên môn, vừa tìm cách giải quyết những vấn đề phát sinh từ thực tiễn.

Năm 1989, Phan Văn Khải được điều động trở lại Trung ương, giữ chức Chủ nhiệm Ủy ban Kế hoạch Nhà nước. Năm 1991, ông trở thành Phó Thủ tướng, sau đó là Phó Thủ tướng thường trực Chính phủ. Ngày 25 tháng 9 năm 1997, Quốc hội bầu ông làm Thủ tướng Chính phủ. Từ đây, ông đảm nhiệm trọng trách điều hành đất nước trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục đổi mới, mở rộng quan hệ kinh tế và hội nhập quốc tế. Trên cương vị người đứng đầu Chính phủ, ông cùng tập thể lãnh đạo thúc đẩy cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư và hoàn thiện các chính sách kinh tế. Một dấu mốc đáng chú ý trong nhiệm kỳ của ông là chuyến thăm chính thức Hoa Kỳ vào tháng 6 năm 2005, trở thành chuyến thăm đầu tiên của một Thủ tướng Việt Nam tới Hoa Kỳ kể từ khi chiến tranh kết thúc. Sự kiện này diễn ra trong quá trình hai nước từng bước mở rộng quan hệ sau khi bình thường hóa ngoại giao, phản ánh nỗ lực thúc đẩy hợp tác và đưa Việt Nam hội nhập sâu hơn với thế giới.

Tháng 6 năm 2006, Phan Văn Khải kết thúc nhiệm kỳ Thủ tướng sau gần chín năm đảm nhiệm cương vị này. Rời công việc điều hành Chính phủ, ông trở về cuộc sống đời thường, tiếp tục theo dõi sự phát triển của quê hương và đất nước. Ngày 17 tháng 3 năm 2018, ông qua đời tại Củ Chi, hưởng thọ 84 tuổi. Từ cậu thiếu niên tham gia phong trào cách mạng năm 1947 đến nhà lãnh đạo đứng đầu Chính phủ, cuộc đời Phan Văn Khải gắn với nhiều giai đoạn chuyển mình của Việt Nam: kháng chiến, thống nhất đất nước, khôi phục kinh tế và hội nhập quốc tế. Câu chuyện của ông cho thấy con đường cống hiến không chỉ có những năm tháng ở chiến trường, mà còn có những đóng góp bền bỉ trong học tập, quản lý và điều hành đất nước thời bình. Với người con Củ Chi ấy, hành trình phục vụ Tổ quốc kéo dài từ những nhiệm vụ đầu đời giản dị đến những quyết định mang tầm vóc quốc gia.