Phan Văn Thậm

Nhân chứng lịch sử kháng chiến trong phong trào Đồng Khởi Bến Tre

Ông Phan Văn Thậm (bí danh Phan Ðịnh), 86 tuổi, nội tuyến dân vệ Ðồng khởi đợt 1, từng ngụ xã Ðịnh Thủy, Mỏ Cày, Bến Tre nhớ lại: Từ đầu năm 1958 đến cuối năm 1959, tình hình tỉnh Bến Tre, huyện Mỏ Cày, trong đó, có xã Ðịnh Thủy vô cùng khó khăn, phức tạp. Ðịch đàn áp khốc liệt, bắn giết và bỏ tù cán bộ và những người dân yêu nước, triệt phá nhiều cơ sở cách mạng. Phải sử dụng biện pháp khủng bố đẫm máu cho thấy địch đã thất bại và ngày càng làm cho đồng bào vô cùng oán hận, căm thù rất sâu sắc.

Chi bộ xã Ðịnh Thủy mặc dù bị khủng bố còn rất ít đảng viên, hoạt động khó khăn, phải bí mật phân tán bố trí ở các ấp và cài cắm làm nội tuyến trong hàng ngũ địch, nhưng vẫn hoạt động tích cực và là cơ sở vô cùng quan trọng để lãnh đạo nhân dân nổi dậy khi có điều kiện.

Ðến tháng 1-1960, Ðảng cho phép dùng bạo lực chính trị kết hợp bạo lực vũ trang để đánh đổ chính quyền địch giành chính quyền về tay nhân dân. Ðây là mong ước cháy bỏng của nhân dân miền Nam, trong đó có nhân dân Bến Tre và bản thân tôi. Lòng tôi vui, mong chờ từng ngày để nổi dậy lập công, quyết tâm giải phóng quê hương.

Lúc 8 giờ ngày 17-1-1960, tổ hành động của Chi bộ xã Ðịnh Thủy gồm các đồng chí Ba Giai, Chín Chim, Bảy Thống dùng cách đánh “ôm hè, bắt hè” diệt tên Ðội Tý ác ôn và cùng lực lượng nổi dậy truy lùng tổng đoàn dân vệ Tổng Minh Ðạt đóng tại Ðình Rắn, ấp Ðịnh Nhơn, bắt 4 tên, thu 7 súng. Nhân dân nổi dậy tràn ra đường lùng bắt bọn ác ôn, quét sạch chính quyền địch. Ðêm 17-1-1960, hàng ngàn đồng bào trương băng cờ, đốt đuốc, họp mít-tinh mừng thắng lợi. Ta tổ chức các đội vũ trang, hỗ trợ cho quần chúng nổi dậy ở 2 xã Phước Hiệp và Bình Khánh.

Thời gian càng lùi xa, chúng ta càng nhận thấy tầm vóc, ý nghĩa chiến lược của phong trào Ðồng khởi năm 1960. Ðó là bước chuyển mình mạnh mẽ của cách mạng miền Nam, trong đó, có Bến Tre từ thế giữ gìn, bảo toàn lực lượng sang thế tiến công và là nền tảng, động lực đưa cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đến thắng lợi vẻ vang.