"Pháo có sao không các đồng chí?"

Trong chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ năm 1954, việc vận chuyển những khẩu pháo cao xạ nặng hơn hai tấn vượt qua những dãy núi cao hiểm trở, vực sâu thăm thẳm hoàn toàn bằng sức người là một kỳ tích vô tiền khoáng hậu của quân đội ta. Đêm ngày 1 tháng 2 năm 1954, trên đường kéo pháo ra trận theo lệnh của Bộ chỉ huy tại đoạn dốc Chuối vô cùng nguy hiểm với độ nghiêng lớn và đường rừng trơn trượt, một tai nạn kinh hoàng đã xảy ra khi dây tời chính bị đứt đột ngột. Khẩu pháo cao xạ 37mm mất đà bắt đầu lao tự do xuống vực sâu với tốc độ chóng mặt, kéo ghì cả khẩu đội theo sau vào bờ vực của cái chết. Trong khoảnh khắc sinh tử tột cùng đó, đồng chí Tô Vĩnh Diện, quê ở Nông Cống, Thanh Hóa, lúc bấy giờ là Khẩu đội trưởng, đã đưa ra một hành động phi thường vượt lên trên mọi bản năng sinh tồn cá nhân. Không một giây chần chừ, ông lập tức buông tay tời, lao thẳng người vào bánh pháo, dùng chính cơ thể xương thịt của mình làm vật chèn giữ khẩu pháo lại. Sức nặng khủng khiếp của khối thép hàng tấn đã đè sến lên người ông, nhưng sự hy sinh quả cảm ấy đã tạo nên một lực cản quyết định, giúp đồng đội có đủ vài giây ngắn ngủi để kịp thời lao vào đóng chèn cố định, giữ chặt khẩu pháo ngay bên bờ vực thẳm. Khi được đồng đội cứu ra khỏi gầm pháo, người anh hùng dũng cảm bị thương rất nặng nhưng chỉ còn kịp thều thào hỏi một câu nghẹn ngào trước khi thanh thản trút hơi thở cuối cùng: "Pháo có sao không các đồng chí?". Hành động lấy thân chèn pháo vĩ đại của Tô Vĩnh Diện không chỉ cứu vẹn nguyên một tài sản quân sự vô giá cho trận quyết chiến chiến lược mà đã trở thành một biểu tượng thiêng liêng, bất tử về lòng yêu nước kiên trung của người chiến sĩ Việt Nam.