“PHÁO CÓ SAO KHÔNG HẢ CÁC ĐỒNG CHÍ?”

Có những câu nói lịch sử không dài, nhưng khi được đặt vào hoàn cảnh cụ thể lại mang sức nặng đặc biệt. Câu hỏi “Pháo có sao không hả các đồng chí?” được nhắc lại trong câu chuyện về người chiến sĩ Tô Vĩnh Diện. Đó là câu hỏi của một người vừa thực hiện hành động hy sinh để giữ khẩu pháo trong quá trình kéo pháo vào Chiến dịch Điện Biên Phủ. Theo tư liệu được Bộ Tư lệnh Bảo vệ Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh đăng tải, sau khi lấy thân mình chèn pháo, Tô Vĩnh Diện đã hy sinh nhưng trước đó vẫn gắng hỏi đồng đội về khẩu pháo. Câu hỏi ấy khiến người đời sau nhớ mãi bởi nó cho thấy điều anh quan tâm trong khoảnh khắc đặc biệt ấy không phải là bản thân mình. Anh quan tâm đến nhiệm vụ chung. Để hiểu được ý nghĩa của câu hỏi, cần trở lại với những ngày kéo pháo gian khổ trước Chiến dịch Điện Biên Phủ. Quân đội ta phải đưa pháo qua những cung đường núi rừng hiểm trở. Những khẩu pháo nặng hàng tấn được kéo bằng sức người và tời quay tay. Có những đoạn đường dốc, hẹp và nằm sát vực sâu. Hàng chục người phải cùng phối hợp để từng bước đưa pháo vượt qua địa hình. Trong hoàn cảnh ấy, khẩu pháo không chỉ là một phương tiện mà là kết quả của công sức tập thể. Đưa được pháo vào trận địa là nhiệm vụ quan trọng trong công tác chuẩn bị chiến dịch. Chính vì thế, những người lính kéo pháo phải bảo vệ pháo trong mọi tình huống. Tô Vĩnh Diện là một trong số những người lính ấy. Khi đoàn kéo pháo đến khu vực dốc Chuối, một quả đạn nổ gần đó khiến dây tời bị đứt. Khẩu pháo mất thăng bằng và quay ngang trên đường dốc. Tình thế xảy ra rất nhanh. Tô Vĩnh Diện đã bám vào càng pháo nhưng không thể khống chế hoàn toàn. Sau đó, anh lao vào chèn bánh pháo bằng thân mình. Khẩu pháo được giữ lại, nhưng anh hy sinh. Trong khoảnh khắc ấy, câu hỏi về khẩu pháo càng làm nổi bật tinh thần trách nhiệm của người chiến sĩ. Anh biết rằng đồng đội đang cố gắng đưa pháo vào trận địa, biết rằng nhiệm vụ ấy quan trọng đối với chiến dịch và muốn chắc chắn rằng công sức của tập thể không bị mất đi. Chính vì vậy, câu chuyện Tô Vĩnh Diện không chỉ là câu chuyện về lòng dũng cảm mà còn là câu chuyện về ý thức trách nhiệm. Trong cuộc sống, chúng ta thường nói đến những mục tiêu lớn. Nhưng để đạt được một mục tiêu lớn, mỗi người phải hoàn thành tốt phần việc của mình. Tô Vĩnh Diện đã hoàn thành phần việc ấy bằng một tinh thần trách nhiệm đặc biệt. Tấm gương của anh sau này được Nhà nước ghi nhận và được lưu giữ trong nhiều tư liệu, tác phẩm nghệ thuật về Điện Biên Phủ. Cùng với Phan Đình Giót, Bế Văn Đàn và nhiều chiến sĩ khác, anh trở thành một trong những biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Câu hỏi về khẩu pháo đã trở thành một chi tiết rất đáng nhớ trong câu chuyện. Nó khiến chúng ta hình dung rõ hơn về con người Tô Vĩnh Diện: một người lính bình dị nhưng có ý thức sâu sắc về nhiệm vụ. Anh không tìm kiếm sự nổi tiếng. Anh chỉ làm điều mình cho là cần thiết trong khoảnh khắc quyết định. Sau hơn bảy mươi năm, thế hệ hôm nay vẫn kể lại câu chuyện ấy. Không phải để ca ngợi chiến tranh, mà để trân trọng những con người đã hy sinh trong một giai đoạn lịch sử đầy thử thách. Hòa bình hôm nay càng khiến chúng ta hiểu giá trị của những hy sinh ấy. Và câu hỏi của Tô Vĩnh Diện vẫn còn sức lay động bởi nó nhắc mỗi người về một điều giản dị: khi làm một việc chung, hãy luôn biết đặt trách nhiệm lên hàng đầu.