Pháo đài thép trong lòng đất Bình Sơn
Trong suốt chặng đường kháng chiến chống Mỹ cứu nước đầy gian khổ và hy sinh của nhân dân Quảng Ngãi, huyện Bình Sơn không chỉ ghi dấu bằng những trận đánh vang dội trên mặt trận mà còn nổi danh với những công trình quân sự độc đáo và sáng tạo. Nổi bật trong số đó là Địa đạo Đàm Toái (xã Bình Nam, huyện Bình Sơn) – một pháo đài thép kiên cố ẩn mình trong lòng đất, nơi minh chứng cho ý chí sắt đá, sự thông minh và tinh thần bám trụ kiên cường của quân và dân xứ Quảng.
Đàm Toái vốn là một làng quê nghèo ven biển thuộc huyện Bình Sơn, chịu nhiều sự càn quét ác liệt của kẻ thù trong những năm tháng chiến tranh khốc liệt. Nhận thức rõ sự chênh lệch về lực lượng và vũ khí trước một kẻ thù hùng mạnh trang bị tối tân, dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ địa phương, quân và dân Đàm Toái đã phát huy tối đa tinh thần "tự lực tự cường", biến những luống cày, bờ tre thành trận địa, đặc biệt là sáng kiến đào hệ thống địa đạo trong lòng đất.Công trình địa đạo Đàm Toái được khởi xướng và thi công trong điều kiện vô cùng gian khổ. Giữa làn đạn bom tơi bời và sự kiểm soát gắt gao của địch, người dân và các chiến sĩ du kích đã miệt mài dùng cuốc, xẻng, thúng chai để đào đất ban đêm, ngụy trang khéo léo để che mắt địch. Hệ thống địa đạo được thiết kế vô cùng tinh vi, chia thành nhiều ngóc ngách, có các hầm trú ẩn, hầm cứu thương, kho chứa lương thực, vũ khí và các cửa thông gió được bố trí khoa học. Nơi đây không chỉ là nơi ẩn nấp an toàn cho nhân dân và cán bộ trước những trận càn quét, trận pháo kích dữ dội của địch, mà còn là "căn cứ xuất phát" để du kích bất ngờ tung ra những đòn tấn công táo bạo, tiêu hao sinh lực địch rồi nhanh chóng biến mất vào lòng đất. Sự tồn tại kiên cường của địa đạo Đàm Toái đã trở thành nỗi kinh hoàng của quân địch. Dù chúng dùng mọi thủ đoạn từ bom đạn, lựu đạn khói cho đến việc tìm cách dò tìm, phá hoại, nhưng với sự che chở của nhân dân và trí tuệ chiến đấu tuyệt vời, địa đạo vẫn vững vàng đứng vững. Nơi đây đã nuôi dưỡng và bảo vệ an toàn cho biết bao thế hệ cán bộ, chiến sĩ cách mạng, trở thành cái nôi của phong trào chiến tranh nhân dân kiên cường tại vùng đất Bình Sơn "đất thép hoa lửa".
Chiến tranh đã lùi xa, những hố bom năm xưa nay đã được bù đắp bởi màu xanh của lúa ngô và sự đổi mới của quê hương Bình Sơn. Thế nhưng, Địa đạo Đàm Toái vẫn mãi là một biểu tượng sáng ngời về chủ nghĩa anh hùng cách mạng, là minh chứng cho tinh thần quật khởi và sự sáng tạo tuyệt vời của quân dân Quảng Ngãi. Công trình trong lòng đất ấy mãi là niềm tự hào, là "địa chỉ đỏ" để giáo dục truyền thống yêu nước cho các thế hệ mai sau luôn khắc ghi công ơn to lớn của cha ông.
