PHÁO ĐKZ GÓP CÔNG ĐÁNH THẮNG TRẬN ĐẦU

PHÁO ĐKZ GÓP CÔNG ĐÁNH THẮNG TRẬN ĐẦU

Đại tá PHAN VĂN NGHI Nguyên Viện trưởng Viện thiết kế Hàng không Pháo thủ ĐKZ, Đại đoàn 312

Sáng hôm ấy chúng tôi đi đào hầm trục về. Dọc đường gặp một con nai bị sa xuống giao thông hào què chân. Thế là đang lúc kham khổ, bỗng dưng có thịt tươi chén. Anh em cười nói, vui như hôm nào làm thịt bò ở Phú Thọ... Đang mổ thịt, chúng tôi nhận được lệnh:

• Tiểu đội đồng chí Dũng chuẩn bị đi công tác.

Trước hầm, tiểu đội quanh quẩn quanh anh Dũng. Tôi mân mê tí thịt nai dính trên tay, đứng chăm chú lắng nghe.

Tiếng tiểu đội trưởng bé và thấp:

• Tiểu đội ta ghép vào "bê" một, sang phối hợp chiến đấu cùng đơn vị bạn. Các đồng chí chuẩn bị, mười phút nữa lên đường.

Đơn vị bạn nhường cho chúng tôi mấy khu hầm rất tốt, có giát giường kê cao ráo, ngủ sướng như ở hậu phương.

Chúng tôi yên tâm chờ nổ súng.

Suốt ngày máy bay giặc Pháp cứ như chuồn chuồn bảo bão. Phía tiền tiêu súng nổ luôn luôn. Thưa thớt có những cánh thương binh về, kèm theo những mẩu chuyện lý thú: ta đuổi cho địch chạy tơi bời mỗi khi chúng mò ra lấp hào giao thông của ta mới đào. Nhưng cũng có người thấy thương binh, máu me... thì thoáng vẻ lo sợ.

Trong hầm, tôi, Ngoạn, Lan ngồi đan cáng tre. Thấy mặt Ngoạn nằng nặc, tôi gợi chuyện: Đêm mai là choàng đấy. Ta được ở phía điểm, bố trí trên đồi, giọt thẳng vào giặc, tha hồ thú nhé.

Tôi vẽ cả bản đồ cho cậu ta xem. Nhưng tôi vui vẻ bao nhiêu thì cậu ta lo lắng bấy nhiêu. Cuối cùng, cậu ta buông thõng một câu làm tôi cụt hứng:

• Ừ, chơi thì chơi, cần cóc gì! Tiên sư nó, chết thôi!

Anh chàng dao động.

Tôi muốn tìm lời động viên, giải thích cho Ngoạn. Thường ngày, Ngoạn vẫn khoe cái "sẹo dân tộc", cho mình là cựu binh đối với tôi. Tôi lại mới thay Ngoạn làm tổ trưởng nên ngại không muốn nói.

Chiều hôm đó, Ngoạn phải ở nhà giúp anh nuôi không được đi đào hào trận địa. Còn chúng tôi luồn theo

Tôi đang ngây ngất vì nhiệm vụ mới, bỗng anh Dũng gọi tôi nói:

• Đồng chí làm tổ trưởng tổ đạn. Đồng chí Cánh không đi được. Bổ sung thêm đồng chí Lan tân binh...

Nhiệm vụ nặng nề đến với tôi thật bất ngờ. Đây là lần đầu tiên tôi được chiến đấu, chính bản thân còn lo ngay ngáy, làm thế nào dìu dắt được anh em khác nữa?

• Tôi không làm được đâu anh ạ!

Sáng sớm chúng tôi được dẫn về chỗ đóng quân của đơn vị bạn. Chúng tôi rất ngạc nhiên thấy đường hào ở đây sâu, chạy quanh núi như mạng nhện. Những hầm ngủ không lát nắp mà đào hàm ếch vào vách núi, vừa chắc vừa đẹp. Hào giao thông có nhiều ngõ ngách như một thành phố ngầm. Không hiểu họ chuẩn bị từ bao giờ mà nơi ăn chốn ở đầy đủ, chu đáo như thế.

Đây thuộc Trung đoàn 141 đã nổi tiếng đánh công kiên với những trận Phủ Thông, Ba Huyên... lừng lẫy. Trận này họ là chủ công. Được chiến đấu cùng họ, chúng tôi rất mừng.

Chúng tôi được phổ biến qua nhiệm vụ. Quân ta sẽ nổ súng tiêu diệt đồn Him Lam, một trong hai cái nanh nhọn của thằng địch ở Điện Biên.

Anh Dũng vui vẻ sửa cho tôi.

Tôi đi xem lại vác đạn của anh em trong tổ. Tất cả đã cẩn thận gọn gàng. Tôi động viên Lan, cố ý để cả Ngoạn nghe nữa:

• Cứ mặc xác nó bắn. Đừng nghĩ đến sợ thì chả việc gì đâu. Có hào giao thông sâu không chết đâu mà lo. Được đánh trận đầu, lại là trận mở màn chiến dịch lịch sử, đời lính thật không có gì sướng bằng!

Lan bắt chước tôi, vui vẻ lấy bộ quần áo màu xanh lá cây còn thẫm ra mặc. Tôi giúp Lan thắt lưng và kéo áo cho bùng ra như anh Dũng đã sửa cho tôi.

Một lúc sau, già nửa đơn vị đã mặc quần áo mới, nét mặt tươi vui. Không khí đơn vị nhộn hẳn lên. Anh em quấn lấy nhau như ruột thịt. Anh Lâm cảm động:

• Các cậu ra trận mà làm như duyệt binh mừng thắng lợi không bằng!

Thật thế, chúng tôi vui mừng vì bao lâu phải cắn răng chịu đựng, bây giờ ngày mong đợi đã đến. Được đánh thẳng vào mặt quân thù thế này, có chết cũng thơm xương!

Tất nhiên, cũng có người trong bụng lo lắng sợ hãi nhưng không khí sôi nổi chung làm họ cũng ít nhiều phấn chấn.

14 giờ 30 phút. Trung đội ĐKZ xuất kích.

Ra đến đường trục chính, gặp các đơn vị bộ binh.

đường hào độ hơn ba cây số đến gần đồn Him Lam đào hầm pháo.

13 tháng 3 năm 1954.

Buổi sáng nghe phổ biến kế hoạch trận đánh: 4 giờ chiều nổ súng. Trọng pháo ta sẽ bắn mãnh liệt. Trong khi đó bộ đội nhanh chóng chiếm lĩnh trận địa bắn vào đồn giặc...

Một giờ chiều, tôi thay quần áo. Hôm đó tôi tắm gội sạch sẽ, mặc quần áo vải ngoại màu xanh nhạt, từ khi phát tới nay tôi mới mặc lần thứ hai, nếp gấp phẳng như là. Ống tay áo xắn quá khuỷu, thắt lưng chặt, ống quần cài khuy như đi ghệt. Đôi dép cao su "vạn dặm" đen bóng. Chiếc mũ nan bọc vải, mắc thêm lưới buộc những mảnh dù loang như lá cây. Tôi rất vừa ý về lối mặc khỏe, gọn của mình... Tôi thích thú lấy gương ra soi. Chao ôi, tóc tôi dài quá, tóc mai dài ngang vành tai. Giá ở nhà thì Thịnh đã cắt cho tôi rồi đây; đi thế này cậu ấy không mang kéo. Mặt tôi có gầy đi và đen sạm nhưng vẫn tươi vui. Nhìn cặp mắt mình, tôi nhớ Linh hay bảo tôi: "Mắt nhìn thẳng không nhấp nháy". Bây giờ mắt tôi thâm quầng và to ra, trông có vẻ dữ. Anh Dũng thấy tôi soi gương, đến sau lưng nói:

• Trông cậu hôm nay diện quá! Cậu mà ra đường thì các cô dân công đi vấp núi ngã chết thôi!

Tôi cười:

• Anh xem tôi mặc đã đúng kiểu chưa?

Trên đầu chúng tôi, hai máy bay địch nhào tới. Quen thói hung hăng, chúng lồng lộn, quay cuồng tuôn bom đạn xuống. Bộ đội phòng không của ta tiếp nó ngay. Tiếng trọng liên của ta nghe khô gọn.

Đúng 16 giờ. Đại bác ta gầm vang.

Thật sung sướng thỏa lòng, bỏ những ngày vất vả mồ hôi chờ đợi. Tiếng đạn đại bác ta vèo vèo vượt qua đầu bộ binh nổ rầm rầm trong đồn giặc.

Chúng tôi chạy lên. Tuy giao thông hào hẹp, vác đạn cồng kềnh, chân tôi vẫn thoăn thoắt, luôn giữ vững khoảng cách.

Máy bay địch càng điên cuồng bắn phá. Trọng liên 12,7 ly của ta đối lại. Bỗng có tiếng nổ lạ tai. Đùng! Đùng! Đùng! Đùng!... Cứ năm tiếng một, đều và gọn. Sau đó nghe nổ lốp bốp trên cao... Khắp chiến hào dậy lên tiếng reo:

• Cao xạ ta lên tiếng rồi, anh em ơi!

Những tiếng reo hò bật lên như lò xo. Tôi chưa hiểu gì cũng kêu váng lên như thế. Trái tim tôi muốn phá lồng ngực. Bấy lâu bị lép một bề, mặc chúng nó làm mưa làm gió, bây giờ thì biết tay nhau nhé!

Tôi vươn hẳn lên thành hào ngó xem: lần đầu tiên thực thấy pháo cao xạ của ta đang "quát tháo". Những đám khói trắng như hoa nở vây lấy máy bay trên trời. Bọn máy bay Pháp ơn hèn cụp đuôi chuồn lên cao.

Sung sướng lắm! Chúng tôi vươn người chạy vút...

trong hào, không thèm tránh máy bay như mọi khi. Bỗng có tiếng rống bất thần từ trên cao dội xuống như tiếng kêu thê thảm của con bò già khuỵu gối. Khắp mặt đất dậy lên tiếng reo:

• Máy bay trúng đạn rồi!

Tôi nghển cổ nhìn bầu trời nhưng không thấy gì, cây rừng và đồi cây che mắt. Vẫn tiếp tục lao lên phía trước. Qua đồi cháy. Chỉ còn cách trận địa pháo của mình chừng một cây số. Nghe tiếng đạn ta rít trên đầu gần quá.

Tôi nhìn phía chân đồi, chỗ trận địa súng cối. Các pháo thủ đang bỏ đạn vào nòng pháo, những tia khói trắng phụt lên.

• ĐKZ chiếm lĩnh trận địa!

Được lệnh, chúng tôi ba chân bốn cẳng lao lên vùn vụt. Cách trận địa 500 mét lại có tin nhanh:

• Toàn thế giới đã biết chúng ta nổ súng vào Điện Biên Phủ!

Lòng càng nao nức. Người lính tưởng mình lớn lên bên rừng núi. Lệnh trung đội:

• Lên miệng hào chạy cho nhanh.

Anh Dũng đứng như trụ đồng trên miệng hào, cầm tay từng người trong tiểu đội kéo lên. Cầm tay tôi, anh động viên:

Mặt người nào cũng có một vẻ trang trọng khác thường.

Một tiểu đội xung kích đi thẳng lên. Đồng chí đi đầu cầm lá cờ đỏ cuộn gọn, ngực đeo tiểu liên và thủ pháo. Họ là tiểu đội đầu cầu. Họ bước đều chân lặng lẽ nhưng nét mặt vẫn toát ra vẻ bừng bừng rạo rực. Một đồng chí trẻ măng, má hồng mủm mỉm, luôn liếc chung quanh và nheo mắt tinh nghịch cười với tôi.

Lệnh truyền: "Dẹp cho xung kích đi".

Những người lính nai nịt gọn gàng lẳng lặng tiến lên. Ban đầu tôi còn chăm chú theo dõi từng nét mặt, từng khẩu tiểu liên mang chéo trên ngực, lựu đạn, thủ pháo dắt quanh thắt lưng. Sau, tôi không nhìn kịp nữa, chỉ thấy những khuôn người tầm thước nối bước nhau đều đặn. Tôi ngây ngất, những bóng người trước mặt chập chờn, mắt tôi như ngấn lệ...

Xung kích đi hết, chúng tôi tiến lên. Chân pháo, nòng, đạn... toàn tiểu đội bước gấp...

Trong chiến hào, từ phía sau chuyển lên thư của Đại tướng Tổng Tư lệnh kêu gọi kiên quyết tiêu diệt toàn bộ quân địch ở Điện Biên Phủ... Vui mừng khôn kể xiết. Càng nghe càng thấm thía. Từng lời từng chữ kết vào máu, chui vào thớ thịt, kích thích lòng hăng hái. Dũng khí bốc lên những cặp mắt sáng ngời. Cảm động căng quả tim. Hai mắt rưng rưng, tôi chớp chớp liền mấy cái... Một cái gì như luồng điện, gai gai từ mũi rồi chạy khắp thân thể... Chúng tôi muốn lao lên ngay, thấy mình khỏe mạnh, to lớn lên nhiều trước quân thù!

• Không sợ gì cả. Có pháo của ta yểm trợ!

Trong nháy mắt, hai luồng mắt dọi thẳng vào nhau. Tôi thấy mình đã hứa danh dự với anh và được tiếp thêm sức mạnh.

Từng người một kế tiếp nhau phốc lên miệng hào, rồi băng xuống ruộng. Bỗng có lệnh: "Các khẩu đội để tổ đạn ở lại". Tôi hoảng hốt kêu lên:

• Anh Dũng cho tôi lên... Tôi chưa được đánh bao giờ!

Lưỡi tôi líu lại, kêu không thành tiếng.

• Cho Tùng lên - Tiếng anh Kiên, trung đội trưởng.

Anh Dũng đang ngần ngừ, liền ra lệnh:

• Tổ đạn, đồng chí Nghi, đồng chí Ngoạn theo pháo.

Tôi lập tức vượt hào, bám sát tổ pháo chạy miết. Đôi dép cao su của tôi xéo lên cỏ cháy, nghe rào rào...

ĐKZ và đại liên dàn thành hai hàng vượt đồi chiếm lĩnh trận địa.

Những quả đạn súng cối địch nổ tung khói trắng và đất đá quanh người nhưng không ai thèm để ý. Chỉ biết lao lên thật nhanh và theo dõi pháo ta rền vang át giọng chúng nó. Lên đỉnh đồi, đạn địch rơi dày hơn, nghe rõ cả tiếng rít viu viu ghê người của đại liên.

Ngoạn đã lên đến tột cùng của sự sợ hãi, mặt cắt không còn một hột máu. Hắn ta nằm ỳ ngay giữa cái rãnh nông choèn cản đường tiến. Tôi bối rối hét to:

• Tiến lên chứ!

Trông mặt hắn thiểu não quá, nhưng tôi vẫn hét:

• Nghỉ à! Bám sát tổ pháo đi!

Tôi tức nghẹn cổ. Tổ pháo đã tới công sự rồi mà người vác đạn còn nằm đây! Tôi trợn mắt thét:

• Tiên sư mày! Không chịu tiến phải không?

(Tôi không hiểu tại sao mình lại mở mồm chửi như vậy. Có lẽ bao nhiêu lo lắng, căm tức và khinh bỉ tự đáy lòng bùng ra đột ngột. Sau này tôi ân hận mãi).

Sau câu chửi khắc nghiệt đó, Ngoạn cúi mặt, đứng dậy chạy lên...

Tôi nhảy vào công sự thì khẩu ĐKZ đã lắp xong, đang lấy đường ngắm. Tôi mở đạn nhanh, lau sạch và chuyển lên. Khẩu đội tôi nổ phát đầu tiên.

Tôi nhổm người, nhìn sang đồn giặc kêu lên:

• Trúng rồi! Nổ tung lỗ châu mai, các đồng chí ơi!

Đồi Him Lam chìm trong biển lửa mù mịt... Phía đột phá khẩu, bộc phá liên tiếp nổ, tung lên từng đụn khói đen sì.

Tiếng anh Kiên truyền đi:

• Khẩu đội 1 bắn gãy cột cờ rồi.

Bọn pháo trong đồn bắn ra thưa dần. Nhưng có lệnh của đại đội:

• Đào công sự sâu thêm để đề phòng địch bắn trả.

Một lúc sau, quả nhiên tiếng đạn đại bác từ Mường Thanh xé gió rít lên ghê rợn. Chúng bắn chặn xung quanh Him Lam thành một hàng rào lửa khói.

Chúng tôi tiếp tục bắn một lúc thì hai quả pháo hiệu xanh đỏ bay vọt lên trời, tiếng thét xung phong của xung kích nghe rất rõ.

Ngừng bắn, chúng tôi trở nên rỗi rãi. Hoàng hôn xuống. Trời xanh đã pha màu tím nhạt. Gió mát mang đầy mùi thuốc đạn khét lẹt. Vầng trăng thập thò sau đồi phía đông...

Trong giây lát, tôi ngây ngất nghĩ tới hậu phương. Mẹ và các em tôi có biết tôi đang làm gì không? Linh có tưởng tượng được không? Hay họ đang lo tắm giặt, vui đùa với hoàng hôn êm đềm bên sông La? Tôi muốn sao truyền được tin chiến thắng thật nhanh về nhà.

Pháo địch tới tấp bắn tới.

Tôi nuốt nước bọt và nhận thấy mồm mình đắng ngoét. Nhưng chúng tôi phớt hết, nhô lên bờ hào nhìn về phía đồn giặc. Thịnh bỗng reo lên:

• Cờ đỏ kia rồi!

Tiếng reo hò vang dậy, ngập trong tiếng cười sung sướng:

• Ô hô! Tù binh ra hàng rồi.

Chúng tôi háo hức chồm lên bờ hào nhìn. Dưới ánh trăng và pháo sáng, trông rõ đoàn tù binh lũ lượt giơ tay quá đầu đi ra. Đạn đại bác địch vẫn nổ trên trận địa ta không ngớt.

Anh Dũng bảo tôi:

• Nghi chạy xuống chuyển đạn và báo tin chiến thắng.

Tôi "vâng", nhảy lên miệng hào chạy về phía sau. Đạn địch nổ rầm rập nhưng tôi không còn để ý đến gì hết. Còn gì sung sướng bằng được truyền tin chiến thắng cho những người phía sau? Tôi chạy thoăn thoắt... Tiếng anh Dũng đuổi theo:

• Cẩn thận, Nghi!... Nó bắn nhiều... nằm xuống!

Tôi cứ lao thẳng. Đạn nổ trước mặt, sau lưng, bên phải, bên trái... Tới đường hào, tôi kêu to:

• Các đồng chí ơi! Chiến thắng rồi! ta bắn trúng lắm... Tù binh ra hàng từng đoàn.

Không nghe hết những tiếng hỏi tíu tít, tôi nói không kịp thở:

• Nhanh lên, đạn đâu đưa đây? Mình còn phải lên ngay chứ!

Tôi vác đạn chạy lên. Đạn địch vẫn viu víu và nổ liên tiếp. Nhảy tọt vào hầm pháo, tôi báo cáo:

• Báo cáo, có đạn!

Anh Dũng cười âu yếm:

• Cừ lắm! Mở đạn sẵn đi.

Càng hăng, tôi mở đạn càng gọn.

Tiếng anh Lâm nói to: “Tham mưu trưởng lên thăm, tuyên dương toàn trung đội ta tiêu diệt được nhiều hỏa lực địch, bảo vệ bộ binh. Đồng chí bắt tay khen khẩu đội 1”.

Chúng tôi sướng rơn. Vinh dự biết mấy khi được tuyên dương ngay tại trận.

Miệng đắng và khát xé họng. Tôi sờ bi đông. Nước hết nhẵn. Tôi đặt phịch bi đông xuống đất. Anh Dũng trông thấy liền đưa cho tôi ngụm nước cuối cùng của anh. Tôi cảm động đến không nuốt trôi ngụm nước.

Ánh trăng vằng vặc. Khói xám vẫn phủ kín Him Lam. ĐKZ rút ra.

Chúng tôi vui mừng vì toàn trung đội không ai việc gì. Đường ra, gặp bộ binh dự bị. Họ nhìn chúng tôi thèm thuồng ra mặt. Bọn tôi càng khoái. Nhìn những chiếc cáng không lẽo đẽo theo sau, họ nói: “Cáng thất nghiệp thì tốt quá nhỉ”.

Chúng tôi đi được gần một cây số thì có lệnh:

• ĐKZ quay lại trận địa, bố trí như cũ.

Chúng tôi quay lại ngay, hồi hộp.

Lần này không “bở ăn” như lần trước. Pháo địch bắn chặn quanh Him Lam rất dữ dội. Trận địa của chúng tôi nhiều chỗ bị đạn địch không cho ngóc đầu lên.

Anh Lâm bình tĩnh chỉ mục tiêu cho từng khẩu đội. Té ra ta mới tiêu diệt được hai mỏm đồi tây nam và đông bắc, còn mỏm đồi thứ ba phía tây bắc thì địch vẫn cố thủ.

Liên lạc chạy đâu mất. Anh Lâm giao tôi mang mệnh lệnh tới các khẩu đội. Đường hào nhiều chỗ sụt, tôi chạy nhô lên mặt đất. Anh Lâm luôn gào tôi:

• Cẩn thận khéo bị thương... Cẩn thận kia! Chú ý mà tránh...

Tôi chạy đi chạy lại, pháo bắn tới thì nằm bẹp xuống hào. Có lúc hàng loạt đạn nổ liên tiếp, tôi phải bò từng thước như thằn lằn, đất sỏi phủ đầy người.

Trao mệnh lệnh xong, tôi về cạnh anh Lâm. Trong đồn Him Lam, các cỡ súng lớn lại nổ ran. Pháo sáng và ánh trăng thi nhau rọi sáng trận địa nhưng không lọt được khói đen. Đại bác hai bên vẫn ương ngạnh đối đáp nhau...

Anh Lâm đứng nói chuyện với tôi và Tụy:

• Hôm nay quân ta chiến đấu dũng cảm lắm. Nhiều cậu là tân binh nhưng chiến đấu rất cừ.

Anh Lâm bảo:

• Cứ dũng cảm lên. Có dễ chết đâu. Mình đánh nhau từ năm 1946 đến nay, qua trăm trận mà chưa hề bị thương. Khó “ăn” đạn lắm chứ.

Đừng nói chuyện với đại đội phó, tôi thấy mình dày dạn như đã chiến đấu nhiều, không còn lo lắng. Tôi rất phục và yêu mến người cán bộ dũng cảm này. Anh là nông dân cùng huyện với tôi. Cái xã quê anh trước kia nổi tiếng là quê mùa cục mịch...

Say sưa với chiến thắng, tôi hỏi anh:

• Cứ đà này độ hai tuần có xong toàn bộ Điện Biên Phủ không?

Anh Lâm cười, đáp:

• Còn tùy chứ.

Anh lơ đãng nói tiếp:

• Tùy tình hình diễn biến và thương vong của mình nhiều hay ít. Có thể tháng rưỡi, hai tháng.

Tôi nhíu mày. Một tháng, hai tháng? Lâu quá! Tôi chỉ mong lúc đó thư tôi đến quê hương nhanh hơn tin chiến thắng.

Anh Lâm chạy lên khẩu đội trên. Một loạt đạn đại bác nổ tới tấp, cạnh đường hào. Đất, khói mù trời trùm lên đầu chúng tôi. Tôi hỏi to:

• Có ai làm sao không?

Chúng tôi yên tâm... Bỗng có tiếng kêu khác thường:

• Nghi đâu? Gọi cáng nhanh lên.

Tôi giật nảy người. Ai bị thương? Tôi không dám hình dung những khuôn mặt đồng đội...

Đạn địch nổ ở sườn đồi, hất tôi ngã xuống. Tôi vùng dậy. Hố đạn lại làm tôi hụt chân ngã dúi dụi nhưng tôi vẫn chạy nhanh. Tôi nóng lòng muốn biết người bị thương là ai...

Trời ơi! Anh Lâm bị thương!

Một mảnh đạn lớn cắm vào đầu, anh không nói được nữa! Chỉ còn tiếng khịt khịt ở cái mũi khó thở...

Không ngờ trước đây mấy phút, anh đã nói với tôi những lời cuối cùng của đời anh!

Anh vui vẻ hồn nhiên là thế... Anh nói chuyện thản nhiên như ở hậu phương bình yên. Cái cười còn tươi trước mặt tôi... Bảy năm chiến đấu, hơn trăm trận chưa hề bị thương... Bây giờ thế là hết!

Toàn đơn vị chỉ một người bị thương, lại là thủ trưởng. Đường về vui vẻ trong không khí thắng lợi chung. Nhưng nghĩ tới anh Lâm, người đại đội phó dũng cảm, chúng tôi không khỏi ngậm ngùi. Thương tiếc anh, trong lòng tôi muốn bật ra tiếng khóc.

Sáng hôm sau trở về, chúng tôi đi giữa ban ngày, trên đường cái. Chim rừng ríu rít. Nước suối rì rào. Hoa lá đọng sương tươi thắm. Trong ký ức nóng hổi, hình ảnh cuộc chiến đấu đêm qua sôi lên rõ nét. Đi bên cạnh tôi, Ngoạn mấy lần tránh cặp mắt tôi. Tôi muốn làm lành với Ngoạn bằng cặp mắt, nụ cười thân ái. Nhưng Ngoạn cúi gầm mặt. Không hiểu anh giận tôi, anh buồn vì tối qua chưa sống xứng đáng, hay lo lắng vì trận đánh đêm nay?

Trên vai tôi còn bốn quả đạn nữa, gạo không còn nên rất nhẹ. Càng đi, nói chuyện càng vui, chân bước càng dẻo.

Bên cạnh tôi có hai người lạ cùng đi. Người đi trước đã đứng tuổi, tóc lốm đốm hoa râm, quân phục bạc màu, mũ không quân hiệu. Người đi sau là bộ đội mang ba lô và đeo tiểu liên. Gần mặt trận thế này, ông kia không phải là bộ đội, dân công, vậy là loại người nào? Tôi thắc mắc vì ý thức cảnh giác. Liếc nhìn cán bộ của mình, thấy họ thản nhiên, tôi đoán ông ấy là cán bộ địa phương nên lại nói chuyện tràn cung mây. Chuyện chiến thắng, có gì mà phải giữ? Đức và Thịnh cũng sính chuyện lắm. Chúng tôi nói cười thỏa thích. Đêm qua ai ở quanh đây mà chả nghe tiếng súng. Nhìn chúng tôi, tất hiểu ngay là những người nổ súng đêm qua.

“Ông cán bộ” kia thỉnh thoảng liếc nhìn tôi, môi thoáng nụ cười ý nhị. Có lẽ cái trẻ măng tân binh hay cái vui của tôi thu hút ông. Ông đi sát tôi, thân mật hỏi:

• Các đồng chí đánh nhau đêm qua phải không?

Ông ấy cười, nhìn tôi từ đầu đến chân, lại nói:

• Đồng chí vác đạn có lẽ nặng nhỉ?

Tôi mỉm cười. Ông ta tiếp:

• Mỗi quả mấy cân?

Tôi không ngần ngại, đưa ngay. Ông ta vác gọn lên vai. Cả hai cùng cười, ông nói:

• Cho tôi vác giúp một đoạn được chứ?

Tôi càng vui vẻ và gần gũi ông ta. Cất được mười sáu cân trên vai, hai tay thảnh thơi vung vẩy thoải mái, tôi như được chắp thêm cánh.

“Ông cán bộ” nói chuyện rất cởi mở. Té ra ông là người Nghệ An, ở cách nhà tôi chưa đầy hai mươi cây số, bên kia sông Lam.

Đi được sáu, bảy cây số, đến đường rẽ, ông ta trả đạn. Chúng tôi chia tay.

Trung đội trưởng nói với tôi đó là đồng chí Chính ủy một đơn vị bạn. Tôi sửng sốt nhìn lại, nhưng “ông ta” đã đi khuất...

Về đến đơn vị đã năm giờ chiều. Mới đi xa mấy ngày mà chỗ ở cũ đã thay đổi hẳn, chẳng kém gì đơn vị bạn. Những đường hào trục chạy từ ngoài xa vào vừa sâu vừa rộng. Hào giao thông chằng chịt khắp nơi...Thế mới biết những bộ phận ở nhà đã có một kỳ công lao động.

Trận địa pháo 105 ly đang dồn từng đống vỏ đạn, cái xám xịt, cái vàng ánh long lanh. Đêm qua ở đây bắn nhiều vào Him Lam và Mường Thanh. Chúng tôi kể chuyện chiến đấu cho các đồng chí ở nhà nghe, lòng vui như nắng chiều rực rỡ rọi ngang rừng cây.

Chúng tôi không về nhà nữa mà đi thẳng ra chiến hào xuất phát đánh đồi Độc Lập...