Phất cờ khởi nghĩa-dựng lại nền tự chủ của Hai Bà Trưng

Những năm đầu Công nguyên, đất nước ta nằm dưới sự thống trị của nhà Đông Hán. Chính sách cai trị, bóc lột ngày càng hà khắc đã khiến sự bất bình và ý chí chống lại chính quyền đô hộ lan rộng trong nhân dân.

Giữa bối cảnh ấy, hai người phụ nữ từ đất Mê Linh đã đứng lên. Đó là Trưng Trắc và Trưng Nhị, con gái Lạc tướng Mê Linh. Từ lâu, hai chị em bà vẫn căm thù cuộc sống bạo ngược của viên thái thú nhà Đông Hán là Tô Định. Trưng Trắc kết duyên với Thi Sách, con trai Lạc tướng Chu Diên. Hai gia đình vốn có thế lực trong cộng đồng người Việt và cùng nuôi chí chống lại chính quyền đô hộ.

Năm 40 sau Công nguyên, Hai Bà Trưng dựng cờ khởi nghĩa. Từ Mê Linh, ngọn cờ tụ nghĩa nhanh chóng nhận được sự hưởng ứng của nhân dân và các thủ lĩnh địa phương. Nghĩa quân tiến đánh các thành trì của chính quyền Đông Hán, rồi tiến về Luy Lâu – trung tâm cai trị của nhà Hán tại Giao Chỉ. Sức mạnh của cuộc nổi dậy lan rộng nhanh chóng.

Theo các tư liệu lịch sử được Bảo tàng Lịch sử Quốc gia dẫn lại, nghĩa quân Hai Bà Trưng đã thu phục 65 huyện thành. Thái thú Tô Định phải bỏ chạy về phương Bắc.

Sau hơn hai thế kỷ kể từ khi nhà Triệu thôn tính Âu Lạc, một chính quyền tự chủ của người Việt lại được xác lập. Sau thắng lợi, Trưng Trắc được suy tôn làm vua – Trưng Vương – và đóng đô tại Mê Linh.

Đáng chú ý, thời kỳ Trưng Vương không chỉ có ý nghĩa giành lại quyền tự chủ. Tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia còn ghi nhận những quyết sách nhằm ổn định đời sống nhân dân như miễn thuế trong hai năm và bãi bỏ một số chế độ lao dịch, luật lệ hà khắc của chính quyền đô hộ.

Nhưng nền độc lập ấy tồn tại không lâu. Năm 42, nhà Đông Hán sai Mã Viện đem quân sang đàn áp. Hai Bà Trưng cùng nghĩa quân tiếp tục chiến đấu tại Lãng Bạc, Cẩm Khê và nhiều địa bàn khác. Trước lực lượng lớn của quân Hán, cuộc kháng chiến dần thất thế. Đến năm 43, chính quyền Trưng Vương không còn giữ được nền độc lập.

Ba năm là một khoảng thời gian ngắn trong chiều dài hàng nghìn năm lịch sử. Nhưng cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng đã để lại một dấu mốc lớn: ngay từ những thế kỷ đầu Bắc thuộc, ý thức giành lại quyền tự chủ của người Việt đã bùng lên mạnh mẽ và có khả năng quy tụ thành một cuộc nổi dậy trên phạm vi rộng lớn.

Và đứng ở vị trí cao nhất của cuộc khởi nghĩa ấy là hai người phụ nữ. Gần hai nghìn năm sau, tên Trưng Trắc, Trưng Nhị vẫn hiện diện trong đền thờ, di tích, tên đường, trường học và trong ký ức lịch sử của người Việt. Ngọn cờ dựng lên từ Mê Linh năm ấy đã trở thành một trong những biểu tượng sớm nhất của ý chí độc lập và tinh thần quật cường trong lịch sử dựng nước, giữ nước của dân tộc.

(Nguồn: Bài trên do đơn vị đăng là Đoàn xã Ngọc Đường, ngày đăng 10/08/2026. https://cauchuyenlichsu.vn/ky-uc-song-mai/hai-ba-trung-phat-co-khoi-nghia-dung-lai-nen-tu-chu )