PHẬT HOÀNG TRẦN NHÂN TÔNG - PHẦN 5- YÊN TỬ NON THIÊNG
Yên Tử – đệ nhất thiêng liêng của đất Việt, khu di tích lịch sử và danh thắng nổi tiếng, gắn liền với sự tích Phật hoàng Trần Nhân Tông, vị minh quân đã hai lần lãnh đạo quân dân Đại Việt đánh bại quân Mông Nguyên (1285, 1288), sau đó xuất gia tu đạo và sáng lập Thiền phái Trúc Lâm. Hiện nay, tại Yên Tử còn lưu giữ pho tượng thờ Phật hoàng đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia vào năm 2020.
Tượng Phật hoàng Trần Nhân Tông hiện được bảo quản, trưng bày trong tháp Huệ Quang (còn gọi là tháp Tổ) tại chùa Hoa Yên thuộc Di tích quốc gia đặc biệt – Khu di tích danh thắng Yên Tử, thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh. Pho tượng được an vị trong tầng khám của tòa tháp Huệ Quang, nơi được vua Trần Anh Tông cho xây dựng năm 1326 để tôn trí xá lợi của Phật hoàng.
Tượng đặt trên bệ hình chữ nhật kiểu “sập chân quỳ dạ cá”, gồm hai phần: phần mặt vuông phía trên nổi cao giống “Bồ đoàn”. Mặt trước của bệ chia làm 5 ô hộc với các họa tiết trang trí tinh xảo. Các nhà khoa học thuộc Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam đã phát hiện bức tượng có thể đã được phủ sơn và thếp vàng.
So với các tượng Phật hoàng Trần Nhân Tông khác, tượng tại tháp Huệ Quang được xác định là hiện vật độc bản, không giống bất kỳ pho tượng nào khác về tư thế, pháp phục, họa tiết trang trí và cả hình tướng. Đến nay, bức tượng đã trở thành hình mẫu cho nhiều tượng Phật hoàng được tạc tại các nơi khác như tượng ở An Kỳ Sinh (Yên Tử) khánh thành năm 2013 và tượng tại đảo Trường Sa khánh thành năm 2015.
Một trong những đóng góp quan trọng nhất của Phật hoàng là tư tưởng “Cư trần lạc đạo” (sống giữa đời thường mà vẫn thực hành và thưởng thức được niềm vui của đạo), được thể hiện rõ nét trong bài phú cùng tên do chính Ngài sáng tác. Tinh thần “nhập thế” này giúp đạo Phật thấm sâu vào đời sống hàng ngày của người dân Việt Nam, từ vua quan đến dân thường.
Với tư tưởng “Phật tại tâm”, Phật hoàng đã giúp đơn giản hóa giáo lý Phật giáo, dạy rằng mỗi người đều có Phật tính sẵn có, chỉ cần quay về với bản tâm thanh tịnh của chính mình.
