Phát triển rộng rãi và tạo được hiệu quả đáng kể nhất của xu hướng đấu tranh chính trị ôn hòa trên địa bàn Duyên Hải là phong trào Truyền bá chữ quốc ngữ.

Phát triển rộng rãi và tạo được hiệu quả đáng kể nhất của xu hướng đấu tranh chính trị ôn hòa trên địa bàn Duyên Hải là phong trào Truyền bá chữ quốc ngữ. Từ chỗ thủ cựu với nền giáo dục Hán học, bài xích chữ quốc ngữ vì cho rằng đây là công cụ cai trị của thực dân Pháp, dần dần những nhà yêu nước Việt Nam nhận ra những giá trị tích cực của nó trong việc nâng cao dân trí, đào tạo nhân tài nhằm chấn hưng đất nước nên đã xuất hiện phong trào Truyền bá chữ quốc ngữ vào cuối thập niên 1920, đầu thập niên 1930. Tại Duyên Hải, nhiều thầy giáo trẻ như Giáo Tân, Giáo Thọ, Giáo Hựu, Giáo Tồn… được tổ chức đưa về khắp các xã, vận động thanh thiếu niên, mở các lớp học chữ quốc ngữ. Theo tôn chỉ của phong trào, những thầy giáo trẻ này đã khéo léo lồng ghép việc khơi gợi lòng yêu nước, hoài bão đánh đuổi thực dân Pháp, giành độc lập cho dân tộc vào nội dung giáo dục chữ quốc ngữ. Phong trào Truyền bá chữ quốc ngữ đã đào tạo cho Duyên Hải một thế hệ thanh niên có học thức, giàu lòng yêu nước và hoài bão giành độc lập cho nước nhà ở khắp các xã trong huyện.

Nhìn chung, các phong trào yêu nước chống thực dân Pháp trên địa bàn huyện Duyên Hải, từ nửa cuối thế kỷ XIX sang những thập niên đầu của thế kỷ XX, tuy chưa đạt được mục đích cuối cùng là giành độc lập tự do cho dân tộc nhưng cũng đã góp phần không nhỏ trong việc nuôi dưỡng lòng yêu nước, ý chí đấu tranh kiên cường bất khuất trong quần chúng nhân dân, nhất là thế hệ trẻ. Đây chính là sự cày xới, ươm mầm và là sự chuẩn bị nguồn lực mang tính tích cực để phong trào cách mạng theo ý thức hệ vô sản nhanh chóng hình thành, bắt rễ và phát triển mạnh mẽ tại Duyên Hải trong giai đoạn tiếp theo.