Phi công Ách của Không quân Việt Nam và kỳ tích sáu lần hạ máy bay Mỹ

Lê Hải sinh ngày 29/2/1942 tại tỉnh Quảng Ngãi. Tuổi trẻ của ông gắn liền với những năm tháng đất nước bị chia cắt và cuộc đấu tranh giành độc lập, thống nhất dân tộc.

Năm 1961, khi vừa tròn 19 tuổi, ông tập kết ra miền Bắc và được tuyển chọn vào lực lượng đào tạo phi công quân sự. Đây là thời điểm Không quân Nhân dân Việt Nam đang được xây dựng và phát triển nhằm đáp ứng yêu cầu bảo vệ vùng trời Tổ quốc trong bối cảnh chiến tranh ngày càng leo thang.

Sau thời gian học tập và huấn luyện, năm 1966, Lê Hải chính thức trở thành phi công tiêm kích MiG-17 thuộc Trung đoàn Không quân 923 – đơn vị anh hùng đã ghi dấu nhiều chiến công vang dội trong lịch sử không chiến Việt Nam.

Những năm cuối thập niên 1960 và đầu thập niên 1970 là giai đoạn không quân Mỹ liên tục tiến hành các chiến dịch tập kích đường không quy mô lớn nhằm đánh phá miền Bắc. Trên bầu trời Việt Nam, các phi công MiG-17 phải đối đầu với những loại máy bay hiện đại hàng đầu thế giới lúc bấy giờ như F-4 Phantom II, F-105 Thunderchief hay F-8 Crusader.

So với đối thủ, MiG-17 có tốc độ thấp hơn, trang bị điện tử đơn giản hơn và thua kém đáng kể về công nghệ. Tuy nhiên, các phi công Việt Nam lại sở hữu nghệ thuật không chiến tầm gần đặc sắc, khả năng cơ động linh hoạt cùng bản lĩnh chiến đấu kiên cường.

Trong đội ngũ ấy, Lê Hải là một trong những phi công nổi bật nhất.

Từ năm 1967 đến năm 1972, ông liên tiếp lập công trên bầu trời miền Bắc. Bằng kỹ năng điều khiển máy bay điêu luyện và sự bình tĩnh trong những thời khắc quyết định, ông đã trực tiếp bắn rơi 6 máy bay Mỹ, gồm 4 chiếc F-4 Phantom II, 1 chiếc F-105 Thunderchief và 1 chiếc F-8 Crusader.

Thành tích này đưa ông trở thành một trong những phi công Ách tiêu biểu của Không quân Nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Điều đặc biệt là giữa những trận không chiến vô cùng khốc liệt trên bầu trời Hà Nội, Hải Phòng, Nghệ An, Hà Tây và nhiều địa bàn trọng điểm khác, Lê Hải luôn đưa được máy bay cùng bản thân trở về căn cứ an toàn. Trong toàn bộ quá trình chiến đấu, ông chưa từng phải sử dụng dù thoát hiểm.

Năm 1970, khi mới 28 tuổi, Lê Hải được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân nhằm ghi nhận những chiến công đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu và bảo vệ bầu trời miền Bắc.

Trong suốt quá trình công tác, ông còn được trao tặng nhiều phần thưởng cao quý như Huân chương Quân công hạng Nhì, Huân chương Chiến công các hạng, nhiều Huy hiệu Bác Hồ cùng Huy hiệu 55 năm tuổi Đảng.

Sau ngày đất nước thống nhất, Đại tá Lê Hải tiếp tục gắn bó với quân đội và ngành hàng không dân dụng. Với kinh nghiệm thực tiễn phong phú cùng năng lực chỉ huy, ông lần lượt đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng như Trung đoàn trưởng Trung đoàn Không quân 937, Sư đoàn trưởng Sư đoàn Không quân 372, Phó Cục trưởng Cục Huấn luyện Không quân và Phó Tổng Giám đốc Cụm cảng hàng không miền Nam.

Dù ở bất kỳ cương vị nào, ông cũng luôn giữ phẩm chất của người lính không quân từng trải qua những năm tháng chiến tranh ác liệt, tận tụy với công việc và hết lòng vì sự phát triển của ngành.

Ngày 30/3/2025, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lê Hải từ trần tại Thành phố Hồ Chí Minh, hưởng thọ 83 tuổi.

Sự ra đi của ông để lại niềm tiếc thương đối với đồng đội, đồng nghiệp và nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ không quân. Tuy nhiên, những chiến công mà ông lập được trên bầu trời Tổ quốc vẫn mãi là niềm tự hào của Không quân Nhân dân Việt Nam.

Tên tuổi Đại tá Lê Hải không chỉ gắn với sáu chiến công bắn rơi máy bay Mỹ mà còn là biểu tượng của lòng dũng cảm, bản lĩnh và trí tuệ của những người phi công Việt Nam trong cuộc chiến đấu bảo vệ bầu trời đất nước.

Nguyên Trực (tổng hợp)