Phi công đầu tiên bắn hạ siêu pháo đài bay B52 của địch; người Châu Á đầu tiên bay vào vũ trụ
Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Tuân chính là hiện thân của anh hùng thời đại Hồ Chí Minh, trở thành huyền thoại “vô tiền khoáng hậu” gắn liền với những cái đầu tiên: Phi công đầu tiên bắn hạ siêu pháo đài bay B52 của địch và an toàn trở về; người Châu Á đầu tiên bay vào vũ trụ; người Việt Nam đầu tiên ba lần được phong tặng danh hiệu Anh hùng. Cuộc đời binh nghiệp của ông từ chàng trai nông thôn ở vùng quê nghèo Thái Bình.
Phạm Tuân sinh năm 1947; nhập ngũ tháng 9/1965, khi tròn 18 tuổi. Do không đủ tiêu chuẩn để thi tuyển phi công, ông được cử đi học thợ máy, sửa chữa máy bay. Sau đó, do thiếu phi công chiến đấu, Phạm Tuân được tuyển lại học phi công và tốt nghiệp Trường Không quân Liên Xô năm 1967, về nước chiến đấu năm 1968. Giữa năm 1972, ông là 1 trong 12 phi công được chọn để đào tạo lái tiêm kích bay đêm, chuẩn bị cho việc bắn hạ “pháo đài bay” B-52 của Mỹ.Ký ức về nguời phi công đầu tiên bắn rơi B52 tại chỗ và trở về an toàn :Nhiều năm đã trôi qua, nhưng ký ức của Trung tướng Phạm Tuân về trận chiến “Điện Biên Phủ trên không” với 12 ngày đêm lịch sử trên bầu trời Hà Nội năm 1972 là ký ức hào hùng không bao giờ quên: Chiều ngày 27/12/1972, tôi được lệnh cơ động từ Nội Bài lên sân bay Yên Bái. Vừa rời đường băng, tôi đã phát hiện tốp F4 chặn đường. Nhưng nhờ có các sĩ quan dẫn đường nhiều kinh nghiệm, tôi chủ động vượt qua tốp F4, tiến về phía B52 đang bay vào. Đến khoảng cách 60 km, tôi vứt thùng dầu phụ và kéo chiếc MiG lên độ cao 6.000 m. Khi cự ly 40 km, tôi phát hiện tốp B52 của địch nhưng tiếp tục điều khiển máy bay vượt qua các tốp F4 lao tới tiếp cận B52 ở cự ly 10 km. Cuộc rượt đuổi căng thẳng diễn ra, đến cự ly 4 km, tôi mới chọn đường ngắm, phóng 2 quả tên lửa. Một quầng lửa bùng ngay trước mắt khiến tôi chỉ kịp kéo máy bay lên rồi lật xuống, cơ động về hạ cánh tại Yên Bái. Bằng chiến công lập được, ngay hôm sau ông được Đại tướng Võ Nguyên Giáp gửi điện khen và ngày 3/9/1973, ông được trao tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân, khi đó ông thuộc quân số của Đại đội 5, Trung đoàn 921, Sư đoàn 371...Ngày 23/7/1980, phi công Phạm Tuân - người Châu Á đầu tiên cùng với nhà du hành vũ trụ Xô viết Viktor Gorbatko đã bay vào không gian trên tàu Soyuz từ sân bay Baikonur (nay thuộc nước Cộng hòa Kazakhstan). Ông kể: Chỉ mất 1 tiếng 30 phút để bay một vòng quanh Trái đất nên kế hoạch làm việc phải chi tiết đến từng giây. Chúng tôi đã thực hiện các thí nghiệm vật lý và công nghệ vũ trụ; quan sát đánh dấu các hành tinh, các vì sao, chụp ảnh Trái đất… Đến ngày 31/7/1980, chúng tôi bay trở về trái đất sau 142 vòng bay quanh trái đất. Đặc biệt, hành trang tôi mang theo khi bay vào vũ trụ ngoài thư từ, ảnh của gia là một nắm đất Ba Đình, một quyển Tuyên ngôn Độc lập của Bác Hồ, bản Di chúc của Bác Hồ, ảnh Bác Hồ, ảnh ông Lê Duẩn, 2 huy hiệu Bác Hồ và cờ Tổ quốc. Tất cả những thứ đó được mang lên, đóng dấu trên tàu, được ghi nhận đã vào vũ trụ - Việt Nam chính thức có tên trong bản đồ du hành vũ trụ quốc tế...Với những thành tích này, ngay trong năm 1980, ông được trao tặng danh hiệu Anh hùng Lao động Việt Nam kèm theo Huân chương Hồ Chí Minh, vinh dự trở thành một trong những người nước ngoài đầu tiên được trao tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô kèm theo Huân chương Lênin. Đồng thời cũng lập nên huyền thoại người Việt Nam đầu tiên được 03 lần phong tặng danh hiệu Anh hùng.
