Phi Công Nguyễn Văn Bảy

THỜI HOA LỬA – NGUYỄN VĂN BẢY VÀ BẢY CHIẾC MÁY BAY

Có những người học nghề bằng nhiều năm tháng.

Có người học trong trường lớp, học từ sách vở, rồi mới bước vào thực tế.

Còn có một người lính đã học cách lái máy bay chiến đấu trong một hoàn cảnh mà nghe lại, người ta cứ tưởng mình đang nghe chuyện phiếm.

Bảy ngày.

Bảy ngày học.

Rồi bước vào bầu trời.

Tên ông là Nguyễn Văn Bảy.

Người miền Nam thường gọi thân mật là ông Bảy.

Ông sinh năm 1936 ở Đồng Tháp.

Xuất thân là một người nông dân Nam Bộ, ông đến với quân đội rồi được tuyển chọn vào lực lượng không quân.

Thời ấy, Không quân Nhân dân Việt Nam còn rất non trẻ.

Máy bay chiến đấu là thứ vừa xa lạ vừa nguy hiểm.

Nhưng chiến tranh không chờ người ta chuẩn bị thật đầy đủ.

Những người lính phải học rất nhanh.

Và ông Bảy cũng vậy.

Có một giai thoại nổi tiếng về quá trình học tập của ông:

Bảy ngày học bảy bài.

Nghe cứ như chuyện đùa.

Nhưng rồi người học viên ấy bước lên máy bay thật.

Và bầu trời không phải lớp học.

Ở dưới là mặt đất.

Ở phía trước là đối phương.

Sau lưng là quê hương.

Người ta từng hỏi ông về chuyện bắn máy bay.

Ông cười rồi nói một câu rất thật:

“Có đạn chưa chắc bắn được. Có bắn được chưa chắc trúng. Có trúng chưa chắc rơi. Có rơi chưa chắc chết.”

Nghe xong mới thấy:

Đằng sau vẻ dân dã ấy là cả một bài học về không chiến.

Máy bay có đạn không có nghĩa là đã thắng.

Đưa được máy bay vào vị trí bắn mới là một chuyện.

Bắn trúng lại là chuyện khác.

Đã trúng nhưng máy bay đối phương chưa chắc mất khả năng chiến đấu.

Và ngay cả khi đối phương bị bắn rơi, người phi công vẫn phải sống sót để trở về.

Trên bầu trời, không có chuyện chắc chắn.

Chỉ có:

kỹ thuật, bản lĩnh và thời cơ.

Nguyễn Văn Bảy lái MiG-17.

Đây là loại máy bay chiến đấu có thiết kế không còn mới nếu so với nhiều máy bay Mỹ mà ông phải đối đầu.

Nhưng chiến tranh không phải lúc nào cũng là cuộc thi xem ai có máy bay hiện đại hơn.

Máy bay mạnh hơn chưa chắc thắng.

Người phi công giỏi hơn có thể biến chiếc máy bay của mình thành một thứ vũ khí nguy hiểm.

Ông Bảy hiểu điều đó.

Ông không tìm cách đấu với đối phương theo cách đối phương muốn.

Ông tìm cách đưa họ vào tình huống mà chiếc MiG-17 của mình có thể phát huy sức mạnh.

Rồi những trận không chiến bắt đầu.

Trên bầu trời miền Bắc, những chiếc MiG của Việt Nam đối đầu với máy bay Mỹ.

Những cuộc chạm trán diễn ra rất nhanh.

Một phi công có thể chỉ có vài giây để quyết định.

Khoảng cách.

Góc tiếp cận.

Tốc độ.

Hướng bay.

Nếu chậm một nhịp, mình trở thành mục tiêu.

Nếu nóng vội, mình có thể bắn trượt.

Và nếu để đối phương vào vị trí thuận lợi trước, có thể chẳng còn cơ hội thứ hai.

Nguyễn Văn Bảy đã nhiều lần bước vào những khoảnh khắc như thế.

Điều đặc biệt là ông không phải người thích kể chiến công theo kiểu khoe khoang.

Những câu chuyện về ông thường rất giản dị.

Bắn được thì nói bắn được.

Đánh thắng thì nói đánh thắng.

Không có những lời hoa mỹ.

Có lẽ vì với người từng thật sự ở trên bầu trời, ông hiểu rằng mỗi chiến thắng đều có cái giá của nó.

Một chiếc máy bay rơi xuống.

Có nghĩa là ở đâu đó, một phi công cũng đang đối mặt với cái chết.

Còn người thắng cũng chưa chắc đã an toàn.

Bởi sau khi bắn hạ một chiếc máy bay, cuộc chiến vẫn tiếp tục.

Trong chiến đấu, Nguyễn Văn Bảy được ghi nhận bắn rơi 7 máy bay Mỹ.

Bảy chiến công.

Nhưng điều khiến ông trở thành một cái tên đặc biệt trong lịch sử Không quân Nhân dân Việt Nam không chỉ nằm ở con số ấy.

Mà nằm ở cách ông chiến đấu.

Một người phi công xuất thân từ miền Tây.

Một người từng học lái máy bay trong những ngày đầu của lực lượng không quân.

Một người điều khiển MiG-17 để đối đầu với những phi công Mỹ có nhiều ưu thế về máy bay, radar và vũ khí.

Nhưng ông vẫn tìm được cách chiến đấu.

Và chiến thắng.

Có lẽ tôi thích nhất hình ảnh ông sau chiến tranh.

Một người lính già.

Không còn ngồi trong buồng lái.

Không còn tiếng động cơ phản lực.

Không còn những vòng lượn trên bầu trời.

Nhưng khi nói về máy bay, mắt ông vẫn sáng lên.

Những người từng sống với bầu trời có lẽ không bao giờ thật sự rời khỏi bầu trời.

Bởi ở đó có tuổi trẻ của họ.

Có đồng đội.

Có những người đã trở về.

Và cũng có những người không trở về.

Người ta hay nhắc:

“Nguyễn Văn Bảy – bảy ngày học, bảy chiến công.”

Nhưng tôi nghĩ câu chuyện ấy còn đáng nhớ ở một chỗ khác.

Ông từng nói:

“Có đạn chưa chắc bắn được. Có bắn được chưa chắc trúng. Có trúng chưa chắc rơi. Có rơi chưa chắc chết.”

Đó không chỉ là cách nói vui của một người nông dân Nam Bộ.

Đó là kinh nghiệm của một phi công đã thật sự bước vào không chiến.

Nó nói rằng chiến tranh không đơn giản.

Không có thứ gì đảm bảo chiến thắng.

Có vũ khí tốt chưa đủ.

Có kỹ thuật chưa đủ.

Có lòng dũng cảm cũng chưa đủ.

Người lính phải biết sử dụng tất cả những thứ đó đúng lúc.

Và quan trọng nhất:

phải trở về.

Nguyễn Văn Bảy đã trở về.

Ông sống một cuộc đời bình dị sau chiến tranh.

Vẫn giữ cái chất chân quê của người miền Tây.

Một người từng bay trên trời cao, từng đối đầu với những chiếc máy bay hiện đại của đối phương, cuối cùng lại trở về với cuộc sống rất đời thường.

Có lẽ đó mới là điều đẹp nhất.

Bởi những người từng bay giữa bom đạn cuối cùng cũng chỉ mong một điều rất giản dị:

được sống trong một đất nước không còn tiếng súng.

Và khi người ta hỏi về những ngày tháng năm xưa, ông không kể những câu chuyện quá lớn lao.

Ông chỉ cười.

Rồi nói những câu rất thật.

Như một người nông dân Nam Bộ kể chuyện mình từng làm:

“Có đạn chưa chắc bắn được...”

Nghe xong mới thấy cả một thời hoa lửa nằm trong đó.

Một bầu trời.

Một chiếc MiG-17.

Những cuộc không chiến.

Bảy chiếc máy bay.

Và một người phi công Việt Nam đã bước vào lịch sử bằng sự giản dị đến lạ thường.

Nguyễn Văn Bảy.

Người lính đã bay lên trời.

Rồi cuối cùng, trở về với đất.