PHI ĐỘI QUYẾT THẮNG TẤN CÔNG SÂN BAY TÂN SƠN NHẤT – CÚ ĐÁNH TÁO BẠO, BẤT NGỜ TRONG CƠN LỐC CHIẾN THẮNG MÙA XUÂN 1975
"Phi đội Quyết thắng" là một tập thể anh hùng đặc biệt của Không quân Nhân dân Việt Nam, được thành lập cấp tốc trong giai đoạn cuối của Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Phi đội gồm 5 phi công trực tiếp tham gia trận đánh:
Đồng chí Nguyễn Văn Lục (Phi đội trưởng) – quê tại Hà Nội.
Đồng chí Từ Đề – quê tại Bình Định.
Đồng chí Trần Cao Thắng – quê tại Nghệ An.
Đồng chí Hán Văn Quảng – quê tại Phú Thọ.
Đồng chí Nguyễn Thành Trung (người phi công quân đội Sài Gòn đã giác ngộ cách mạng, trước đó từng lái A-37 ném bom Dinh Độc Lập ngày 8/4/1975) – quê tại Bến Tre.
Các thành viên trong phi đội đều xuất thân từ những gia đình lao động, giàu truyền thống yêu nước ở khắp ba miền Bắc - Trung - Nam. Dù mỗi người có một quê hương, một hoàn cảnh xuất thân khác nhau, nhưng tất cả đã gặp nhau ở lý tưởng cách mạng, tình đồng chí chí thiết và quyết tâm sắt đá: Giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.
Sau thắng lợi của Chiến dịch Tây Nguyên và Chiến dịch Huế - Đà Nẵng giữa tháng 4 năm 1975, Quân đội ta thu giữ được nhiều máy bay A-37 của quân đội Sài Gòn tại sân bay Đà Nẵng và Phan Rang. Trưa ngày 22 tháng 4 năm 1975, Tư lệnh Quân chủng Phòng không - Không quân giao nhiệm vụ cho Bộ lệnh Không quân khẩn trương tổ chức một phi đội đặc biệt để sử dụng chính máy bay thu được của địch đánh vào sào huyệt cuối cùng của chúng.
Chỉ trong thời gian kỷ lục là 2,5 ngày, các phi công vốn chỉ quen lái máy bay MiG do Liên Xô sản xuất (trừ đồng chí Nguyễn Thành Trung) đã cùng đội ngũ kỹ thuật tháo gỡ mọi rào cản ngôn ngữ, kỹ thuật, làm chủ hoàn toàn dòng máy bay A-37 của Mỹ. Ngày 27 tháng 4 năm 1975, Phi đội chính thức mang tên "Phi đội Quyết thắng" và nhận lệnh cơ động vào sân bay Phan Rang để chuẩn bị tiến công.
Chiều ngày 28 tháng 4 năm 1975, 5 chiếc A-37 do đồng chí Nguyễn Thành Trung dẫn đường cất cánh từ Phan Rang thẳng hướng Tân Sơn Nhất. Trận đánh diễn ra bất ngờ, chính xác, giội cơn mưa bom xuống khu vực đỗ máy bay quân sự của địch rồi trở về hạ cánh an toàn tại Phan Rang.
Những chiến công, đóng góp tiêu biểu
Giội đòn thù bất ngờ vào sào huyệt địch: 17 giờ 5 phút ngày 28 tháng 4 năm 1975, Phi đội Quyết thắng tiếp cận không phận sân bay Tân Sơn Nhất. Sử dụng mật hiệu và đội hình của đối phương, phi đội đã qua mặt hoàn toàn hệ thống ra-đa và phòng không địch. Trong vòng vài phút, phi đội đã ném 24 quả bom phá hủy 24 máy bay quân sự địch, tiêu diệt nhiều sinh lực địch ngay tại trung tâm chỉ huy.
Làm sụp đổ hoàn toàn tinh thần đối phương: Trận không kích tạo nên sự hoảng loạn tột độ cho bộ máy chính quyền và quân đội Sài Gòn. Toàn bộ kế hoạch di tản bằng máy bay cánh bằng của Mỹ bị phá sản hoàn toàn, buộc phải chuyển sang di tản bằng trực thăng trong hỗn loạn.
Hiệu đồng chiến đấu hoàn hảo: Trận đánh là sự phối hợp tuyệt vời giữa lực lượng Không quân Nhân dân với các cánh quân bộ binh đang khép chặt vòng vây quanh Sài Gòn, tạo đà tâm lý đè bẹp sức kháng cự của địch, góp phần đẩy nhanh tốc độ toàn thắng của Chiến dịch Hồ Chí Minh vào ngày 30 tháng 4 năm 1975.
Trình bày về quyết tâm sắt đá của toàn phi đội trước khi nhận lệnh xuất kích, Phi đội trưởng Nguyễn Văn Lục đã khẳng định:
"Chưa bao giờ chúng tôi học lái một loại máy bay mới nhanh đến thế. Quyết tâm giải phóng miền Nam đã cho chúng tôi sức mạnh để vượt qua mọi giới hạn kỹ thuật!" (Trích Hồi ký "Những cánh bay Quyết thắng", NXB Quân đội Nhân dân)
Sự bất ngờ và đòn đánh hiểm hóc này đã được Đại tướng Võ Nguyên Giáp ghi nhận và biểu dương trong bức điện khen gửi ngay sau trận đánh:
"Nhiệt liệt khen ngợi các đồng chí đã lập chiến công xuất sắc, đánh đúng đòn, đúng lúc, giội cho địch một đòn bất ngờ choáng váng. Chúc các đồng chí tiếp tục lập công!" (Bức điện của Bộ Tổng Tư lệnh ngày 28/4/1975 - Trích Lịch sử Bộ Tổng Tham mưu)
Trận đánh của Phi đội Quyết thắng là minh chứng rực rỡ cho trí tuệ và bản lĩnh của Không quân Nhân dân Việt Nam:
Tài năng quân sự và sự sáng tạo phi thường: Việc chuyển hướng khai thác, làm chủ một dòng máy bay quân sự hoàn toàn xa lạ của đối phương chỉ trong hơn 48 giờ là một kỷ lục hiếm có trong lịch sử không quân thế giới.
Nghệ thuật tác chiến mưu trí, táo bạo: Biết lấy "vũ khí địch đánh địch", tận dụng triệt để yếu tố bất ngờ về hướng tiến công, thời gian và phương tiện để đạt hiệu suất tác chiến cao nhất.
Tinh thần đoàn kết, tin tưởng tuyệt đối: Sự kết hợp ăn ý giữa phi công miền Bắc lái MiG và phi công miền Nam vừa quay về với cách mạng (Nguyễn Thành Trung) thể hiện tinh thần hòa hợp, tin tưởng tuyệt đối vào lý tưởng chung của dân tộc.
Sau Đại thắng Mùa Xuân 1975, các thành viên trong Phi đội Quyết thắng tiếp tục cống hiến cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, giữ nhiều vị trí chỉ huy quan trọng trong Quân chủng Phòng không - Không quân và ngành Hàng không Dân dụng Việt Nam.
Với những chiến công đặc biệt xuất sắc có ý nghĩa chiến lược, tập thể Phi đội Quyết thắng cùng các cá nhân trong phi đội đã được Đảng, Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân và trao tặng nhiều Huân chương Quân công, Huân chương Chiến công cao quý. Trận đánh sân bay Tân Sơn Nhất ngày 28/4/1975 đã đi vào giáo trình nghệ thuật quân sự Việt Nam như một mốc sơn chói lọi.
