Phiên tòa năm 1925
Phan Bội Châu bị kết án tử hình rồi được giảm án trước sức ép của phong trào đấu tranh trong nước.
Ngày 23 tháng 11 năm 1925, Phan Bội Châu bị đưa ra xét xử tại Hà Nội. Tòa án của chính quyền thuộc địa tuyên án tử hình đối với ông.
Tin tức về bản án nhanh chóng gây chấn động trong xã hội Việt Nam. Nhiều học sinh, trí thức và nhân dân phản đối việc xử tử một nhà yêu nước đã dành nhiều năm hoạt động cho đất nước.
Các cuộc vận động đòi giảm án diễn ra ở nhiều nơi. Người dân tổ chức ký tên, gửi kiến nghị và thể hiện sự phản đối.
Trước sức ép của phong trào, bản án tử hình được giảm xuống án khổ sai chung thân. Nhưng phong trào vẫn chưa dừng lại. Cuối cùng, chính quyền thuộc địa phải thay đổi quyết định.
Ngày 25 tháng 12 năm 1925, Toàn quyền Alexandre Varenne ký lệnh ân xá Phan Bội Châu.
Tuy được ân xá, ông không được trở lại cuộc sống tự do hoàn toàn. Phan Bội Châu bị đưa về Huế và sống dưới sự quản thúc của chính quyền thuộc địa.
Phiên tòa năm 1925 có ý nghĩa lớn hơn một vụ án thông thường. Nó cho thấy một nhân vật từng hoạt động ở nước ngoài nhiều năm vẫn có sức ảnh hưởng lớn trong xã hội Việt Nam.
Đặc biệt, phong trào đòi ân xá cho Phan Bội Châu đã trở thành một trong những cuộc vận động yêu nước nổi bật của thanh niên và học sinh giữa thập niên 1920.
Với Phan Bội Châu, năm 1925 cũng đánh dấu sự kết thúc của một giai đoạn dài bôn ba hoạt động. Từ đây, ông không còn điều kiện hoạt động cách mạng ở nước ngoài như trước mà bước vào những năm tháng sống tại Huế.
