Phố Khâm Thiên – Ký ức đau thương và sự trỗi dậy mạnh mẽ

Trong 12 ngày đêm của chiến dịch tập kích chiến lược mang tên "Linebacker II" mùa đông năm 1972, đợt tàn sát rải thảm bằng máy bay B-52 của đế quốc Mỹ xuống phố Khâm Thiên (Hà Nội) đêm 26/12/1972 đã trở thành một trong những trang sử đau thương nhất, đồng thời là minh chứng khắc sâu tội ác dã man của chiến tranh xâm lược đối với nhân dân Việt Nam.

Khâm Thiên thời bấy giờ là một khu phố cổ chật hẹp, lâu đời thuộc quận Đống Đa, nơi tập trung mật độ dân cư cao nhất Thủ đô với hàng vạn hộ dân lao động, công nhân, trí thức, học sinh và trẻ em. Sau một ngày tạm dừng ném bom nhân dịp Giáng sinh (ngày 25/12) để đánh lừa dư luận thế giới, rạng sáng ngày 26/12/1972, chính quyền Mỹ đã bất ngờ mở đợt tiến công quy mô lớn nhất chiến dịch. Lúc 22 giờ 30 phút, hàng chục lượt "pháo đài bay" B-52 cùng máy bay tiêm kích yểm trợ đã lao vào bầu trời Hà Nội, trút hàng ngàn quả bom phá công suất lớn xuống dải phố Khâm Thiên kéo dài hơn 1,2 km.

Chỉ trong vài phút ngắn ngủi, một vùng không gian sầm uất, ấm áp tình người đã bị biến thành đống đổ nát hoang tàn trần ai. Trận bom hủy diệt đã cướp đi sinh mạng của 287 người dân lành (trong đó phần lớn là phụ nữ, người già và trẻ em), làm thương 290 người khác, phá hủy hoàn toàn 534 ngôi nhà và làm hư hỏng nặng hơn 1.200 căn hộ xung quanh. Nhiều gia đình bị xóa sổ hoàn toàn không còn một ai sống sót. Hình ảnh người mẹ ôm chặt con nhỏ chết đứng dưới hầm ngầm hay những tiếng gào khóc xé lòng tìm người thân giữa làn khói bom mù mạt đã ghi sâu vào ký ức đau thương của người dân Thủ đô.

Thế nhưng, bom đạn tàn bạo của kẻ thù đã không thể đè bẹp được ý chí quật cường của người dân Hà Nội. Từ trong đổ nát và nước mắt, nén đau thương gạt lệ, quân và dân Khâm Thiên nói riêng và Hà Nội nói chung đã biến nỗi đau mất mát thành ngọn lửa căm thù cuồn cuộn. Lực lượng tự vệ, thanh niên khẩn trương bới từng tấc đất cứu người, trong khi các chiến sĩ pháo cao xạ và tên lửa dốc toàn lực bám trận địa, quyết tâm giội lửa trả thù cho đồng bào. Chính trong đêm 26/12 rực lửa ấy, quân và dân ta đã đánh trả sấm sét, bắn rơi 8 máy bay B-52 (trong đó có 4 chiếc rơi tại chỗ), giáng một đòn trừng phạt đích đáng vào kẻ thù, góp phần buộc Chính phủ Mỹ phải gánh chịu thất bại thảm hại.