Phong trào Cần Vương – tinh thần yêu nước cuối thế kỷ XIX
Năm 1885, sau khi kinh thành Huế thất thủ trước quân Pháp, Tôn Thất Thuyết đã đưa vua Hàm Nghi rời khỏi kinh thành và phát động phong trào Cần Vương, kêu gọi nhân dân đứng lên “giúp vua cứu nước”.
Chiếu Cần Vương được ban ra đã nhanh chóng lan rộng khắp cả nước. Hưởng ứng lời kêu gọi, nhiều sĩ phu, văn thân và nhân dân đã đứng lên khởi nghĩa.
Các cuộc khởi nghĩa nổ ra ở nhiều nơi như Ba Đình (Thanh Hóa), Bãi Sậy (Hưng Yên), Hương Khê (Hà Tĩnh)... Trong đó, khởi nghĩa Hương Khê do Phan Đình Phùng và Cao Thắng lãnh đạo là tiêu biểu nhất.
Nghĩa quân Hương Khê hoạt động trong vùng rừng núi hiểm trở, tổ chức lực lượng chặt chẽ và chiến đấu bền bỉ trong nhiều năm. Họ tự chế tạo vũ khí, xây dựng căn cứ và tiến hành nhiều trận đánh gây tổn thất cho quân Pháp.
Tuy nhiên, do tương quan lực lượng chênh lệch, thiếu sự liên kết thống nhất và vũ khí hiện đại, các cuộc khởi nghĩa lần lượt thất bại. Đến năm 1896, phong trào Cần Vương chấm dứt.
Dù không thành công về mặt quân sự, phong trào Cần Vương đã thể hiện mạnh mẽ tinh thần yêu nước, ý chí chống ngoại xâm của nhân dân Việt Nam trong giai đoạn đầu chống Pháp.
