PHONG TRÀO DÂN CHỦ 1936 – 1939

Sau cao trào cách mạng 1930–1931, đặc biệt là phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh, thực dân Pháp đã tiến hành đàn áp vô cùng khốc liệt đối với phong trào cách mạng Việt Nam. Hàng loạt cán bộ, đảng viên bị bắt giam, nhiều cơ sở Đảng bị phá vỡ. Phong trào cách mạng tạm thời lắng xuống, bước vào giai đoạn khó khăn.

Tuy nhiên, đến giữa những năm 1930, tình hình thế giới có những biến chuyển quan trọng. Chủ nghĩa phát xít xuất hiện và phát triển mạnh ở Đức, Ý, Nhật, đe dọa nghiêm trọng đến hòa bình thế giới. Trước nguy cơ đó, nhiều lực lượng tiến bộ đã liên kết với nhau để chống phát xít.

Tại Pháp, năm 1936, Chính phủ Mặt trận Nhân dân lên cầm quyền. Đây là một chính phủ có xu hướng tiến bộ, chủ trương thực hiện một số cải cách dân chủ ở thuộc địa.

Nắm bắt được tình hình này, Đảng Cộng sản Đông Dương đã kịp thời điều chỉnh chiến lược cách mạng.

Nếu như giai đoạn 1930–1931 tập trung vào đấu tranh giành chính quyền thì đến giai đoạn 1936–1939, nhiệm vụ trước mắt được xác định là:

• Đấu tranh chống chế độ phản động thuộc địa

Phong trào dân chủ 1936–1939 ra đời trong bối cảnh đó.

Đây là một phong trào rộng lớn, thu hút sự tham gia của nhiều tầng lớp trong xã hội: công nhân, nông dân, trí thức, tiểu tư sản, thậm chí cả một bộ phận tư sản dân tộc.

Các hình thức đấu tranh trong giai đoạn này rất phong phú và linh hoạt.

Khác với trước đây chủ yếu là đấu tranh vũ trang, phong trào lần này sử dụng nhiều hình thức công khai và hợp pháp như:

• Mít tinh

Một trong những sự kiện tiêu biểu là phong trào “Đông Dương Đại hội” năm 1936.

Nhân dân đã gửi nhiều bản yêu sách đến chính phủ Pháp, yêu cầu cải cách dân chủ, giảm thuế, cải thiện đời sống.

Phong trào báo chí phát triển mạnh mẽ. Nhiều tờ báo tiến bộ ra đời, tuyên truyền tư tưởng dân chủ, nâng cao nhận thức của quần chúng.

Ngoài ra, các cuộc bãi công của công nhân cũng diễn ra liên tục, đòi tăng lương, giảm giờ làm.

Phong trào không chỉ diễn ra ở thành thị mà còn lan rộng ra nông thôn.

Nông dân đấu tranh chống địa chủ, chống sưu cao thuế nặng.

Điểm nổi bật của phong trào là sự tham gia đông đảo của quần chúng nhân dân.

Đảng đã biết cách tập hợp lực lượng, xây dựng mặt trận thống nhất.

Phong trào dân chủ 1936–1939 không nhằm lật đổ chính quyền ngay lập tức mà là bước chuẩn bị lực lượng cho cách mạng lâu dài.

Trong quá trình đó, nhận thức chính trị của nhân dân được nâng cao rõ rệt.

Nhiều cán bộ cách mạng được rèn luyện, trưởng thành.

Tuy nhiên, đến năm 1939, khi Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, tình hình thay đổi.

Chính phủ Mặt trận Nhân dân ở Pháp sụp đổ, thực dân Pháp quay lại chính sách đàn áp.

Phong trào dân chủ bị dập tắt.

Dù không giành được chính quyền, nhưng phong trào dân chủ 1936–1939 có ý nghĩa vô cùng to lớn.

Nó là bước chuẩn bị quan trọng về lực lượng và tổ chức cho Cách mạng tháng Tám năm 1945.

Đồng thời, phong trào cũng chứng minh khả năng lãnh đạo linh hoạt của Đảng trong từng hoàn cảnh cụ thể.