Phong trào đấu tranh của nông dân Cà Mau trong 200 ngày tập kết ra Bắc

Hưởng ứng chiến dịch Đông Xuân năm 1953 - 1954, mà đỉnh cao là Chiến dịch Điện Biên Phủ nhằm đánh bại hoàn toàn thực dân Pháp xâm lược. Phong trào hoạt động cách mạng của bà con nông dân càng diễn ra quyết liệt trên các mặt. Nổi bật nhất là phong trào du kích chiến tranh, tiếp đạn, tải thương, tiếp tế, bao vây, bức rút, bức hàng, nhiều đồn bót địch và tiêu hao, tiêu diệt nhiều sinh lực địch, góp phần cùng cả nước đánh địch tại tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, buộc thực dân Pháp phải ký kết Hiệp định Giơnevơ, chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Đông Dương vào ngày 20 tháng 7 năm 1954. 

Ngày 27 tháng 7 năm 1954, dưới sự chứng kiến của Ủy ban Liên hiệp đình chiến Nam bộ, Ủy ban Quân chính thị trấn Cà Mau tiến hành tiếp nhận những công sở và các công trình công cộng do đại diện quân đội liên hiệp Pháp bàn giao. Ngày 23/8/1954, địch bàn giao khu tập kết cho ta theo các điều khoản đình chỉ chiến sự theo ranh giới là: Phía Bắc Cà Mau từ vàm sông Cái Lớn tới ngã ba Ngang Dừa, từ rạch Nước Trong tới ấp Xẻo Lá; phía Đông chạy dọc theo kênh xáng đến Vĩnh Hưng, từ Vĩnh Hưng theo đường thẳng trục Nam ra biển là khu tập kết 200 ngày của lực lượng kháng chiến Tây Nam Bộ. Thị trấn Hòa Bình (Vĩnh Lợi) là cửa khẩu đi lại của hai vùng. Điểm Chắc Băng và sông Ông Đốc là nơi tập kết của khu vực Cà Mau. Ngày 26 tháng 8 năm 1954, hơn 2 vạn đồng bào nông thôn rầm rộ kéo về thị trấn Cà Mau mít tinh chào mừng hòa bình; thị trấn Cà Mau náo nhiệt dưới rừng băng cờ, khẩu hiệu. 

Ở vùng ta mới tiếp quản, cuộc sống của Nhân dân nhất là người lao động rất cực khổ, nhiều gia đình do hoàn cảnh chiến tranh sống lang thang không nhà cửa, phố chợ mất vệ sinh, cống rãnh tắt nghẽn, khu lao động không có điện, an ninh xã hội phức tạp... dưới sự lãnh đạo của Đảng hàng ngàn hội viên nông dân là lực lượng nòng cốt trong các tầng lớp Nhân dân khẩn trương bắt tay xây dựng khu vực 200 ngày tập kết trên nhiều lĩnh vực mang tính ưu việt của khu vực trung tâm chính trị - kinh tế - xã hội của tỉnh. Nhiều trường học ở các ấp được tu sửa và xây dựng mới. Các tổ bình dân học vụ và bổ túc văn hóa phát triển đều khắp trong xóm, ấp. Bà con hăng hái tham gia học tập, nhất là anh chị em nông dân; trong đó, cũng có những người đầu tóc bạc phơ cũng xách đèn, đốt đuốc đi dự các lớp học đêm vừa xóa được mù chữ cho bản thân vừa động viên con cháu tham gia học tập. Chỉ trong thời gian ngắn toàn tỉnh đã cơ bản xóa được nạn mù chữ của một số khu vực. Đây là thành quả quan trọng mà nông dân và tổ chức Hội Nông dân đã tạo nên cho sự tự giác của mọi người khi thấm nhuần lời kêu gọi của Bác Hồ về: “chống giặc dốt” và nhấn mạnh: “Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”. Mỗi xã bà con nông dân đã đóng góp cây lá, tiền bạc và công sức xây cất nhiều trạm y tế để chăm lo sức khỏe của Nhân dân. 

Nông dân các xã Thạnh Phú, Phong Lạc, Tân Hưng Đông, Hưng Mỹ, Khánh Bình Tây, Tân Ân, Viên An, Năm Căn đã tham gia xây cất hàng ngàn căn nhà cho cán bộ, bộ đội các tỉnh về đây ăn ở trong thời gian chờ đợi lên tàu tập kết và tiếp đón thân nhân đến thăm viếng, đưa tiễn. Bà con trong tỉnh coi những người ngoài tỉnh như ruột thịt trong nhà, cho nên tiếp đón và nuôi chứa với tình cảm rất thân mật. Nhiều gia đình nông dân tuy không khá lắm nhưng vẫn sẵn sàng đón nhận nuôi cả chục người trong thời gian tập kết ra Bắc. Bên cạnh đó, bà con nông dân trong tỉnh đã đóng góp hàng chục, hàng trăm, hàng ngàn giạ gạo, ủng hộ hàng vạn ký cá khô, tôm khô, heo, gà, vịt… để nuôi bộ đội, cán bộ tập kết. Hàng ngàn nông dân tự giác góp công sức và phương tiện xuồng, ghe chuyển lực lượng đang đóng quân ở các địa phương ra tận cửa sông Ông Đốc để lên tàu của Liên Xô và Ba Lan tập kết ra miền Bắc đến chuyến tàu cuối cùng chuyển quân tập kết rời bến. Tình cảm của người đi và người ở lại đầy lưu luyến, mến thương, họ thầm hứa hẹn nhau sẽ hoàn thành nhiệm vụ trong giai đoạn cách mạng mới. 

Thời gian này, các tổ chức Đoàn thể nông dân, Thanh niên, Phụ nữ được sắp xếp lại tinh gọn, cán bộ nông dân tỉnh, huyện chỉ còn lại vài ba đồng chí phụ trách với tên gọi “Cán bộ nông vận”; Tỉnh ủy đã bố trí các đồng chí: Nguyễn Sấn, Nguyễn Tấn Đạt (Sáu Già), La Lâm Gia (Bảy Máy) phụ trách công tác nông vận, ở xã phân công đồng chí Thường vụ Chi ủy phụ trách Nông vận để tập hợp quần chúng vào tổ chức công khai hợp pháp với hình thức “Tổ chức biến tướng” như: Vạn vần đổi công, Tổ bình dân học vụ, Hội chùa miếu, hội banh, vạn vần công vá lưới, đóng đáy, khai thác gỗ, … về hình thức sinh hoạt phù hợp với nghề nghiệp và quyền lợi giới để nghi trang với địch, về nội dung gắn quyền lợi dân sinh, dân chủ với quyền lợi giai cấp và đấu tranh giai cấp trong cuộc đấu tranh “Một mất một còn” với kẻ thù.

Trên địa bàn Cà Mau, Đảng đã phát động một phong trào chính trị rộng lớn, huy động hàng 100 ngàn nông dân tham gia đấu tranh với chính quyền Ngô Đình Diệm yêu cầu phải thi hành Hiệp định đình chiến, thực hiện tổ chức hiệp thương tổng tuyển cử với miền Bắc; đòi các quyền dân sinh, dân chủ, chống khủng bố, đàn áp những người kháng chiến. Thực hiện chuyển hướng nội dung và phương thức đấu tranh lúc đầu còn rất bỡ ngỡ, dần dần về sau, cán bộ, đảng viên và quần chúng nắm vững mục tiêu đấu tranh trước mắt và lâu dài, sử dụng nhiều hình thức thích hợp. Từng cuộc đấu tranh có đặt yêu cầu phải đạt được về quyền lợi kinh tế gắn với yêu cầu chính trị từ thấp tới cao theo phương châm: “Có lý, có tình, có lợi, có mức”, tránh phô trương lực lượng, chủ quan mất cảnh giác, tránh bị kích động gây tổn hại cho cách mạng ta. Từ những phong trào đấu tranh cách mạng, phong trào của nông dân Cà Mau phát triển cùng quá trình phát triển phong trào chung của sự nghiệp cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, lịch sử đấu tranh phong trào nông dân Cà Mau gắn liền với lịch sử Đảng bộ Cà Mau trong quá trình đấu tranh giành chính quyền, quá trình kháng chiến chống thực dân pháp và đế quốc Mỹ cũng như trong quá trình xây dựng Chủ nghĩa xã hội trên quê hương Minh Hải - Cà Mau. 

Tại xã Trí Phải, trước khi đoàn cán bộ, chiến sĩ lên đường tập kế ra Bắc, má Lê Thị Sảnh bước lên khán đài trao cho đồng chí Nguyễn Trung Kiên, Đại đội trưởng Đại đội pháo binh 370, Tiểu đoàn 307 cây vú sữa, nhờ đồng chí chuyển đến Bác Hồ. Má nói rằng, khi thấy cây vú sữa như thấy đồng bào miền Nam, má hứa sẽ cùng đồng bào tiếp tục đấu tranh đến ngày thống nhất đất nước. Khi đến miền Bắc, cây vú sữa được đồng chí Nguyễn Văn Kỉnh, Ủy viên Trung ương Đảng, trong đoàn cán bộ miền Nam tập kết, chuyển đến Bác Hồ, được Bác đón nhận và trực tiếp Bác trồng cạnh căn nhà sàn của Bác. Cây vú sữa trở thành biểu tượng độc đáo, rực rỡ về tấm lòng miền Nam đối với Bác Hồ và Bác Hồ đối với miền Nam.

Có thể nói, những đóng góp của giai cấp nông dân trong các cuộc chiến tranh ở Việt Nam không gì có thể đong đếm, tính toán được. Trong những cuộc chiến tranh xảy ra, người nông dân luôn là những người vất vả, nhưng họ đã dành tất cả cho tiền tuyến, ủng hộ cả về vật chất, tinh thần. Hình ảnh những người phụ nữ nông thôn phải tiễn chồng đi chiến đấu, những người mẹ còm cõi chờ tin con ở chiến trường là những hình ảnh đặc biệt mà không ngôn từ nào có thể diễn tả. Nếu nói đến người nông dân trong chiến tranh, phải nói về 3 lĩnh vực: Thứ nhất cung cấp sức người (cung cấp lính) cho quân đội. Thứ hai là cung cấp lương thực cho tiền tuyến. Thứ ba, quan trọng nhất là cung cấp tình cảm cho chiến sĩ. 

Hội Nông dân tỉnh Cà Mau được tách từ Hội Nông dân tỉnh Minh Hải (khi chia tách thành hai tỉnh Cà Mau và Bạc Liêu). Nông dân tỉnh Cà Mau là lực lượng đông đảo trong xã hội, chiếm gần 80% dân số và khoảng 48,85% lực lượng lao động xã hội. Sau hơn 35 năm thực hiện đường lối đổi mới, nhất là sau 15 năm thực hiện Nghị quyết 26-NQ/TW, khóa X; Nghị quyết số 19-NQ/TW, Khóa XIII về nông nghiệp, nông dân, nông thôn. Vai trò chủ thể của người nông dân đã được khẳng định, tổ chức Hội Nông dân nói chung, nông dân tỉnh Cà Mau nói riêng không ngừng đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, hướng mạnh về cơ sở, gần gũi nông dân với những phong trào, hoạt động thiết thực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu tập hợp, vận động, hỗ trợ nông dân trong tình hình mới; có nhiều giải pháp thiết thực để hỗ trợ nông dân như: tư vấn, trợ giúp pháp lý; hỗ trợ về vốn, dạy nghề, chuyển giao khoa học kỹ thuật, về kết nối, xây dựng thương hiệu và tiêu thụ nông sản… giúp người nông dân vững tin hơn trong quá trình phát triển. Thông qua các hoạt động, tổ chức Hội ngày càng thể hiện rõ vai trò trung tâm và nòng cốt trong phong trào nông dân; nông dân là chủ thể, là trung tâm của quá trình phát triển nông nghiệp, kinh tế nông thôn và xây dựng nông thôn mới, đến nay có thể khẳng định nơi nào có nông dân là nơi đó có tổ chức Hội. Hiện nay, toàn tỉnh có 100 cơ sở hội, 942 chi hội, hơn 4.500 tổ hội, gần 100.000 hội viên nông dân, góp phần tích cực vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng các cấp đề ra và xây dựng quê hương Cà Mau ngày thêm giàu đẹp, văn minh.