Phong trào Đồng khởi (1959-1960)

"Nguyên nhân của phong trào:

- Phong trào Đồng Khởi (1959 - 1960) - Chính quyền của Ngô Đình Diệm, sau khi lên cầm quyền tại miền Nam, thựchiện nhiều chính sách đàn áp, khủng bố đối với các lực lượng cách mạng, tôn giáo(đặc biệt là Phật giáo), và các tổ chức yêu nước. Chính sách độc tài, phân biệt đốixử, và kìm hãm tự do đã làm tăng sự bất mãn trong dân chúng.

- Người dân miền Nam chịu nhiều khó khăn, đói nghèo, và thiếu thốn do chínhsách của chính quyền Ngô Đình Diệm, đặc biệt là các chính sách về ruộng đất vàcải cách xã hội. Chính sự bất công này đã thúc đẩy nhiều tầng lớp nhân dân, đặcbiệt là nông dân, đứng lên đấu tranh.1957-1959: Ngô Đình Diệm ban hành chính sách ""tố cộng, diệt cộng"", ra đạo luật 10/59 đặt cộng sản ra ngoài vòng pháp luật, lê máy chém khắp miền Nam làm lựclượng cách mạng bị tổn thất nặng, đòi hỏi phải có biện pháp quyết liệt để đưa cáchmạng vượt qua khó khăn.

Tháng 01/1959, Hội nghị Trung ương Đảng 15 xác định: cách mạng miền Namkhông có con đường nào khác là sử dụng bạo lực cách mạng đánh đổ chính quyềnMỹ - Diệm. Phương hướng cơ bản là khởi nghĩa giành chính quyền về tay nhândân bằng con đường đấu tranh chính trị là chủ yếu, kết hợp với đấu tranh vũ trang.

Diễn biến của phong trào:

- Từ tháng 12 năm 1959 đến tháng 1 năm 1960, phong trào Đồng Khởi bắt đầubùng nổ tại các tỉnh miền Tây Nam Bộ, đặc biệt là ở các tỉnh Bến Tre, Mỹ Tho, GòCông, Trà Vinh, Sóc Trăng.

- Bến Tre là nơi đầu tiên diễn ra phong trào nổi dậy. Vào tháng 12 năm 1959,nhân dân Bến Tre đã đứng lên chống lại chính quyền Ngô Đình Diệm, mở ra cuộcchiến đấu vũ trang. Người dân tại đây đã đồng loạt tấn công vào các đồn bốt củaquân đội Ngô Đình Diệm, chiếm lại các vùng nông thôn, giải phóng các làng xãkhỏi sự kìm kẹp của địch.

- Cuộc khởi nghĩa này nhanh chóng lan rộng ra các tỉnh khác. Chính quyền Ngô Đình Diệm và quân đội Mỹ phản ứng mạnh mẽ, tiến hành các cuộc càn quét, tấncông nhưng không thể dập tắt phong trào.

- Chiến thuật chiến tranh nhân dân: Người dân vùng Đồng Khởi chủ yếu sử dụngchiến thuật du kích, tấn công vào các đồn bốt, trụ sở của chính quyền địch, rồi rútlui nhanh chóng. Tinh thần kháng chiến được nhân dân địa phương phát huy mạnhmẽ, dựa vào thế mạnh địa hình vùng đồng bằng sông Cửu Long.

- Sự phối hợp giữa quân và dân: Các lực lượng quân sự, đặc biệt là các đơn vị vũtrang địa phương, đã phối hợp với dân quân du kích để tổ chức các cuộc khángchiến. Những cuộc tấn công chủ yếu nhắm vào các đồn bốt, trạm canh gác và cáccơ sở quân sự của địch, làm cho chính quyền Ngô Đình Diệm không thể duy trìđược sự kiểm soát lâu dài tại các vùng nông thôn.

Kết quả của phong trào:

- Phong trào Đồng Khởi đánh dấu sự chuyển biến từ cuộc đấu tranh chính trị,ngoại giao sang đấu tranh vũ trang. Đây là bước đầu tiên trong quá trình phát triểncủa cuộc chiến tranh nhân dân chống Mỹ ở miền Nam, sau khi Mỹ tăng cường sựcan thiệp quân sự vào Việt Nam.

- Các chiến thắng nổi bật trong phong trào Đồng Khởi, như ở Bến Tre, đã tạo ramột phong trào cách mạng mạnh mẽ, khẳng định khả năng kháng chiến của nhândân miền Nam và lôi kéo được đông đảo quần chúng tham gia.

- Phong trào Đồng Khởi giúp phong trào giải phóng miền Nam giành lại quyềnkiểm soát tại nhiều khu vực nông thôn, đồng thời tạo ra một vùng giải phóng tươngđối ổn định.

- Phong trào cũng làm tăng cường phong trào đấu tranh chính trị, khẳng định sựquyết tâm của nhân dân miền Nam trong việc chống lại chính quyền Sài Gòn và đếquốc Mỹ.

- Kết quả của phong trào Đồng Khởi là đến năm 1960 phong trào Đồng Khởi đãlàm tan rã cơ cấu chính quyền cơ sở địch ở nhiều vùng nông thôn, có 1.838xã/2.627 xã nhận dân lập chính quyền tự quản. Vùng giải phóng ra đời trên phạmvi rộng lớn nối liền từ Tây Nguyên đến miền Tây Nam Bộ và đồng bằng liên khuV. Thắng lợi của phong trào Đồng Khởi ở nông thôn đã thúc đẩy mạnh mẽ phongtrào đấu tranh ở đô thị và các đồn điền nhà máy. - Từ thắng lợi của phong trào Đồng Khởi ngày 20/12/1960 tại xã Tân Lập ( TâyNinh ) Mặt Trận Dân Tộc Giải Phóng Miền Nam Việt Nam được hành lập, do luậtsư Nguyễn Hữu Thọ làm chủ tịch. Từ đây cách mạng miền nam đã có một tổ chứcchính trị để tập hợp rộng rãi quần chúng nhân dân đoàn kết đấu tranh theo chươngtrình hành động 10 điểm hướng tới mục tiêu đánh đổ chế độ thuộc địa trá hình củađế quốc Mỹ và chính quyền độc tài Ngô Đình Diệm xây dựng một miền nam độclập, dân chủ, hòa bình, trung lập, tiến tới hòa bình thống nhất nước nhà.

- Thắng lợi của phong trào Đồng Khởi là bước nhảy vọt có ý nghĩa lịch sử củacách mạng miền Nam, chuyển cách mạng miền Nam từ thế giữ gìn lực lượng sangthế tiến công, từ khởi nghĩa từng phần sang chiến tranh cách mạng chống chủnghĩa thực dân mới của Mỹ

Ý nghĩa của phong trào Đồng khởi:

- Thắng lợi của phong trào Đồng Khởi đã giáng một đòn nặng nề vào chính sáchmới của thực dân, làm lung lay chính quyền Ngô Đình Diệm. Tạo bước pháttriển nhảy vọt cho cách mạng Việt Nam chuyển từ thế giữ gìn lực lượng sangthế tấn công. Đồng thời, tạo điều kiện cho sự ra đời của Mặt trận Dân tộc giảiphóng miền Nam Việt Nam (20/12/1960). Mặt trận đoàn kết toàn dân chốngMỹ – Diệm, lập chính quyền cách mạng dưới hình thức Ủy ban nhân dân tựquản.- “Đồng khởi” thắng lợi đánh dấu bước ngoặt của cách mạng miền Nam, chuyển cách mạng từ thế giữ gìn lực lượng sang thế tiến công, từ khởi nghĩa từng phần tiến lên làm chiến tranh cách mạng. .- Chấm dứt thời kỳ ổn định tạm thời của chế độ thực dân mới của Mĩ ở miền Nam, mở ra thời kì khủng hoảng của chế độ Sài Gòn.- Thắng lợi của phong trào Đồng khởi chứng minh sự chuyển hướng về đườnglối, phương pháp cách mạng được xác định trong Nghị quyết 15 của Đảng làhoàn toàn đúng. - Thắng lợi của phong trào Đồng khởi đã tạo ra bước ngoặt chiến lược trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Đó là kết quả của sự chuyển hướng đường lối, phương pháp cách mạng đúng đắn của Đảng. Từ phong trào Đồng khởi, cách mạng miền Nam chuyển sang thế tiến công với các lực lượng được xây dựng khẩn trương, từng bước lớn mạnh, đương đầu và đánh bại cácchiến lược quân sự của Mỹ những năm tiếp theo của cuộc kháng chiến, tiến tới giành thắng lợi hoàn toàn, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. "