Phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh: Ngọn lửa cách mạng bùng cháy miền Trung
Trong những năm 1930 - 1931, mảnh đất Nghệ An và Hà Tĩnh quật cường đã trở thành tâm điểm của phong trào đấu tranh cách mạng rộng lớn chưa từng có dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam vừa mới ra đời. Làn sóng bãi công, biểu tình của công nhân và nông dân đã nhanh chóng lan rộng, làm đập tan bộ máy chính quyền tay sai ở nhiều huyện, xã. Lần đầu tiên trong lịch sử, các chính quyền Xô viết của nhân dân lao động được thành lập, tự quản lý đời sống kinh tế, xã hội và văn hóa ở làng quê. Dù bị đàn áp dã man, Xô viết Nghệ Tĩnh vẫn là mốc son chói lọi, ngọn lửa diễn tập đầu tiên soi đường cho Cách mạng Tháng Tám toàn thắng sau này.

Bão táp biểu tình và sự sụp đổ của bộ máy tay sai
Năm 1930, dưới ách bóc quẹt tàn bạo của thực dân Pháp và phong kiến tay sai, đời sống của người dân lao động vô cùng cực khổ. Sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam vào tháng 2 năm 1930 đã thổi bùng ngọn lửa đấu tranh tiềm ẩn trong lòng quần chúng. Ngày Quốc tế Lao động 1 tháng 5 năm 1930, công nhân Vinh - Bến Thủy cùng nông dân các vùng phụ cận đã đồng loạt xuống đường biểu tình đòi tăng lương, giảm giờ làm, giảm thuế.
Đỉnh cao của phong trào diễn ra vào tháng 9 năm 1930 với cuộc biểu tình lịch sử của hàng vạn nông dân Hưng Nguyên. Bất chấp sự đàn áp dã man và đòn xả nổ súng tàn bạo của địch từ máy bay, khí thế cách mạng của quần chúng vẫn ngút trời. Trước sức mạnh như bão táp của nhân dân, chính quyền đế quốc, phong kiến ở nhiều huyện, xã thuộc Nghệ An và Hà Tĩnh bị tề liệt, tan rã hoàn toàn.
Mầm sống Xô viết và chính quyền của dân
Tại các vùng nông thôn đã giải phóng, Ban chấp hành Nông hội đỏ dưới sự lãnh đạo của các chi bộ Đảng đã đứng ra đảm nhận chính quyền địa phương, thiết lập nên các Xô viết công - nông. Đây là hình thức chính quyền cách mạng sơ khai nhưng vô cùng tiến bộ, nơi người lao động thực sự làm chủ vận mệnh của mình.
Chính quyền Xô viết đã thực hiện nhiều chính sách đem lại lợi ích thiết thực cho nhân dân: xóa bỏ các loại thuế bóc quẹt, chia lại ruộng đất công, tịch thu ruộng đất của địa chủ chia cho nông dân nghèo. Bên cạnh đó, các Xô viết còn mở lớp dạy chữ Quốc ngữ, bãi bỏ các tục lệ phong kiến lạc hậu, giữ gìn trật tự an ninh làng xã. Mông sống tự do, bình đẳng đã đơm hoa kết trái ngay giữa những làng quê vốn muôn phần tăm tối.
Ngọn lửa trường tồn và bài học ngàn đời
Hoảng sợ trước sức mạnh của phong trào, thực dân Pháp đã tập trung lực lượng tiến hành các chiến dịch khủng bố trắng tàn bạo, dội bom, đốt phá làng mạc hòng dập tắt Xô viết Nghệ Tĩnh. Đến giữa năm 1931, phong trào tạm thời lắng xuống, nhưng tinh thần quật cường cùng ý chí cách mạng của quân dân Nghệ Tĩnh không bao giờ bị dập tắt.
Xô viết Nghệ Tĩnh năm 1930 - 1931 là cuộc diễn tập đầu tiên có ý nghĩa quyết định cho thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Sự kiện bi hùng ấy không chỉ chứng minh sức mạnh vô song của khối liên minh công nông mà còn trở thành ngọn lửa bất tử, ngàn năm soi sáng tinh thần yêu nước và khát vọng tự do của dân tộc Việt Nam.



