PHỎNG VẤN TÁI DỰNG: “TÔI KHÔNG QUÊN TIẾNG CHIÊNG NĂM 1959”

Phỏng vấn nhân chứng: Nội dung dưới đây là phỏng vấn tái dựng, dựa trên lời chia sẻ của ông được Báo Quảng Ngãi ghi lại, không phải bản ghi âm nguyên văn.

Nhân vật tư liệu: Ông Lê Văn Năm, thương binh 2/4, từng thuộc đơn vị 339.

Người viết: Thưa ông, điều gì khiến cuộc khởi nghĩa Trà Bồng năm 1959 bùng nổ?

Nhân chứng: Theo những tư liệu được ghi lại, nguyên nhân sâu xa là sự đàn áp và chính sách khủng bố của chính quyền Mỹ - Diệm đối với nhân dân từng tham gia kháng chiến chống Pháp. Đồng bào bị ép buộc, bị đe dọa, đời sống bị kiểm soát. Những mâu thuẫn ấy ngày càng dồn nén. Đến năm 1959, khi tình hình trở nên căng thẳng, nhân dân đã không còn muốn tiếp tục chịu đựng. Người viết: Nhân dân Trà Bồng khi đó đã chuẩn bị như thế nào?

Nhân chứng: Phong trào được chuẩn bị trong thời gian dài. Các tổ chức cách mạng xây dựng lực lượng, vận động nhân dân và thành lập các đơn vị vũ trang. Đơn vị 339 là một trong những lực lượng đầu tiên. Khi thời cơ đến, lực lượng vũ trang cùng nhân dân phối hợp hành động.

Người viết: Điều gì khiến ông nhớ nhất về những ngày tháng ấy? 

Nhân chứng: Đó là khí thế của nhân dân. Từ sáng sớm ngày 28/8/1959, tiếng chiêng, tiếng trống, tiếng mõ và tiếng gọi nhau vang lên giữa núi rừng. Nhân dân ở nhiều nơi đồng loạt đứng lên.

Người viết: Sau này nhìn lại, ông nghĩ gì về cuộc khởi nghĩa? 

Nhân chứng: Điều quan trọng nhất là tinh thần đoàn kết. Người Kinh, Cor, Hrê, Ca Dong cùng tham gia. Mỗi người góp một phần sức mình.

Theo Báo Quảng Ngãi, ông Lê Văn Năm từng nhận định rằng chỉ trong vài ngày khởi nghĩa, bộ máy ngụy quân, ngụy quyền ở Trà Bồng và miền Tây Quảng Ngãi đã bị tê liệt, chính quyền cách mạng được thành lập ở cơ sở.