Phóng viên Time và "điệp viên hoàn hảo" mang bí số Z.21

"Có một sự thật là trong 10 năm tôi là phóng viên cho tòa soạn tuần báo Time và trước đó làm cho hãng Reuters. Một sự thật khác nữa là tôi gia nhập phong trào cách mạng từ năm 1944 và là thành viên của họ từ đó cho tới ngày nay", đó là lời tự bạch của Phạm Xuân Ẩn, người được nhiều tài liệu tình báo gọi là "điệp viên hoàn hảo". Ông sinh ngày 12 tháng 9 năm 1927 tại xã Bình Trước, Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai, tham gia cách mạng từ năm 1945 và được kết nạp Đảng năm 1953, sau đó nhận nhiệm vụ hoạt động điệp báo mang bí danh Hai Trung, bí số Z.21.

Để xây dựng vỏ bọc vững chắc hơn, năm 1957, ông được cấp trên bố trí sang Mỹ học ngành báo chí, rồi trở về nước năm 1959 và lần lượt làm việc cho các hãng tin lớn của phương Tây như Reuters, New York Herald Tribune, và trong 10 năm sau đó là phóng viên chính của tạp chí Time, một vị trí giúp ông có điều kiện tiếp cận sâu vào các căn cứ quân sự và nguồn tin của giới chức chính quyền, quân đội Sài Gòn. Trong suốt mười lăm năm chiến tranh ở Đông Dương, ông đã bước đi giữa hai thế giới: vừa là một nhân viên tình báo chiến lược, vừa là một nhà báo chuyên nghiệp.

Một điều được nhiều nhà nghiên cứu và đồng nghiệp phương Tây ghi nhận: sau năm 1975, tạp chí Time đã kiểm tra lại các bài viết của ông đăng trên báo, và không phát hiện bài viết nào bị xuyên tạc sự thật để làm lợi cho hoạt động tình báo. Larry Berman, tác giả cuốn tiểu sử "Điệp viên hoàn hảo" về ông, chia sẻ rằng ông đã tìm nhưng không thấy bằng chứng nào về việc Phạm Xuân Ẩn làm sai lệch bài viết, cho thấy ông luôn hành nghề báo chí với sự nghiêm túc của một nhà báo thực thụ.