PHỤ NỮ RẢI ĐƯỜNG CHO XE QUA KHE SUỐI

1. Con đường không có trên bản đồ

Trong chiến tranh, có những con đường không hề có tên trên bản đồ, nhưng lại mang ý nghĩa sống còn. Đó là những lối mòn, khe suối, đoạn vượt tạm – nơi xe chở đạn, gạo, thuốc men phải đi qua để đến được tiền tuyến.

Ở Minh Hóa – Quảng Bình, nơi bom Mỹ cày xới không ngừng, khe suối nhỏ cũng trở thành tử địa. Mỗi trận mưa là suối dâng cao, cuốn trôi lối đi. Mỗi đợt bom là đá lở, đất sụt.

Bà Nguyễn Thị Lựu, khi ấy mới ngoài 20 tuổi, là một trong những người phụ nữ được giao nhiệm vụ rải đường cho xe qua khe suối.

2. Công việc của những đôi vai gầy

Rải đường không phải việc nhẹ. Phải gánh đá từ xa, chặt tre làm phên, lấp bùn, tạo mặt đường đủ cứng để xe tải nặng đi qua.

Những người phụ nữ như bà Lựu không có máy móc, chỉ có quang gánh, cuốc xẻng và đôi vai gầy.

“Đá nặng lắm,” bà kể.
“Nhưng không gánh thì xe không qua.”

3. Làm đường trong tầm bom

Công việc thường diễn ra ban đêm để tránh máy bay trinh sát. Nhưng có những lúc xe cần đi gấp, họ phải làm cả ban ngày.

Bom nổ gần. Đất đá rơi xuống. Người ngã rồi lại đứng lên.

“Mình mà sợ thì xe đứng,” bà nói.
“Xe đứng là bộ đội đói.”

4. Khi nước suối dâng cao

Khe suối Minh Hóa mùa mưa nước chảy xiết. Để xe qua, phụ nữ phải đứng dưới nước, xếp đá, chèn tre, giữ từng viên đá không bị cuốn trôi.

Có lần, bà Lựu bị nước cuốn ngã, suýt trôi. Đồng đội kịp kéo lại.

“Ướt thì chịu,” bà cười.
“Chứ bỏ là không được.”

5. Đôi chân làm mốc cho bánh xe

Khi xe qua khe suối, phụ nữ đứng hai bên làm mốc sống, chỉ đường cho tài xế.

Bánh xe cách chân chỉ vài gang tay. Lệch là xe lật, người chết.

“Chân mình còn thì xe còn đường,” bà nói.
“Nghĩ vậy cho đỡ sợ.”

6. Địch đánh – ta sửa trong đêm

Có đêm, vừa rải xong đường thì bom đánh sập. Không ai khóc, không ai bỏ về. Họ lại gánh đá, làm lại từ đầu.

“Một đêm có khi làm hai, ba lần,” bà nhớ.
“Không làm thì sáng xe không qua được.”

7. Người phụ nữ và gia đình phía sau

Nhà bà Lựu chỉ có mẹ già. Mỗi lần bà đi dân công, mẹ bà đứng tựa cửa nhìn theo.

“Má không cản,” bà kể.
“Má chỉ dặn: sống thì về.”

Bà ra đi với lời dặn ấy trong đầu, nhưng chưa bao giờ nghĩ đến chuyện bỏ nhiệm vụ.

8. Những chuyến xe vượt khe

Mỗi khi xe qua được khe suối, cả tổ phụ nữ đứng nhìn theo, lòng nhẹ đi một chút.

Họ không biết xe chở gì, đi đâu. Chỉ biết xe phải đi.

“Xe qua là mình thắng một chút,” bà nói.

9. Sau chiến tranh – con đường hóa bình yên

Hòa bình lập lại, khe suối được xây cầu kiên cố. Không còn ai phải đứng dưới nước rải đá.

Nhưng mỗi lần đi qua, bà Lựu lại nhớ những đêm lội suối, gánh đá, nghe bom nổ trên đầu.

“Đường bây giờ êm,” bà nói.
“Ngày xưa là bằng máu.”

10. Những con đường được làm bằng con người

Câu chuyện của bà Nguyễn Thị Lựu là minh chứng rằng: đường Trường Sơn không chỉ được mở bằng máy móc, mà bằng đôi vai, đôi tay và cả sinh mạng của những người phụ nữ.

Họ không cầm súng, nhưng giữ cho bánh xe không dừng, giữ cho chiến trường không bị cô lập.

Đó là sự hy sinh thầm lặng, nhưng bền bỉ và phi thường.